महाबलपराक्रमी मनुष्यमांसभक्षकः क्रूरः स ताम्रलोचनः कालमेघसन्निभः भीमवपुर्धरः रौद्रदर्शनः राक्षसः तत्र वनान्तरे स्थितः। तस्य भीषणमुखः तीक्ष्णदंष्ट्रः दृश्यते, लम्बशफर उदरः रक्तवर्णश्च श्मश्रुकेशः। विशालस्कन्धः तरुवद्भारः शङ्कर्णो विभीषणः सः, कदाचित् पाण्डुपुत्रान् महारथान् दृष्टवान्। सः विकृतवपुः ताम्रलोचनः, रौद्रदर्शनः, मांसकामः तीव्रहृदयानलः, आकस्मिकं तेषां गन्धं जग्राह। स ऊर्ध्वाङ्गुलिं कृत्वा, स्थूलकेशं खनन् कम्पयन्, विशालमुखेन जृम्भमाणः, पुनः पुनः सर्वतः निरीक्षते स्म। मनुष्यमांसगन्धेन हृष्टः, महाकायः महाबलः, तं मानवगन्धं श्वसन् स्वसारमिदं प्रत्युवाच— "अद्य मे चिरप्रतीक्ष्यं मनोहरं योग्यं च भोजनमुपस्थितम्; गन्धं घ्राणेन गृह्णन्, उत्कण्ठया जिह्वा मुखाद् बहिर्निष्क्रान्ता। अष्टौ दंष्ट्राः तीक्ष्णाग्राः, दीर्घाः दुःसहाः, तान् एषां शरीरेषु, मृदुलमांसं च, संप्रवेशयिष्यामि। मनुष्यकण्ठं गृह्य, धमनीं छित्त्वा, तदूष्णं नवं फेनिलं रक्तं पिबामि। त्वं गच्छ, कान् एते वनमध्ये शयाना इति विज्ञाय, मनुष्यगन्धः मम नासिकां अत्यन्तं तर्पयति। एतान् सर्वान् नरान् हत्वा मम समीपं आनय; अस्माकं क्षेत्रे शयानानां त्वं न भीतव्या। यथाकामं मानवमांसं विदार्य, आवां सह भोजनं कुर्मः; मम वचनं सम्यक् पालय। यदा मानवमांसं यथेष्टं भक्षयिष्यावः, तदा हस्ततालैः पुनः पुनः नृत्यावः।" एवमुक्त्वा हिडिम्बेन तस्मिन्महावने, हिडिम्बी नाम स्वसा भ्रातुः आज्ञां शीघ्रं प्रतिपेदे। सा वृक्षान् वृक्षान् प्लवमानाऽऽशु पाण्डवान् प्रति जगाम, यत्र ते वनमध्ये शयाना आसन्। तत्र सा पाण्डवान् पृथया सह शयानान् अपश्यत्, भीमसेनं चाजितं जाग्रतम्। सा पाण्डवान् ददर्श, शोभनयुवान्, भीमेन सेवितान्, क्लान्तान् श्रमान्वितान्। तान् दुःखार्तान्, जेष्ठान्, वीर्यवन्तः राजर्षीन्, तथा राजपुत्रं मनोहरं च दृष्टवती। भीमसेनं वृक्षकाण्डोपममायमानं दृष्ट्वा, सा राक्षसी तं कामयामास; तस्य रूपं पृथिव्यां अनुत्तमम्। सा राक्षसी, मनसा स्वं भावं निगूह्य, चिन्तयामास—"अयं कृष्णवर्णः, विस्तीर्णबाहुः, सिंहस्कन्धः, तेजस्वी पुरुषः।" "मम पतिः शङ्खकण्ठः, कमललोचनः, योग्यः च भवेत्; भ्रातुः क्रूरमादेशं न कदापि करिष्यामि।" "पतिस्नेहः स्त्रीणां परमः, भ्रातृस्नेहः तु न तथा; अपि च रक्षिता स्वकीयः क्षणमात्रं सुखदः।" "दीर्घकालं सुखं प्राप्स्यामि, न एतान् हत्वा, न च तैः हता; इति निश्चित्य, हिडिम्बा भीममुदारवीर्यं दृष्ट्वा भाषितवती।" राक्षसीरूपं परित्यज्य, मानुषीमाकृतिं समादधे; सा काममोहिता रूपान्तरज्ञा तद्रूपं धारयामास। सा भीमसेनं महात्मानं समीपमुपेत्य, निर्दोषं, ललितचेष्टितस्मितं, शनैः शनैः समीपं जगाम। दिव्याभरणभूषिता सा लतावल्लरीव चलिता; भीमः अपि शनैः तस्या समीपं गतः। तां सन्दृश्य, हृष्टः, तन्वीं, पूर्णस्तनभाराम्, चन्द्राननां, कमललोचनां, कृष्णां, कुण्डलितकेशीं, भीमः विस्मितः सन् अवलोकयत्। कृष्णवर्णा, शुभ्रदन्ता, बिम्बाधराः, रम्या, तस्याः सौन्दर्यं दृष्ट्वा भीमः विस्मयं प्राप। सा चारुभाषिणी, मृदुस्मिता, समीपं गत्वा, वरप्रार्थिनीव प्रणम्य, भीमसेनं उपगच्छत्। समये सम्भाषणस्य, सा तेजस्विनी स्त्री, मस्तकं नमयित्वा, सर्वाभरणभूषिता, भीमसेनं प्रविवेश। मृदुस्मिता सा वदति—"कुतोऽसि त्वं, के चायं, पुरुषश्रेष्ठ?" "ये ह्यत्र शेरते, देवसदृशाः, के ते? एषा च दीर्घा कृष्णा कोमला स्त्री त्वया सह, निर्दोष?" "एषा स्वगृहेव विश्वस्ता वनं प्रविष्टा शयिता; त्वं न जानासि, इदं घनवनं राक्षसैः सेवितम्।" "अत्र हिडिम्बः नाम दुष्टात्मा राक्षसः वसति।" "मम भ्रात्रा राक्षसेन, पापकर्मणा, त्वत्स्य मांसं ग्रहीतुं आज्ञापिता अहम्।" "त्वां दृष्ट्वा तु, देवसमुत्थितप्रभं, अन्यं पतिं न कामये; सत्यमेतद् वदामि।" "एतद् ज्ञात्वा, धर्मज्ञ, मामनुगृह्य यथोचितं आचर; मद्भावेन ग्रस्तचित्ता अस्मि—त्वां प्रार्थये।" "त्वां अहं रक्षिष्यामि, महाबाहो, नरमांसभक्षकराक्षसात्; गिरिदुर्गेषु वसावः—मम पतिः भव, निर्दोष।" "मम कल्याणं इच्छामि—मा मां परित्यज; त्वया विना, रिपुसूदन, न शक्नोमि जीवितुम्।" "अहं नभः सञ्चरन्ती, यत्रेच्छं विचरामि; मया सह अत्र तत्र च, अतुलं सुखं प्राप्नुहि।" इति स महावने राक्षसयोः संवादः, पाण्डवानां च भीमसेनस्य च अद्भुतमिलनं, धर्म्यया कथया प्रवहति।