तदा तत्र सभायां द्विधा विभागः कृतः, स्त्रियः अपि द्विधा विभक्ताः। तत्र कुन्तिभोजस्य कन्या सत्यं विज्ञाय, मोहवशं प्राप्तवती। तां तथाविधां मोहग्रस्तां दृष्ट्वा धर्मज्ञः विदुरः स्वजनैः सह तिलकजलशीतलेन च वारिणा तां कुन्तीम् आश्वासयामास। सा पुनः चेतनां प्राप्तवत्याः, सुतयोः उभयोः सशङ्कया निरीक्षणं कृत्वा, अत्यन्तविक्षिप्ता सति किमपि कर्तुं न शशाक। एवमेव तस्मिन्नेव क्षणे, शारद्वतस्य पुत्रः कृपः, एकव्यायामन्यायवित् धर्मज्ञश्च, तौ महाधनुष्मन्तौ समुपस्थितौ दृष्ट्वा, तयोः प्रति वाक्यमब्रवीत्—"अयं पृथायाः कनिष्ठः पुत्रः, पाण्डुपुत्रः; कौरवः त्वां सह एकव्यायामे समरः भविष्यति। त्वमपि, महाबाहो, मातरं पितरं वंशं च राज्ञां मध्ये उद्घोषय, यः स्वकुलस्य भूषणं भवसि। ततः एतद्विज्ञाय पार्थः तवाभ्यर्हणां गृह्णीयात् वा त्यजेत् वा; अनाम्नातकुलैः राजपुत्राः न समरं कुर्वन्ति।" एवं कृपस्य वचः श्रुत्वा, कर्णस्य मुखं लज्जया नमितम्, यथा वर्षेण सिक्तं पद्मं पत्रैः शिथिलीकृतम्। स उवाच—"आचार्य, त्रिविधं राजसंतानं शास्त्रदृष्ट्या—कुलीनः, वीर्यवान्, सेनापतिश्च। जलात् अग्निः, ब्राह्मणात् क्षत्रियः, शिलात् लौहम्; सर्वत्र शक्तिः व्याप्यते, परन्तु स्वकुले विशेषतः स्थितिः। यदि अयं फल्गुनः न इच्छति युद्धं विना राजाज्ञया, तर्हि अहं तं अङ्गदेशे राजानं अभिषिञ्चामि।" तत् श्रुत्वा, सः राजा च भीष्मः च गङ्गासुतः, ताभ्यां निवेद्य, द्विजातिभिः सह अभिषेकद्रव्याणि संप्राप्य। दशसहस्रं गौः पुण्यशालीनाम् वितीर्य, द्विजातयः अभ्यवदन्—"अयं अङ्गराज्यस्य पात्रम्।" तत्रैव क्षणे, कर्णः महारथः, मञ्जुषकुम्भैः, चन्दनपुष्पविलेपनैः, सुवर्णपात्रैः, सुवर्णपीठे, मन्त्रकुशलैः द्विजातिभिः, अङ्गराज्ये अभिषिक्तः। सः अभिषिक्तः, तेजस्वी, महाबलश्च, राजमुकुटेन, हारकेयूरकङ्कणैः च शोभितः। राजलक्षणैः शुभलक्षणैः च भूषितः, श्वेतच्छत्रचामरैः च, जयशब्दैः प्रतिनादितः। ततः स पुरुषव्याघ्रः कौरवराजान् प्रति उवाच—"राज्यदानस्य प्रतिदानं किम् इच्छसि?" कर्णः उवाच—"राजन्, यत् इच्छसि तत् वद, अहं तत् करिष्यामि।" तदा सुयोधनः प्रत्युवाच—"त्वत्तः परममित्रत्वम् इच्छामि।" कर्णः प्रत्युवाच—"एवं अस्तु।" उभौ परस्परं आलिङ्ग्य, परमं हर्षं प्राप्नुतः। एवमेतस्मिन्नेव काले, अधिरथः, शिरसि उत्तरीयम् अपसृत्य, स्वेदगात्रः कम्पमानः, जीवनाह्वानमिव प्राप्य, रंगभूमिं प्रविश्य। तं दृष्ट्वा, कर्णः पितृगौरवात् धनुः अपसृत्य, अभिषिक्तशिरसा नमस्कृत्य, पादौ वस्त्रान्तेन छादयन्, कम्पमानः सुत इति वचनेन कुव्यञ्जयत्। सः रथी, स्नेहेन आकुलहृदयः, पुनः कर्णस्य शिरः, अङ्गाभिषेकात् शीतलं, अश्रुभिः सिञ्चयामास। तदा भीमसेनः पाण्डवः, कर्णस्य रथिपुत्रत्वं विज्ञाय, हास्यं चकार, वाक्यमुवाच—"रथिपुत्र, त्वं पार्थेन युद्धे वधार्हः नासि। शीघ्रं चोत्थाय चोदनां गृहाण, यथा तव वंशः।" "न च त्वं अङ्गराज्यस्य भोगे योग्यः, यथा श्वा अग्निसमीपे हविषः आस्वादनाय अर्हः न भवति।" एवं वचः श्रुत्वा, कर्णस्य ओष्ठौ स्फुरितौ, सः आकाशे निष्वस्य, सूर्यं निरीक्ष्य। तदा दुर्योधनः महाबलः भ्रातृभ्यः मध्ये क्रुद्धः उत्पत्य, मदगजेव पद्मिनीं त्यजन्, भीमसेनं प्रति उवाच—"वृकोदर, त्वं एवं वक्तुम् अर्हसि न।" "क्षत्रियः सर्वदा पराक्रमं योजयेत्; वीराणां च नदीनां च उत्पत्तिं विज्ञातुं कठिनम्। जलात् अग्निः उत्पन्नः, सः सर्वं व्याप्य स्थितः; दधीचेरस्थिभ्यः वज्रं कृतम्, येन दानवाः विनष्टाः। देवः गुहः सर्वगुह्यः, कृतिकासुतः, वह्निजः, भीमः, गङ्गासुतः इति प्रसिद्धः। ये ब्राह्मणाः क्षत्रियजात्या जाताः, विश्वामित्रादयः, ते ब्राह्मण्यं प्राप्तवन्तः। द्रोणः अपि कुम्भसम्भूतः, गौतमः मुनेः इक्षुदण्डसम्भूतः। तवापि जन्मकथां श्रुतवानस्मि—कुण्डलवर्मयुतः, सर्वलक्षणसम्पन्नः, सिंह्याः सुतः, सूर्यसमः। अयं नरपतिः पृथिव्याः शासनाय योग्यः, न केवलं अङ्गराज्यस्य; बाहुबलात्, मम च अनुग्रहेण। यदि कश्चन अत्र मम कर्म असह्यं मन्यते, सः रथमारुह्य स्वयम् धनुः विक्षिप्तु।" एवमुक्ते, रंगभूमौ महाशब्दः अभवत्, साधुकारैः मिश्रितः, सूर्यश्चास्तमगमत्। ततः राजा दुर्योधनः कर्णस्य हस्तं गृह्य, दीपप्रदीपितमार्गे रंगभूमिं त्यक्त्वा निर्गतः। पाण्डवाः, द्रोणः, कृपश्च, भीष्मेन सह, सर्वे स्वगृहाणि प्रतस्थुः।