द्रोणः तु, बुद्धिमान् सन्, विधेः अनिवार्यत्वं ज्ञात्वा, स्वकीर्तेः रक्षणकामः, एवं व्यहारं कृतवान्। स च परमया प्रज्ञया शीघ्रं सर्वाणि अस्त्राणि उपार्जितवान्। अथ ब्राह्मणश्रेष्ठ, त्वया द्रुपदस्य जन्म विषये श्रोतुम् इच्छ्यते—कथं स जातः, कथं च सः आयुधानि प्राप्तवान् इति। भगवन्, एतद् अहं त्वत्तः श्रोतुम् इच्छामि, बहुधा कीर्तितानि एतानि जन्मानि मम कौतूहलम् उद्भावयन्ति। पाञ्चालराजः पुत्रकामः सन्, पुत्रलाभार्थं वनं गतः, तत्रात्यन्तं तपः अकरोत्। स महर्षीन् दृढव्रतान् महता प्रयत्नेन अर्चितवान्। स राजा मृगगणैः परिवृतः वनमध्ये क्लिश्यमानः, पुत्रार्थं दीर्घकालं तपः अकरोत्। स महातेजाः राजा किञ्चित्कालं वायुभोजनः एव आसीत्, अन्नं न भुञ्जानः, एवं बलवान् द्रुपदः तत्रैव स्थितः। ततः महाभाग, नियतः कालः तस्य प्राप्तः; न चिरात् वसन्ते, कामवर्धने काले, पुष्पितेषु अशोकवनेषु, सर्वभूतप्रियेषु, सः गङ्गातटे अगच्छत्। स राजा, दृढव्रतः, तत्रैव स्थितः। तत्रैव न चिरात्, पुरुषश्रेष्ठ, तस्मिन् वने प्रसिद्धा अप्सरा मेनका, पुष्पवृक्षैः विभूषिता, राजानं दर्शयितुं समागता। सा तत्र स्थितं राजानं न दृष्टवती; तां अप्सरसं दृष्ट्वा, राज्ञः वीर्यं भूमौ पतितम्। ततः सः राजा स्वयम्, राजेन्द्र, लज्जया तं वीर्यांशं पदेन अपिधाय, तस्मात् द्रुपदः उत्पन्नः। तदा तस्य राजर्षेः तपसा शुद्धात्मनः, पदस्पृष्टात् स्थलेन शीघ्रं पुत्रः जातः। ततः सर्वे ऋषयः, तपसा समृद्धाः, तत्र समागत्य, विद्वांसः, तस्मै "द्रुपद" इति नाम दत्तवन्तः। सः तत्रैव भरद्वाजाश्रमे, सुन्दरमुखः, सर्वाभिलाषैः पूजितः, ववृधे। पाञ्चालराजः, स्वराज्यं प्राप्य, पुत्रं महात्मने भरद्वाजाय विद्याध्ययनार्थं न्यवेदयत्। ततः स राजपुत्रः द्रोणेन सह वने, वेदान् शाखायुतान् धनुर्वेदं च अधीतवान्। परमसुखेन सः तत्र वने विहृत्य, तापसैः सह वर्तितुम् आरभत। दीर्घकालानन्तरं, सः पितुः स्वर्गारोहणं श्रुत्वा, पाञ्चालैः सह संमिलित्वा, तत्रैव अभिषिक्तः। राज्यं प्राप्य, सः सुहृदां हर्षं वर्धयन्, धर्मेण राज्यं पालयामास, इन्द्र इव स्वर्गलोकम्। एवं, राजेन्द्र, यथावत् द्रुपदस्य राजर्षेः जन्म, धृष्टद्युम्नस्य च, मया ते कथितम्। एतेषां पश्चात्, राजन्, धृतराष्ट्रः युधिष्ठिरं, कौर्वाणां प्रियम्, राज्यरक्षणे समर्थं विज्ञाय, मन्त्रिभिः सह मन्त्रयामास। ततः, धृतराष्ट्रपुत्राः एतद् विज्ञाय, संतप्ताः अभवन्। संवत्सरान्ते, पाण्डुपुत्रः युधिष्ठिरः धृतराष्ट्रेण युवराजे स्थापितः। कालेन लघुना, कुन्तीपुत्रः युधिष्ठिरः स्वभावेन, आचरणेन, धैर्येण च, पितुः कीर्तिं पुनरुद्धृतवान्। अथ, असिप्रहरणे, गदायुद्धे, रथयुद्धे च, भीमः पाण्डुपुत्रः सदा संकर्षणात् शिक्षां प्राप। सः शिक्षां समाप्त्य, द्युमत्सेनसमः बलेन, वीर्यसम्पन्नः, भ्रातॄणां वशे स्थितः। स दृढग्रहः, शीघ्रः, छेदने च निपुणः, कार्ष्णे, तिक्ते, विशिखेषु च तत्त्ववित्। अर्जुनः तु, ऋज्वायुधेषु, वक्रेषु, प्राग्रेषु च, सर्वेषां शास्त्रेषु श्रेष्ठः, तस्य वेगे कौशलं च अन्यः न समश्नोत्। द्रोणः, अर्जुनसमः लोके कश्चन नास्तीति निश्चित्य, कौर्वसभा मध्ये गूडाकेशं इदं उवाच—"धनुर्वेदे ममाचार्यः किल अगस्त्यशिष्यः अग्निवेश्यः आसीत्; अहं तस्य शिष्यः। तीर्थयात्रायां गतः, तपसा एकं अस्त्रं प्राप्तवान्, यत् सदा अव्ययम्, विद्युत्समप्रभम्। तदस्त्रं ब्रह्मशिरः नाम, पृथिवीं अपि दग्धुं समर्थम्; ममाचार्यः तत् मम अददात्—'एतदस्त्रं न मनुष्येषु प्रयोजय' इति।" "भरद्वाज, युद्धे दुर्बलप्राणिषु वा, गूढः यः कश्चन जीवः त्वया युध्यते तदा एव मोचनीयम्। एतदस्त्रेण महाबलेन त्वं युद्धे विनाशयितुं समर्थः; त्वमेव एतद् दिव्यमस्त्रं प्राप्य, अन्यः न अर्हति।" "मुनिना स्थापितं व्रतम् अवश्यं पालय, नृपश्रेष्ठ; आचार्यदक्षिणां स्वबान्धवजनसमक्षं दातव्यम्।" फल्गुनः दातुं प्रतिज्ञाय, आचार्यः उवाच—"मया सह युद्धे त्वं आचार्यदक्षिणां दातुम् अर्हसि, अनघ।" सः कौरवश्रेष्ठः प्रतिज्ञां कृत्वा, द्रोणस्य पादौ प्रणम्य, सम्यक् समाश्लिष्य, विनयेन तत्र स्थितः।