अथ, कौरवपाण्डवपुत्राः सर्वे सभायाम् एकत्र समागताः, द्रोणाचार्यं मध्ये स्थितं सान्त्व्य सम्यक् नमस्कृत्य, तं च कृपं च यथाविधि पूजां कृतवन्तः। तेषां सर्वेषां मनांसि हर्षपूर्णानि अभवन्; आशीर्वादान् प्राप्त्वा पुनः शस्त्राणि पुष्पोपहारैः समलङ्कृत्य नमस्कृतवन्तः। कौरवाः स्वयम् शस्त्राणि रक्तचन्दनलेपनैः पूजितवन्तः, रक्तपुष्पमालाभिः च रक्तचन्दनस्निग्धैः शोभिताः। ते सर्वे रक्तपताकाः, रक्तलोचनाः, द्रोणस्य अनुमतिः प्राप्त्वा, शत्रुसूदनाः शस्त्राणि समादाय। प्रथमं सुवर्णमणिमण्डितान् धनूंः गृहित्वा, कौरवाः विविधानि तन्तूनि बद्ध्वा, तेषु बाणान् स्थापितवन्तः। तेषां धनुर्ध्वनिः, हस्तसंघर्षणः च, सर्वाणि भूतानि मोहितानि कृतवान्। तत्र, युधिष्ठिरप्रमुखाः बलिनः राजपुत्राः, युद्धे निर्भयाः, अद्भुतानि शस्त्रचेष्टितानि कृतवन्तः। केषांचित् बाणाः मालायां पतिताः, अन्येषां पुष्पमुकुटे बाणाः पतिताः। केचन विविधलक्ष्यनिर्दिष्टैः बाणैः, महत्सु लघुत्सु च लक्ष्येषु, कौशलपूर्वकं प्रक्षिप्य तानि आघातवन्तः। केचन लक्ष्यम् च्युत्वा भयात् शिरः अपावर्तितवन्तः; अन्ये धीराः विस्मिताः तत्र दृष्ट्वा स्थितवन्तः। ते राजपुत्राः, स्वनामाङ्कितैः बाणैः, शीघ्रगामिनः अश्वारूढाः, कौशलपूर्वकं प्रक्षिप्य लक्ष्यानि आघातवन्तः। तेषां धनुर्बाणधारिणां गणः गन्धर्वनगरस्य सदृशः अभवत्; तं दृष्ट्वा सर्वे दर्शकाः विस्मयेन पूर्णाः अभवन्। सहसा शतशः सहस्रशः पुरुषाः, विस्फारितलोचनाः, 'साधु साधु' इति घोषम् कृतवन्तः। ते पुनः पुनः धनुर्विद्यां दर्शयन्तः, रथमार्गे, गजाश्वपृष्ठे, एकैकं युद्धे च, बलं प्रकटितवन्तः। ततः खड्गपट्टिशग्रहणं कृत्वा, शस्त्रचेष्टितानि सर्वतो विधिवत् कृतवन्तः। तत्र सर्वे दर्शकाः तेषां चपलता, कौशलम्, तेजः, स्थैर्यं, दृढग्रहणं च खड्गपट्टिशयोः पश्यन्तः। ततः, सदा हृष्टौ, सुयोधनः वृकोदरः च, गदा गृहित्वा, एकशृङ्गशैलयोः सदृशौ, सभायाः अवतरतुः। कटिबन्धनं कृत्वा, महाबलौ, पुरुषत्वे स्थितौ, मदोन्मत्तगजयोः इव, अभिमानवृद्धौ अभवताम्। तौ महाबलिनौ दक्षिणं वामं च परिक्रम्य, समबलयोः गजयोः इव परस्परं परितः चरतुः। विदुरः तेषां सर्वेषां कृत्यं धृतराष्ट्राय राज्ञे निवेदितवान्, गान्धार्याः पुत्रस्य पाण्डवगजस्य च यथाकर्म सर्वं वर्णितवान्। ततः, कुरुराजः सभायां स्थितः, भीमः बलिनां श्रेष्ठः उपस्थितः, जनाः पक्षपातस्नेहेन द्विधा विभक्ताः अभवन्। 