तत्र, हे महाभाग, गान्धारी च कुन्ती च, जयिनां श्रेष्ठे, राज्ञः सर्वा नार्यः स्वलङ्कारा सह परिचारिकाभिः, तत्रैव उपस्थिताः। ताः प्रमुदिताः दिव्याः स्त्रिय इव मेरुं शिखरं समारुह्य, वेदिकाः समारुह्य, नगरात् ब्राह्मणाः क्षत्रियाश्च, चातुर्वर्ण्यं च शीघ्रं समागतं। सर्वे राजपुत्रान् धनुर्विद्यायाम् निपुणान् द्रष्टुकामाः, जनसमूहः क्षणेनैव तत्र समवेतः, साक्षात् द्रष्टुम् इच्छन्तः। वाद्यनिनादेन जनानां हर्षेण च, सा सभाऽपि सागर इव समुत्क्षुब्धा बभूव। तत्राचार्यः शुक्लवस्त्रधरः, शुक्लयज्ञोपवीतः, शुक्लकेशः शुक्लश्मश्रुः, शुक्लचन्दनलेपनः, प्रविष्टः। स तु भगवाँस्स्वपुत्रेण सह, मेघविहीनाकाशे सूर्यः कुजो यथा, रंगमध्यं प्रविष्टः। व्यासस्य अनुमत्याऽथ, बलिनां श्रेष्ठः यथाविधि होमं कृतवान्, मन्त्रकुशलैः ब्राह्मणैः मंगलानि कर्माणि कारितवान्। राजा तदा द्रोणाय कृपाय च सुवर्णरत्नवस्त्रादीनि बहूनि दत्त्वा तौ सत्कृत्य तुष्टाव। शुभाशंसनिनादे समाप्य, पुरुषाः विविधायुधोपकरणानि गृहीत्वा प्रविशन्। ततः महारथिनः अंगुलित्राणानि बद्ध्वा, मेखलाः परिधाय, तूणीरान् बध्नन्तः, धनूंषि गृहीत्वा, भारतश्रेष्ठ, रंगमण्डलं प्रविशन्। ते सर्वे रंगमध्ये द्रोणं प्रणम्य, द्रोणकृपयोः यथाविधि पूजनं कृतवन्तः। हर्षपूर्णचित्ताः सर्वे, आशीर्वादान् लब्ध्वा, पुनः शस्त्राणि पुष्पोपहारैः समलङ्कृत्य प्रणेमुः। कौरवाः स्वयमपि रक्तचन्दनलेपितानि शस्त्राणि, रक्तपुष्पमालाभिः भूषितानि, समर्चयन्। सर्वे रक्तध्वजिनः, रक्तलोचनाः, द्रोणेन अनुमताः, शस्त्राणि समाददन्। प्रथमं सुवर्णमणिमयैः धनुषां शिखरैः कौरवाः धनूंषि गृहीत्वा, विविधैः प्रकारैः तानि प्रत्यञ्चः योजयन्तः, बाणांश्च सन्धानम् अकुर्वन्। ततः प्रत्यञ्चानां स्वनैः, हस्तताडनैः, सर्वाणि भूतानि विमोहयन्तः। तत्र तु महाबलाः राजपुत्राः, युधिष्ठिरपुरोगमाः, अद्भुतानि शस्त्रकौशलानि दर्शयन्तः, संग्रामेऽवध्याः बभूवुः। केषांचित् पुष्पमालासु बाणाः पतिताः, केषांचित् पुष्पमुकुटेषु। केचिद् विविधलक्ष्यचिह्नितैः बाणैः, स्थूलसूक्ष्मलक्ष्ये प्रहारं कुर्वन्तः, महतीं कौशलां प्रदर्शयन्तः। केचिद् लक्ष्यभयात् मुखं परावर्तयन्तः, अन्ये धैर्ययुक्ताः विस्मिताः, साक्षात् पश्यन्तः स्थिताः। ते नामलिप्तैः बाणैः, अश्वारूढाः, कौशलात् शीघ्रं लक्ष्यम् आहत्य, दर्शयन्तः। तं राजपुत्रगणं धनुष्मन्तं, गन्धर्वपुरसन्निभं दृष्ट्वा, जनाः विस्मयपूर्णाः बभूवुः। सहसा शतानि सहस्राणि च पुरुषाणां, विस्फारितलोचनाः, "साधु! साधु!" इति उच्चैः शब्धं कृत्वा, विस्मयं प्रकटयन्तः। पुनः पुनः ते धनुर्विद्याम् रथयुद्धे, गजाश्वारोहणे, एकैकयुद्धे, महाबलम् दर्शयन्तः, कौशलम् प्रकटयन्तः। ततः खड्गचर्मगृहीत्वा, सर्वदिशो विधिवत् विचरन्तः, शस्त्राभ्यासं कुर्वन्तः। तत्र सर्वे जनाः तेषां लाघवम्, कौशलम्, दीप्तिम्, स्थैर्यम्, दृढग्रहणं च, खड्गचर्मयोः प्रेक्ष्य, विस्मिताः बभूवुः। ततः सदा प्रमुदितौ, सुयोधनः वृकोदरश्च, गदाहस्तौ, एकशिखरौ इव गिरिश्रेष्ठौ, रंगमध्यं समुपेत्य स्थितौ। तौ सश्रीगात्रौ, महाबलौ, पुरुषत्वे स्थितौ, मत्तमत्तगजाविव, गर्वेण पूर्णौ। परस्परं दक्षिणं वामं च प्रदक्षिणीकुर्वन्तौ, समशक्तिगजाविव समराङ्गणे विचारयन्तौ। विदुरः तदा धृतराष्ट्राय राज्ञे, गान्धार्याः पुत्रस्य पाण्डवगजस्य च कृत्यम्, सर्वं राजपुत्रकृत्यं निवेदयामास। तदा कुरुराजः रंगे उपविष्टः, भीमः च महाबलः तत्र स्थितः, जनाः पक्षपातस्नेहयुक्ताः द्विधा अभवन्। "जयतु कुरुराजः!" "जयतु भीमः!" इति उच्चैः घोषाः सहसा जनसमूहे उत्पन्नाः। रंगं सागरमिव विक्षुब्धं दृष्ट्वा, धीरः भारद्वाजः प्रियपुत्रं अश्वत्थामानम् उवाच। "एतौ द्वौ महाबलौ, सुप्रशिक्षितौ, संयमय; न रंगेऽयं विक्षोभः भीमसुयोधनयोः कारणात् वर्धेत।" ततः अश्वत्थामा शीघ्रं उत्थाय तान् संयम्य, आचार्याज्ञया, "अलम् भीम! अलम् गान्धार्याः सुत! अलं प्रदर्शनम्, अलं वेगम्, अलं साहसम्!" इति उवाच। आचार्यपुत्रे संयमयति, ते द्वौ वातेन क्षुब्धसागराविव, निरुद्धौ। ततः द्रोणः रंगमध्यं प्रविश्य, वाद्यघोषं मेघनिनादसन्निभं शमयित्वा, इदं वचनमब्रवीत्—"यो मम आत्मजादपि प्रियः, सर्वास्त्रविद्, इन्द्रानुजानुजोपमः, स पार्थः अद्य दृश्यताम्।" आचार्याज्ञया तदा, स कुमारः, मंगलानि कृत्वा, अंगुलित्राणयुक्तः, पूर्णतूणीरः, धनुर्धरः, समुपस्थितः। सुवर्णकवचं धारयन्, फाल्गुनः सायंतनमेघ इव, सूर्यरश्मिभिः, इन्द्रधनुषः विद्युत्सा शोभमानः दृष्टः।