महाभारते तु एकस्मिन समये, सत्या किः महाशूरः च अन्यः पाञ्चालाः च समाप्यन्ते। द्रोणपुत्रस्य क्रोधेन निद्रायामुपविष्टानां पाञ्चालानां वधः अभवत्। ततः धृतराष्ट्रपुत्राणां चारीके धृतध्यम्नस्य चारीकः पाण्डवेषु एषः समाचारः आगत्य युधिष्ठिरं च अन्यान् पाण्डवांश्च सूचयामास। द्रौपदी, स्वपुत्राणां, पिता च भ्रातृणां च शोकिताऽस्मिन् समये, उपवासं प्राणत्यागाय संकल्पयामास। सा तु स्वपत्नीनां समक्षे उपविष्टा, भीमसेनः, महाक्रोधेन, द्रोणपुत्रं भृगुवंशजं प्राप्य प्राणायामं चक्रे। तत्र भीमसेनस्य भयंकरं दृष्ट्वा द्रोणपुत्रः क्रोधेन अस्त्रं विमोचयामास, "पाण्डवेषु न!" इति उच्यते। कृष्णः तं शान्तयितुं प्रार्थयामास, यदा अर्जुनः तस्मिन् अस्त्रेण अन्यं अस्त्रम् उपसमापयामास। द्रोणिपुत्रस्य कपटं दृष्ट्वा, द्रोणः, व्यासः च अन्येषां शापः परस्परं प्रतिपादितः। ततः पाण्डवाः विजयेन द्रोणपुत्रस्य रत्नं गृहीत्वा द्रौपदीं समर्पयामासन्। एषः दशमः पुस्तकः, सौप्तिकपर्व नाम, एषः कथितः। अत्र अष्टशतम् श्लोकानां गणना अस्ति; सप्ततिः श्लोकाः ब्रह्मविदः ऋषिना उच्यन्ते। एषः प्रकाशवान् पुस्तकः, सौप्तिकं च ईषीका इत्यस्मिन् उपदिष्टः, तदनन्तरं स्त्रीपर्वः, करुणायाः उदयः च वर्णितः। धृतराष्ट्रः, पुत्राणां विषादेन दग्धः, कृष्णेन उपदिष्टं लोहेन प्रतिमा दृष्ट्वा विललाप। भीमसेनस्य कपटं धृतराष्ट्रस्य मनः भङ्गं कृतवान्, यस्मिन् धृतराष्ट्रः विषादेन दग्धः। तत्र विदुरः राजा, संसारदुःखाग्निना दग्धं, ज्ञानवचनेन शान्तयामास। एषः अपि धृतराष्ट्रस्य च कौरवस्य युयुत्सु च प्रस्थानं, राजपरिवारस्य सह, दुःखेन ग्रस्तः वर्णितः। कृतानां वीराणां पत्नीनां अत्यन्तदुःखदं विलापं, गान्धारी च धृतराष्ट्रस्य क्रोधं च चित्तविभ्रमं च स्मृतम्। तत्र क्षत्रियाः स्वपुत्रान्, भ्रातृणां च पितृणां च, वीराणां युध्यन्तः, युध्यन्तः, मृतानां देहानां दृष्ट्वा शोकिताः सन्ति। गान्धारी, स्वपुत्राणां च पौत्राणां च मृत्युमालोक्य, कृष्णस्य क्रोधशान्तिकृते च दुःखिताऽस्मिन् वर्णितः। तत्र महात्मा राजा, धर्मस्य स्थापनाय श्रेष्ठः, राजानां देहानां दाहकर्माणि कृतवान्। यदा तु जलार्पणकर्माणि आरभ्यन्ते, कर्णस्य, प्रिथायाः पुत्रस्य, गूढजन्म प्रकटितम्। अयं सर्वः तस्य पुत्रस्य विषये व्यासेन उच्यते; एषः गदितः एकादशः पुस्तकः, शोकस्य कारणं च। अयं पुस्तकः, कृते करुणां सञ्जीवयितुं, चतुर्विंशतिः अध्यायाः अस्ति। सप्तशतम् पञ्चदश श्लोकाः च, एषः च ज्ञानी व्यासेन कथितः भारतस्य कथा। तदनन्तरं द्वादशः पुस्तकः, शान्तिपर्व, ज्ञानवर्धनाय, युधिष्ठिरः, वैराग्येन दग्धः। पितृाणां, भ्रातृणां, पुत्राणां, कुटुम्बिनां च वधं कृत्वा, शान्तिपर्वे धर्मस्य नियमाः उपदिश्यन्ते, शरतल्पिकेन उपदिष्टाः। ते नियमाः, ये राजानां ज्ञातव्याः, सत्यज्ञानस्य अन्वेषणाय, तत्र प्रदर्शिताः, दुःखसमये कर्तव्याणि च। एतेषां ज्ञानं प्राप्य, मनुष्यः सर्वज्ञतां प्राप्नुयात्; अपि च, मोक्षस्य नियमाः विस्तृतं उपदिश्यन्ते। एषः द्वादशः पुस्तकः, ज्ञानीषु प्रियः, इदं पुस्तकं त्रिशतानि अध्यायाः ज्ञातव्याः। अत्र च द्वाविंशतिः अध्यायाः, नव च तपः विषयकः, चतुर्दश सहस्र सप्तशतम् श्लोकाः। अत्र अपि सप्त श्लोकः, पञ्चविंशतिः संख्या; एषः च सर्वोच्चः अनुशासनं ज्ञातव्यं। तत्र युधिष्ठिरः, स्वाभाविकं स्वभावं धारयित्वा, भीष्मस्य धर्मविचारं श्रुत्वा— अत्र धर्मस्य च अर्थस्य च सर्वं विधिः, दानस्य च फलानि च प्रतिपाद्यन्ते। तथा विशेषदातृणां च दानस्य सर्वोच्चं नियमं प्रदर्शयन्ति, तथा च उचितवृत्तिः च अनुशासनं च, सत्यस्य च सर्वोच्चमार्गः। गायः च ब्राह्मणाः च महत्त्वं अत्र वर्णितम्; धर्मस्य गूढं च स्थानसमयस्य च सम्बन्धं च। एषः, अनेककथाः च उत्तमोपदेशः अत्र वर्णितः; भीष्मस्य स्वर्गगमनं च अत्र वर्णितम्। एषः तेरहः पुस्तकः, धर्मस्य निर्धारणं स्थापनाय, शतद्वयं च अध्यायाः अस्ति। अत्र च अष्ट हजारः श्लोकाः अत्र प्रतिपादिताः; तदनन्तरं चतुर्दशः पुस्तकः, अश्वमेधिका, वर्णितः। तस्य विषयः, साम्बर्तस्य च मरुत्तस्य कथा, एकस्मिन् उत्तमे वर्णितः; सुवर्णकोषस्य प्राप्यं च, परीक्षितस्य जन्मं च कथितम्। कृष्णेन दग्धेन अस्त्राग्निना पुनः जीवितं, यज्ञाय मुक्तं अश्वं च, पाण्डवस्य यात्रां च वर्णितम्। तत्र, विविधेषु स्थलेषु, दृढराज्ञां सह युद्धानि वर्णितानि; धनञ्जयः च चित्तरङ्गदस्य पुत्रं सह, स्वपुत्रं च।