'जयतु कुरुराजः!' 'जयतु भीमः!' इति घोषः सहसा समुत्पन्नः। तदा, सभां समुद्रकम्पिताम् इव दृष्ट्वा, बुद्धिमान् भारद्वाजः प्रियं पुत्रं अश्वत्थामानं उवाच—'एतौ द्वौ महाबलौ, प्रशिक्षितौ, संयमय; भीमसुयोधनयोः उत्पन्नः उत्साहः सभायाः न वृद्धिं गच्छतु।' ततः अश्वत्थामा शीघ्रं उत्तिष्ठ्य, गुरोः आज्ञया, 'अलम् भीम! अलम् गान्धार्याः पुत्र! अलम् प्रदर्शनम्, अलम् वेगः, अलम् धैर्यम्!' इति तौ संयमितवान्। गुरुपुत्रे संयमने कृते, तौ द्वौ, युगान्तवायुविक्षुब्धसमुद्रयोः इव, संयतौ अभवताम्। ततः द्रोणः सभायाम् प्रवेश्य, वादकान् महान् मेघनिनादवत् शब्दं शमयित्वा, इदं वचनम् उवाच—'मम पुत्रात् अधिकप्रियः, सर्वशस्त्रविद्यायां निपुणः, इन्द्रस्य अनुजसमः, स पार्थः अद्य दर्श्यताम्।' गुरोः आज्ञया, तरुणः शुभकृत्यं कृत्वा, अङ्गुलिसंरक्षकैः युक्तः, पूर्णकुण्डी, धनुर्धरः, प्रकटितः। सुवर्णकवचधारी फाल्गुनः, सूर्यरश्मिभिः इन्द्रधनुषः विद्युत्सदृशः, सायं मेघः इव, दृष्टः। ततः, सभायाः सर्वत्र महान् कोलाहलः अभवत्; वाद्यवृन्दं शङ्खैः सह सर्वतः निनादितम्। 'एषा कुन्तिपुत्रः, मध्ये पाण्डवः; एषा महेन्द्रपुत्रः, कुरुपालः।' 'सर्वशस्त्रविद्यायां श्रेष्ठः, धर्मपालनाय उत्तमः, गुणिनां मध्ये धर्मज्ञानरत्नम्।' इति शब्दाः दर्शकजनात् श्रूयन्ते, कुन्तिः अश्रुपूरितवक्षः अभवत्। ततः, तस्मिन् महान् शब्दे, धृतराष्ट्रः, श्रवणसम्पन्नः, हर्षपूर्णः, विदुरं उवाच—'हे क्षत्तः, एषः महान् गर्जनः, समुद्रकम्पितः इव, आकाशभेदः इव, सभायाम् सहसा उत्पन्नः कः?' विदुरः उवाच—'एषः पार्थः, हे राजन्, फाल्गुनः, पाण्डूनां हर्षः, पूर्णकवचः, महान् गर्जनं कृत्वा अवतरितः।' 'अहं भाग्यवान्, अहं अनुगृहितः, अहं रक्षितः, हे बुद्धिमन्, त्रैः पाण्डवाग्निभिः, पृथायाः प्रजायैः, उपोदितः।' तत्र हर्षः सभायाम् उत्पन्नः, स च उपस्थितः, भीष्मः शस्त्रविद्यां गुरवे दर्शितवान्। अग्न्यस्त्रेण अग्निं उत्पादितवान्; वार्यस्त्रेण जलम् उत्पादितवान्; वाय्यस्त्रेण अग्निं उत्पादितवान्; वर्ष्यस्त्रेण धनं उत्पादितवान्। एवं सभायाम् कौरवपाण्डवपुत्राणां शस्त्रविद्याविलासः, दर्शकजनानां हर्षविस्मयः, गुरोः प्रसन्नता, मातृस्नेहः, राज्ञः आनन्दः च, धर्मक्षेत्रे महाभारते प्रत्यक्षं अभवत्।