तत्र राजपुत्राः शीघ्रगमना अश्वारोहाः, स्वनामाङ्कितैः शरैः लक्ष्यानि सम्यक् जघ्नुः। ते धनुष्मन्तः शरचापधारिणः, गन्धर्वनगरमिव राजन्यसमूहः, दर्शकजनान् विस्मयेन पूरयन्ति स्म। सहसा शतशः सहस्रशः पुरुषाः, विस्फारितलोचनाः, "साधु! साधु!" इति उच्चैः निनादम् अकुर्वन्। ते पुनः पुनः धनुष्कौशलम् दर्शयन्तः, रथारोहणम्, गजारोहणम्, अश्वारोहणम्, एकैकयुद्धम् च, महाबलम् प्रकटयन्ति स्म। ततः शस्त्रशास्त्रविशारदाः, खड्गपट्टिकां गृह्य, सर्वतो रंगे विधिपूर्वकं प्रहारम् अकुर्वन्। तत्र सर्वे जनाः तेषां कौशलम्, चापल्यम्, शोभाम्, स्थैर्यम्, दृढधारणम् च खड्गपट्टिकायाम् अपश्यन्। ततः सदा प्रमुदितौ—सuyodhanaः च वृकोदरः—गदा गृहीत्वा, एकशिखरगिरिवद् रंगे अवतीर्णौ। कटिबद्धौ, महाबाहू, पुरुषत्वे स्थिरौ, मदोन्मत्तद्विपाविव गर्वेन स्पन्दमानौ। तौ समबलौ द्विपाविव, दक्षिणवामगमनैः, परस्परमावर्तयन्तौ, परस्परं परिक्रान्तवन्तौ। विदुरः ततः धृतराष्ट्राय राज्ञे सर्वं यद् गान्धारिपुत्रः पाण्डवद्विपः च कृतवन्तौ, राजपुत्राणां कृत्यं वर्णयन् निवेदयामास। कुरुराजः रंगे उपविष्टः, भीमः बलिनां श्रेष्ठः तत्र स्थितः, जनाः पक्षपातस्नेहात् द्विधा विभक्ताः अभवन्। "जयतु कुरुराजः!" "जयतु भीमः!" इति उच्चैः घोषः जनसमूहात् सहसा उत्पन्नः। रंगं क्षुभितवारिधिवत् दृष्ट्वा, बुद्धिमान् भारद्वाजः प्रियपुत्रम् अश्वत्थामानम् उवाच। "इमौ द्वौ महाबलौ, शिक्षितौ, संयमय; भीमदुर्योधनसमुत्थितम् रंगक्षोभम् न वर्धयतु।" ततः अश्वत्थामा शीघ्रं उत्थाय, गुरोः आज्ञया तौ निवारयन्, "अलम् भीम! अलम् गान्धारिपुत्र! अलम् प्रदर्शनम्, अलम् वेगः, अलम् साहसम्!" इति उवाच। गुरुपुत्रे निवारयति, तौ द्वौ यथा प्रलयवायुसंविग्नौ समुद्रौ, तथा निवारितौ। ततः द्रोणः रंगे प्रविश्य, वादकान् महाघननिनादवत् शब्दं शमयित्वा, इदं वचनम् उवाच। "यो मम पुत्रात् अधिकप्रियः, सर्वशस्त्रविद्, इन्द्रानुजसमानः, स पार्थः अद्य दृश्यताम्।" गुरोः आज्ञया, स युवकः, शुभकर्माणि कृत्वा, अङ्गुलित्राणधारी, पूर्णतुणीरः, धनुर्धरः, प्रकटितः। सुवर्णवर्मा फाल्गुनः सन्ध्याघनवद् दीप्तिमान्, सूर्यरश्म्यङ्कितः, वज्रदीप्तिवत् शोभितः दृश्यते स्म। ततः रंगे सर्वत्र महान् शब्दः अभवत्; वाद्ययन्त्राणि शङ्खैः सह सर्वतः निनादयन्ति स्म। "एष कुन्तीपुत्रः, मध्यः पाण्डवः; एष इन्द्रपुत्रः, कुरुपालः।" "एष शस्त्रविदां श्रेष्ठः, धर्मरक्षकः, गुणिनां मध्ये धर्मज्ञानरत्नम्।" इति शब्दः दर्शकजनात् श्रुतः; कुन्तीवक्षः मुक्ताश्रुभिः सिक्तम् अभवत्। ततः तस्मिन् महानिनादे, धृतराष्ट्रः, श्रेष्ठपुरुषः, श्रोत्रसम्पन्नः, हृष्टः विदुरम् उवाच। "क्शत्ता, किम् एष वडवानलवद् महानिनादः, रंगे सहसा उत्पन्नः, यथा आकाशं विदारयति?" विदुरः उवाच—"एष पार्थः, राजन्, फाल्गुनः, पाण्डुप्रियम्, पूर्णकवचः, महानिनादेन अवतीर्णः।" "अहम् धन्यः, अहम् प्रियः, अहम् रक्षितः, विप्र, पृथा-समिद्भिः त्रिभिः पाण्डवाग्निभिः।" तत्र रंगे हर्षः समुत्पन्नः, स प्रकटितः, भीभत्सुः गुरवे शस्त्रकौशलम् दर्शयामास। अग्न्यस्त्रेण अग्निम् उत्पादयामास, वार्यस्त्रेण वारिम्, वाय्वस्त्रेण अग्निम्, वर्षास्त्रेण धनम्। भूम्यस्त्रेण भूमिम्, पर्वत्यस्त्रेण पर्वतान्, गुह्यास्त्रेण पुनः अदृश्यः अभवत्। क्षणेन दीर्घः, क्षणेन लघुः, क्षणेन रथध्वजस्थः, क्षणेन रथे, क्षणेन भूमौ अवतीर्णः। सूक्ष्मः, स्थूलः, स्थूलप्रियः, कौशलसम्पन्नः, नानाशरैः प्रहारम् अकरोत्। यथा लौहवराहः विचरति, पञ्चशराणि एकेन शरेण इव मुक्तवान्। गोवृष्ण्यां, चलरज्जौ च, एकविंशतिः शरान् समारोपयत्। तथा महाखड्गे, धनुषि, निष्पाप, गदायाम् च, शस्त्रकुशलः, वृत्तानि दर्शयामास। ततः तस्मिन् कृत्ये समाप्यते, सभायाम् शान्तायाम्, वाद्यशब्दे क्षीणः, द्वारतः महत्त्वबलसूचकः शब्दः अभवत्। वज्रपातवत् भुजबलनिनादः श्रुतः। "किम् पर्वतानि विदार्यन्ते? किम् भूमिः विदार्यते? किम् आकाशः मेघैः वर्षन् पूर्यते?" इत्येव भूमिपतिः क्षणम् चिन्तयामास। सर्वे दर्शकाः द्वारदिशं अभिमुखी कृतवन्तः।