ततः ते पुरुषश्रेष्ठाः पाञ्चालान् प्रति प्रस्थिताः, शत्रून् निपात्य, वीर्यशालिनं द्रुपदस्य पुरं समुपेयुः। तत्र दुर्योधनः, कर्णः, महाबलः युयुत्सुः, दुःशासनः, विकर्णः, जलसन्धः, सुलोचनश्च—एते चान्ये च बहवः वीर्यवन्तः राजपुत्राः, “अहं पूर्वं गमिष्यामि, अहं पूर्वं गमिष्यामि” इति उच्चैः घोषयन्तः, रथश्रेष्ठाः, समारुह्य शोभनान् रथान् सपरिचारकाः, राजमार्गेण नगरम् प्रविश्य ययुः। तस्मिन्नेव काले, पाञ्चालराजः यज्ञसेनः, तस्य महतीं सेनां श्रुत्वा च दृष्ट्वा च, शीघ्रं भ्रातृभिः सह राजगृहात् निर्गतः। ततः स यज्ञसेनस्य भ्रातरः, सम्यक् सन्नद्धाः, बाणवर्षं ववर्षुः, सर्वे च एकस्वरेण निनदन्तः। तदा युद्धदुर्जयः यज्ञसेनः, तेजस्विना रथेन कौर्वान् समीपमागत्य, तीक्ष्णैः बाणैः तान् व्यद्रावयत्। एतस्मिन्नन्तरे अर्जुनः, मन्त्रयित्वा, ब्राह्मणश्रेष्ठं द्रोणं प्रति, राजपुत्राणां गर्वमुद्दिश्य वाक्यम् अब्रवीत्—“एतेषां पराक्रमदर्शनस्य अन्ते वयं किञ्चिद् अद्भुतं कर्म करिष्यामः; एभिः सह पाञ्चालः संग्राममध्ये न ग्रहीतुम् शक्यः।” इत्युक्त्वा, पापरहितः कुन्तीपुत्रः, भ्रातृभिः सह, नगरस्य अर्धक्रोशदूरे स्थितः। एतस्मिन्नेव काले, द्रुपदः कौर्वान् दृष्ट्वा, सर्वतः समभ्यधावत्, महता बाणवर्षेण कौर्वसेनाम् मोहयन्। स युद्धभूमौ एक एव शीघ्ररथेन प्रचरन्, कौर्वैर् अनेक इव अभूत्, भयात्। तस्य द्रुपदस्य तीक्ष्णबाणाः सर्वदिक् प्रविशन्ति स्म; तदा सहस्रशः शङ्खदुन्दुभ्यः पटहाश्च निनदन्तः। पाञ्चालानां सेनायां, महाबाहो, वादित्राणि प्रनदन्ति स्म, पाञ्चालाश्च सिंहनादं विवृण्वन्तः। तदा धनुःशब्दः दिवं व्यनुन्नदत्, दुर्योधनः, विकर्णः, सुबाहुः, दीर्घलोचनश्च तं निर्मिमुः। दुःशासनः क्रुद्धः बाणवर्षेण वीर्यवन्तं पार्षतम् अभिताडयत्, यो युद्धे दुष्प्राप्यः आसीत्। स अन्यानि सैन्यानि क्षणेन व्यद्रावयत्, भारत, दुर्योधनं, विकर्णं, कर्णं च महाबलम् अभ्यद्रवत्। स सर्वाणि सैन्यानि, राजपुत्राणां च वीरपुत्रान्, विचरन्, अग्निचक्रवत् बाणैः तर्पयामास। ततः सर्वे नगरवासिनः, मुसलदण्डहस्ताः, मेघवत् कौर्वान् प्रति वर्षन्तः, अभिपेतुः। कम्पिल्यनगरीयाः सर्वे वृद्धयुवानः, घोरयुद्धश्रवणात्, भारत, कौर्वान् प्रति प्रस्थिताः। ते धावन्तः, उच्चैः शब्दं कुर्वन्तः, पाण्डवान् प्रति क्रोशन्तः, तेषां रुदितध्वनिं श्रुत्वा पाण्डवानां रोमाञ्चः समजायत्। ततः द्रोणं प्रणम्य, पाण्डवाः रथान् आरोहन्तः, शीघ्रं युधिष्ठिरं निगृह्य, “मा युद्धं कुरु, पाण्डव” इति वदन्तः। माध्रीपुत्रौ रक्षणाय स्थितवन्तौ, फाल्गुनश्च तथैव; भीमसेनः सेनापतिः गदया समुपतिष्ठत्। तदा शत्रूणां निनादं श्रुत्वा, निष्पापः कौन्तेयः भ्रातृभिः सह, शीघ्ररथेन सर्वतो निनदन् प्रस्थितः। अनन्तरं भीमसेनः, महाबाहुः, यमसदृशः दण्डधारी, समुद्रनिनादवत् पाञ्चालसेनां प्रविवेश। स चतुर्विधबलसम्पन्नां महतीं सेनाम्, मकर इव समुद्रम्, युद्धोत्सवे समुपेत्य प्रविवेश। भीमः स्वयम् गदां समादाय गजव्यूहं प्रति अभ्यधावत्। पराक्रमशाली पार्थः, कालरूपं धृत्वा, गजव्यूहं गदया व्यधुनोत्। ते गजाः पर्वतसदृशाः, भीमसेनगदया भग्नशिरसः, रक्तं बहु स्रवयन्तः, भूमौ पतिताः। ते पर्वताः इव वज्रहताः भूमौ न्यपतन्; पाण्डवः गजान्, अश्वान्, रथांश्च अपातयत्। अर्जुनस्य ज्येष्ठभ्राता पदातीन्, सारथीन् च, गोपालक इव दण्डेन गोसमूहान् अरण्ये हन्ति स्म। वृकोदरः रथान् गजान् च कम्पयन्नचलयच्च, फाल्गुनश्च भारद्वाजस्य तुष्ट्यै तथैव अकरोत्। पाण्डुपुत्रः बाणवर्षेण पार्षतम् अभिताडयत्, सर्वतः अश्वान्, रथान्, गजान् च निपातयन्। स तान् युद्धे प्रज्वलिताग्निवत्, युगान्ताग्निवत्, अपातयत्; ततः पाञ्चालाः शृञ्जयाश्च निपातिताः। ततः पाञ्चालाः शीघ्रगैः नानाबाणैः पार्थं संवृत्य सिंहनादं कृत्वा, पाण्डवं युद्धे व्यगृह्यन्त। स युद्धः भीषणः, अद्भुतदर्शनश्च जातः; सिंहनादं श्रुत्वा, पाण्डुपुत्रः सहेतुं न शशाक। तदा किरीटी शीघ्रं युद्धे पाञ्चालान् प्रति अभ्यधावत्, बाणवर्षेण तान् आवृत्य, मोहयन् इव। स शीघ्रं बाणान् संधाय विसृजन्, कुन्तीपुत्रस्य किंचिदपि न दृश्यते स्म। न च दिशः, न दिवं, न भूमिः तत्र दृश्यते स्म, महाबाहो; तस्मिन् संग्रामे किंचिदपि न दृश्यते स्म। ततः पाञ्चालैः, कुरुभिश्च, “साधु, साधु!” इति घोषः, दुन्दुभीनां शब्दः, शङ्खानां च महाघोषः समुत्थितः।