जलात् सर्वचराचरं व्याप्य अग्निः उत्पन्नः, तस्मात् दधीचेरस्थिभ्यः वज्रः निर्मितः येन दानवाः विनाशिताः। दिव्यः गुहः सर्वगुह्यविद् कर्त्तिकायाः पुत्रः अग्निसम्भवः, उग्रः गङ्गासुतश्च इति प्रसिद्धः। ये ब्राह्मणाः क्षत्रियसम्भूताः, तेषु विश्वामित्रादयः नित्यम् ब्राह्मण्यं प्राप्तवन्तः कीर्तिमन्तः। शस्त्रेषु श्रेष्ठः द्रोणः कुम्भसम्भूतः, गौतमोऽपि गौतमवंशे नलकूपात् जातः। तव जन्मकथां च श्रुतवानस्मि—कथं कर्णकुण्डलधारी शुभलक्षणसंयुक्तः सिंहसदृशः सूर्यसमानवर्चाः कन्यया जातः। एष नृपतिः पृथिव्याः शासनाय योग्यः, न केवलम् अङ्गराज्यस्य, बाहुबलेन मया च सेवकेन सह। यदि कश्चन अत्र मम कृत्यम् असहमानः अस्ति, सः स्वयम् रथमारुह्य धनुः सञ्चालयतु। ततः समग्रे रंगभूमौ महान् शब्दः अभवत्, साधु-साधु इति शब्दैः सह, सूर्यश्चास्तं गतः। ततः दुर्योधनः कर्णस्य हस्तं गृहीत्वा दीपप्रदीपितेन मार्गेण रंगभूमिं त्यक्त्वा निर्गतः। पाण्डवाः द्रोणेन कृत्यपि, भीष्मेन च सह, स्वस्वगृहाणि प्रतिनिवृत्ताः। केचन अर्जुनम्, अन्ये कर्णम्, अपरे दुर्योधनम् इति वदन्तः प्रस्थिताः। कुन्ती च दिव्यलक्षणैः स्वपुत्रं विज्ञाय, हृदि हर्षं लब्धवती, स्नेहेन तं गुह्यं कृतवती। तदा दुर्योधनः कर्णं लब्ध्वा अर्जुनात् उत्पन्नं भयम् शीघ्रं नष्टम् अभूत्। स च शस्त्रविदां श्रेष्ठः सूयोद्धनं सान्त्वनपूर्वकं वाक्यम् अवदत्; युधिष्ठिरोऽपि मनसि चिन्तितवान्—नास्ति कर्णसमः धनुर्धरः पृथिव्यां। अथ पाण्डुपुत्राणां धृतराष्ट्रपुत्राणां च शस्त्राभ्यासं दृष्ट्वा, आचार्यः दक्षिणा दातव्या इति समयं प्रपेदे। ततः भारद्वाजः सर्वान् रंगद्वारि स्थितान् उपालभ्य, दक्षिणां सह परमगुरुदक्षिणया दातव्यम् इति प्राह। तदा सर्वे शिष्याः द्रोणं प्रार्थयन्तः, 'किं दातव्यम्? आदेशयतु भगवन्' इत्युक्त्वा तिष्ठन्ति। ततः आचार्यः शिष्याः आहूय, पूर्णां दक्षिणां दातुं प्रेरितवान्। 'पाञ्चालराजं द्रुपदं युद्धमध्ये गृहीत्वा मम पुरतः आनयत, एषा दक्षिणा भवति' इति द्रोणः उक्तवान्। 'एवं अस्तु' इति सर्वे शीघ्रगामिनः युद्धकुशलाः रथान् आरुह्य द्रोणेन सह दक्षिणालाभाय प्रस्थिता। ततः ते पुरुषश्रेष्ठाः पाञ्चालान् अभिगम्य शत्रून् निहत्य द्रुपदपुरम् आगच्छन्। दुर्योधनः, कर्णः, युयुत्सुः, दुःशासनः, विकर्णः, जलसन्धः, शुलोचनः च—एते चान्ये वीर्यवन्तः राजपुत्राः 'अहम् अग्रे गमिष्यामि' इत्यादि घोषयन्तः रथैः सह नगरं प्रविश्य राजमार्गेण प्रस्थिताः। तस्मिन्काले पाञ्चालराजः यज्ञसेनः महतीं सेनां श्रुत्वा दृष्ट्वा च भ्रातृभिः सह राजगृहात् निर्गतः। तदा यज्ञसेनस्य भ्रातरः संपूर्णशस्त्रधारिणः बाणवृष्टिं कृत्वा समवदन्त। यज्ञसेनः अपि युद्धे दुर्जयः, शोभनरथे आसीनः, कौरेवान् तीक्ष्णैः शरैः ववर्ष। ततोऽपूर्वम् अर्जुनः द्रोणं मन्त्रयित्वा, राजपुत्राणां गर्वं ज्ञात्वा, 'तेषां पराक्रमदर्शनान्ते वयं साहसं करिष्यामः; एतेषां मध्ये पाञ्चालः युद्धे न गृहीतुं शक्यः' इति उक्त्वा, पाण्डुपुत्राः अर्धक्रोशदूरे नगरे बहिः स्थिताः। द्रुपदः कौरेवान् दृष्ट्वा सर्वतः धावन्, महान् बाणवृष्टिं कृत्वा तान् संमोहयन्। स एकः स्वशक्त्या रथेन युद्धभूमौ प्रवर्तमानः, कौरेवाः तं बहून् इव अमन्यन्त, भयात्। द्रुपदस्य तीक्ष्णबाणाः सर्वदिशं प्रस्थिताः; तदा सहस्रशः शङ्खदुन्दुभ्यः मृदङ्गाः च निनदन्ति। पाञ्चालसेनायाम् वाद्यनिनादः अभवत्, बलिनः पाञ्चालाः सिंहनादं चक्रुः। तदा दुर्योधनः, विकर्णः, सुभुः, दीर्घलोचनः च धनुःज्याशब्दं व्यनादयन्। कोपसमन्वितः दुःशासनः बाणवृष्टिं कृत्वा महाबाहुं पार्षतः द्रुपदं व्यायोधयत्। सः अन्यान् सेनां क्षिप्रं विक्षिप्य, दुर्योधनं विकर्णं कर्णं च अभ्यधावत्। सः विविधसेनान्, वीरपुत्रांश्च, अग्निचक्रवत् बाणैः तुष्टिं चकार। तदा सम्पूर्णाः नगरवासिनः मुद्गरदण्डैः कौरेवान् वारयन्तः, मेघवर्षवत् बभूवुः। सर्वे कम्पिल्यनगरवासिनः, वृद्धयुवानः, युद्धगर्जनं श्रुत्वा कौरेवान् प्रति समागताः। एवं महाभारते आदिपर्वणि कौरवपाण्डवानां द्रोणगुरुदक्षिणायाः प्राप्त्यर्थं पाञ्चालराजद्रुपदग्रहणयुद्धकथा प्रवृत्ता।