राक्षसाः मायया मोहिताः सन्तः शत्रुतां स्मरन्ति। पाण्डवाः तु हिडिम्बां इत्युक्त्वा – “हिडिम्बे, त्वं स्वमार्गे गच्छ; एष पन्थाः तव भ्रात्रा सेवितः,” इति। भीमसेनं प्रति युधिष्ठिरः उवाच – “क्रुद्धा अपि त्वं, नारीं मा हन्याः, धर्मं रक्ष, यो देह-रक्षात् परः।” भीमः तु महाबलिनं राक्षसं, येन वधाय आगतः, हत्वा उक्तवान् – “तस्य भगिन्याः किं कर्तव्यम्, सा क्रुद्धा अपि नोऽस्मान् किं करिष्यति?” ततः हिडिम्बा कृताञ्जलिः कुन्त्यै प्रणम्य युधिष्ठिरं प्रति उवाच – “आर्ये, स्त्रीणां प्रेमदुःखं त्वया ज्ञातम्; तत्सुखं मम अपि आगतम् भीमसेनस्य हेतोः। तदहं महद्दुःखं सहित्वा प्रतीक्षां कृतवती, इदानीं समयः प्राप्तः, सुखं मे भविष्यति। सखीन् स्वधर्मं बान्धवान् च परित्यज्य, एतमृषभं, तव पुत्रं, पतिं कृतवती। यदि अहं तव पुत्रेण त्वया च परित्यक्ता स्याम्, न जीविष्यामि; सत्यमेतत्। यदि त्वं मयि दया दर्शयितुम् इच्छसि, मूढां वा भक्तां वा मां मन्यसे, तथापि कुरु। सौम्ये, त्वं मां तव पुत्रेण सह पत्नीत्वेन योजय; तं प्राप्य यत्र इच्छा गमिष्यामि, देववत्, पुनः प्रतिनेष्यामि। विश्वासं कुरु। भ्रातुः वा अन्यस्य वा कालेन तम् प्राप्स्यामि; रात्रौ तु सः वधाय आगतः। सः रिपुं प्रति ययौ, अहम् तु कामेन पीडिता पाण्डवं प्रति अगच्छम्। आर्ये, नाहं राक्षसी न च निशाचरी; राक्षसाधिपस्य सालकटङ्कटस्य भगिनी अस्मि। तव पुत्रेण सह युक्ता, त्वां सर्वान् सेविष्ये, वृकोदरं पुरस्कृत्य। असावधानानाम् मध्ये सततं सावधानां सेवायाम् उत्सुकां स्याम्; धर्मरक्षां दासीव करिष्यामि। त्वां दिव्यरथस्थाः इव पृष्ठे स्थापयित्वा वाहयिष्यामि; मां प्रीयस्व, यथा भीमसेनः मां गृह्णीयात्। कालेन भ्रात्रा वा अन्येन वा तम् प्राप्स्यामि; रात्रौ तु सः वधाय आगतः। रिपुं प्रति यथागतः, अहम् तु कामार्ता पाण्डवं प्रति अगच्छम्। आर्ये, नाहं राक्षसी, न निशाचरी; सालकटङ्कटस्य भगिनी अस्मि। तव पुत्रेण सह, दिव्यवर्णे, त्वां सर्वान् सेविष्ये, वृकोदरं पुरस्कृत्य। सावधानां स्याम्, धर्मरक्षायै सेवां करिष्यामि। दिव्यरथस्थाः इव पृष्ठे स्थापयित्वा वाहयिष्यामि; मां प्रीयस्व, यथा भीमसेनः मां गृह्णीयात्।” एवं याच्यमानायाः तस्याः प्रतिषेधं श्रुत्वा हिडिम्बा उवाच – “पृथिव्यां पापलोकान् गमिष्यामि, न सन्देहः। सर्वं मनसा चिन्तयित्वा ज्ञास्ये; आपदि जीवितं धारयिष्यामि, नान्येन। धर्मं दृष्ट्वा सर्वे कर्तव्या; आपदि जीवितधारणं धर्मज्ञतम्। आपत्तिः धर्मस्य आपद् एव; धर्मिणां आपद् दुरितं स्मृता। आपदि जीवन् पुण्यं लभते। धर्मः येन केनचित् आचर्यः; न दोषः। मां कामार्तां दुःखितां रक्ष, यथा दुःखितां स्त्रीं। धर्मेऽर्थे कामे मोक्षे च दया धर्मः; धर्मनिष्ठैः ऋषिभिः एवमुक्तम्। दिव्यदृष्ट्या भूतं भविष्यद् वेद्मि; उत्तमं वक्ष्यामि – समीपे उत्तमः सरः अस्ति। अद्य सरः प्राप्त्वा स्नात्वा वृक्षस्य अधः विश्रान्ताः भवत; श्वः प्रभाते महान् विश्वेश्वरः प्रादुर्भविष्यति। व्यासं पद्मलोचनं दृष्ट्वा शोकं त्यजिष्यथ, धृतराष्ट्रपुत्रैः वनवासं वाराणावतदाहं च। विदुरेण रक्षणं व्यवस्थितम्, ज्ञानदृष्ट्या ज्ञातम्; शालिहोत्रगृहे आश्रयः दास्यते। अयं पुण्यवृक्षः वर्षं वातं सूर्यं च सहते; जलं पीत्वा क्षुधातृष्णे नश्येते। शालिहोत्रस्य तपसा सरश्च वृक्षश्च कृतौ; तत्र कादम्बाः बकाः हंसाः कुरराः च सखिभिः।" तस्याः वचः श्रुत्वा कुन्ती उवाच – “त्वं धर्मिष्ठेषु श्रेष्ठा; मम वचनं शृणु, भारत। अस्याः राक्षस्याः वचने धर्मः उक्तः; पापप्रवृत्तौ अपि, सा भीमं किं करिष्यति? यथोक्तं तव, हिडिम्बे, तथैव; न सन्देहः। धर्मे स्थितव्या, यथा अहं वदामि, सुलोचने; नित्यं स्नातव्या, शुचिः भव, शोभनं भूषां धारय। स्नात्वा नित्यकर्म कृत्वा, शुभाभरणैः भूषिता, सूर्ये उदिते भीमसेनं समीपं गच्छ। दिवा तेन सह यत्र इच्छसि गच्छ; रात्रौ तु भीमं नय। प्रातरुत्थाय तं विमोचय, सदा रक्ष; गर्भलक्षणं यावत्, तावद् भीमेन सह रमस्व। एष ते नियमः; सेवायां सततं प्रीत्या यथोचितं आचर।” एवं युधिष्ठिरवचनं श्रुत्वा, हिडिम्बा कुन्तीमुदरे स्थापयित्वा, मध्ये भीमार्जुनौ, अग्रे नकुलसहदेवौ, पृष्ठतः युधिष्ठिरं कृत्वा, भीमेन सह शीघ्रगामिनी शालिहोत्रसरोवरं प्रति जगाम। तत्र वृक्षस्य अधः गत्वा, गृहमिव भूमिं सम्यक् समार्ज्य, पाण्डवाय निवासाय पत्रशालां चकार।