तदा सिंहनिनादः प्रशंसानिनादैः मिश्रितः समुत्पन्नः। ततः पाञ्चालराजः सत्यजित्सहितः अग्रे प्रस्थितवान्। शम्बर इव महेन्द्रं प्रति शीघ्रं प्रधावन् पार्थः बाणवर्षेण पाञ्चालं संववृत्य समन्तात् व्यावृत्य तस्थौ। तदा पाञ्चालसेनायाम् उग्रः शब्दः समुत्पन्नः, यथा गजराजस्य व्रणितस्य महानां सिंहानां निनादः। पार्थं समागच्छन्तं दृष्ट्वा सत्यजित् वीर्ये स्थितः पाञ्चालरक्षार्थं धनञ्जयं प्रति शीघ्रं प्रधावन्। ततः अर्जुनः पाञ्चाल्यः सत्यजित् च युद्धाय समागच्छतुः, सेनां कम्पयन्तौ इन्द्रविरोचनाविव। तत्र पार्थः दशभिः बाणैः सत्यजितं मर्मसु विव्याध, तदद्भुतं कर्म बभूव। ततः पाञ्चालः शतशः बाणैः पार्थं त्वरया विव्याध, स च महारथः बाणवर्षेण आवृतः। तदा अर्जुनः शीघ्रं धनुः सज्जीकृत्य बलं संन्यस्य, सत्यजितः धनुः छित्त्वा, राजानं प्रति जगाम। सत्यजित् पुनरपि अन्यद् अधिकबलं धनुः आदाय, पार्थं तस्य अश्वान् सारथिं रथं च शीघ्रं विव्याध। पाञ्चालेन युधि पीडितः पार्थः तं सहनुं न अशक्नोत्, ततः तं नाशयितुम् उद्दिश्य शीघ्रं बाणान् ससर्ज। रथसारथिं पताकां च धनुःपाणिं च तेन विव्याध, एवं धनुषां पुनःपुनः भेदने जातमात्रे, अश्वेषु छिन्नेषु, स युद्धात् निवृत्तः। सत्यजितं युद्धे निवर्तमानं दृष्ट्वा, राजा महाबाहुः पार्थः त्वरया पार्षतम् अभ्यधावत्। ततः विजयस्रेष्ठः अर्जुनः महायुद्धं कृतवान्। पार्थः तस्य धनुः भित्त्वा पताकां भूमौ पातयामास, पञ्चभिः बाणैः अश्वान् सारथिं च विव्याध। ततः तद् धनुः त्यक्त्वा, बाणपुंजं गृहीत्वा, कौन्तेयः खड्गं उत्तोल्य सिंहनिनादं निनादयामास। सहसा पाञ्चालस्य रथमभिपत्य, तत्र आस्थितः निर्भयः धनञ्जयः आसीत्। स गरुड इव सागरं क्षोभयन्, सर्पमिव तं गृहीत्वा, सर्वे पाञ्चालाः दिशः सर्वाः पलायिताः। बाहुबलं सर्वसेनायै दर्शयन्, सिंहनिनादं कृत्वा धनञ्जयः निर्गतः। अर्जुनं समागच्छन्तं दृष्ट्वा, तदा सर्वे राजपुत्राः महात्मनः द्रुपदस्य नगरीं परित्यक्तवन्तः। तदा राजा द्रुपदः, कुरुवीरबान्धवः, उवाच—"मा एनं बलं हन्याथ, भीमाय आचार्यदक्षिणां ददातु।" ततः अर्जुनेन निगृहीतः भीमसेनः, युद्धमार्गे अनृप्तः सन्, तव महाबाहो, निवृत्तः। युद्धमध्ये यज्ञसेनं द्रुपदं तस्य मन्त्रिभिः सह गृहीत्वा, श्रेष्ठिन् भरतश्रेष्ठ, द्रोणाय न्यवेदयन्। दर्पहरः, धनहरः, निगृहीतः सन्, द्रोणः तं द्रुपदं, वैरं स्मरन्, इत्युवाच। "बलात् तव राज्यं नगरीं च नष्टवान्, अद्य शत्रुबले जीवितं प्राप्य, किं इच्छसि, पूर्वमित्र?" इत्युक्त्वा हास्यं कृत्वा पुनः उवाच—"मा जीवितस्य भीः, वीर, वयं ब्राह्मणाः क्षमाशीलाः।" "बाल्ये तवाश्रमे या मया सह क्रीडा तया स्नेहः मैत्री च जाताः, राजर्षे।" "पुनः त्वया मैत्रीं इच्छेयम्, नराधिप, वरं तुभ्यं ददामि—अर्धं राज्यस्य गृहाण।" "नृपतिरहितः नृपस्य मित्रं न भवति, अतः तव राज्यार्थं मया यत्नः कृतः, यज्ञसेन।" "त्वं दक्षिणे भागीरथ्याः राजा, अहं चोत्तरे, यदि इच्छसि, मां मित्रं पाञ्चाल जानातु।" तदा द्रुपदः उवाच—"ब्राह्मण, महात्मसु एषा न अद्भुतं, अहं तव तुष्टः, स्थिरां मैत्रीं इच्छामि।" एवमुक्तः द्रोणः तम् मुच्य, हृष्टहृदयः, अर्धराज्यं दत्तवान्। ततः गङ्गातटे माकन्द्यां दशसहस्रग्राममध्ये, दुःखितचित्तः सः कम्पिल्ये च तस्थौ। दक्षिणपाञ्चालाः चर्मण्वत्याः पर्यन्तं द्रोणेन निगृहीताः संरक्षिताः, द्रुपदं अवममन्। क्षात्रबलं दृष्ट्वा न पराजयम् अपश्यत्, ब्राह्मतेजसि तु न्यूनः इति विज्ञाय, सुतजननाय भूमिं विचरन्, द्रोणः अहिच्छत्रप्रदेशं जगाम। एवं, राजन्, अहिच्छत्रपुरं जनसमाकुलं, पार्थेन संग्रामे जित्वा द्रोणाय दत्तम्। द्रुपदः द्रोणवैरं स्मरन्, सुषुप्तुम् अशक्नुवन्, क्षात्रबलं दृष्ट्वा जयशांसा नासीत्। ब्राह्मतेजसि न्यूनः इति विज्ञाय, अमर्षी द्रुपदः सिद्धब्राह्मणान् अन्वेषयन्। स बहुषु ब्राह्मणगृहेषु विचरन्, "न मे उत्तमः सुतः, बान्धवानां दुःखम्," इति वदन्। स श्वासैः व्याप्तः, द्रोणं प्रति कर्तुम् उद्यतः, "न मे मित्राणि, न च वीर्यवान् कोऽपि," इति चिन्तयन्।