तत् सर्वं शृणु, यथानुक्रमेण महाभारतस्य कथा प्रवहति। द्रोणाचार्यः अर्जुनं प्रति परमास्त्रम् उपदिशन् सस्नेहम् अवदत्—"पुत्र, एतदस्त्रं मनुष्येषु कदापि न प्रयोज्यम्। यदि अल्पतेजसि कस्यचित् उपयुज्येत, तर्हि इदं लोकनाशकारि स्यात्। एषः शस्त्रविद्यामध्ये अतिशयः पुरुषेषु कीर्त्यते। तं सावधानतया धारय, मम वचांसि शृणु। यदि कदाचित् मानवशत्रुः त्वां पीडयेत्, तदा तस्य विनाशाय युद्धे एतदस्त्रं प्रयुञ्जीथाः।" एवं प्रतिज्ञाय भीमात्मजः अर्जुनः कृताञ्जलिः परमास्त्रं स्वीकृतवान्। तदा गुरुः punar uvāca—"त्वत्तः समः धनुर्धरः लोके न भविष्यति।" एवं तु धृतराष्ट्रपुत्राणां पाण्डुपुत्राणां च शस्त्रविद्याम् अपूर्वां दृष्ट्वा, द्रोणः नराधिपतिं धृतराष्ट्रं समुपगम्य प्रोवाच। तत्र उपस्थिताः आसन् कृपः, सोमदत्तः, प्राज्ञः बाह्लीकः, गाङ्गेयः, व्यासः, विदुरः च। "कुरुश्रेष्ठ," इति द्रोणः अवदत्, "राजपुत्राः सर्वे शास्त्रेषु निष्णाताः अभवन्। त्वदीयेन अनुमतिना, राजन्, ते स्वकौशलं दर्शयन्तु।" ततो महान् राजा हृष्टमानसः सस्मितम् अवदत्—"यदा, यत्र, यथा वा त्वं इच्छसि, तदा मां स्वयमेवाज्ञापय। अद्य मम मनसि स्पृहयामि मम पुत्रान् स्वयमक्षिभ्यां द्रष्टुं, शस्त्रेषु पराक्रमे चान्यांश्चातिक्रम्य यत्नशीलान्। हे क्षत्तः, यद् आचार्यः आज्ञापयति, तत् कुरु; हि धर्मप्रिय, अन्यत् किमपि मम प्रियतरो नास्ति।" ततः राज्ञः अनुमत्यै च विदुरस्य च सम्मत्यै, बुद्धिमान् भारद्वाजः भूमिं मापयामास। समतले, निर्झरे, वृक्षशून्ये स्थले, चन्द्रताराभिः पाविते दिवसे, स यज्ञकर्म अकारयत्। तस्मिन्नेव निमित्ते, भरतश्रेष्ठ, नगरे घोषः कृतः, विशालं रंगभूमिं शास्त्रानुसारं च विधिवत् निर्मितम्। शिल्पिनः तत्र सुसंस्कृतं राजोपवेशनं निर्माय, सशस्त्ररक्षां, स्त्रीरक्षणं च व्यन्वयन्। लोकस्योपवेशनाय मञ्चाः, श्रीमन्तः शिबिकाः च निर्मिताः, येषां धनधान्यविभवः उन्नतः च। यदा स दिवसः प्राप्तः, राजा मन्त्रिभिः, स्वजनैः, मन्त्रिणः च व्यासस्य अनुमत्यै, भीष्मं पुरतः स्थाप्य, कृतसंस्कारं कृतवान्। बाह्लीकः, सोमदत्तः, भूरिश्रवाः, अन्ये च कुरवः मन्त्रिणः च नगरात् आनीयः। राजा ब्राह्मणैः सहितः रंगभूमिं प्राप्तवान्। दिव्ये राजोपवेशने, मुक्ताजालैः भूषिते, वैडूर्यप्रभायुक्ते, सुवर्णनिर्मिते, प्रविवेश। गान्धारी, कुन्ती, राज्ञः सर्वाः स्त्रियः, स्वस्वानुचरैः भूषणैः च सहिताः, तत्र उपस्थिताः। हर्षेण ताः मञ्चान् आरोहन्त्यः मेरुमिव दिव्याः स्त्रियः। ब्राह्मणाः, क्षत्रियाः, चतुर्वर्णाः सर्वे शीघ्रं नगरात् आगच्छन्। राजपुत्राणां शस्त्रविद्यां द्रष्टुम् उत्सुकाः जनाः क्षणेनैव तत्र समागच्छन्। वाद्यनिनादैः, जनानां हर्षेण, सा सभा समुद्र इव समुत्क्षुब्धा अभवत्। ततः आचार्यः श्वेतवस्त्रधारी, श्वेतयज्ञोपवीती, श्वेतकेशः, श्वेतशुक्लधूतिः, श्वेतगन्धलेपनः च, सभायाः मध्ये प्रविवेश। सः पुत्रेण सह, मेघरहिते नभसि सूर्य इव कुजेन सह, रंगभूमिं प्रविष्टः। व्यासस्य अनुमत्यै, बलिनां श्रेष्ठः द्रोणः यज्ञकर्म अकारयत्। मन्त्रकुशलैः ब्राह्मणैः शुभकर्माणि कारितानि। राजा द्रोणकृपयोः सुवर्णरत्नवस्त्रादीनि दत्तवान्। मङ्गलशब्देन, स्वस्तिवाचनैः च, पुरुषाः विविधशस्त्रसामग्रीं समानीय प्रविश्य, रंगभूमिं शोभयामासुः। ततः महारथयः, अङ्गुलित्राणानि बद्ध्वा, मेखलाः दधाना, तोरणानि बद्ध्वा, धनूंषि गृह्णन्तः, प्रविशन्। ते, द्रोणाचार्यं मध्येषु प्रणम्य, द्रोणकृपयोः यथाविधि पूजनं कृतवन्तः। हर्षपूर्णचित्ताः, आशीर्वादान् प्राप्य, पुनः शस्त्राणि पुष्पार्पितानि नमस्कृत्य, पूजयन्ति स्म। कौरवाः स्वयम् अपि रक्तचन्दनलेपनैः शस्त्रैः, रक्तपुष्पमालाभिः भूषितैः, रक्तगन्धानुलेपनैः च पूजां कृतवन्तः। सर्वे रक्तध्वजिनः, रक्तलोचनाः, द्रोणस्य अनुमत्यै, शस्त्राणि गृह्णन्ति स्म। प्रथमं सुवर्णमण्डितानि धनूंषि गृहित्वा, कौरवाः विविधैरुपायैः तान्योजयन्तः, शरांश्च संधायन्तः। तान्योजयन्तः, धनुःशब्दैः, हस्तताडनैश्च, सर्वाणि भूतानि सम्मोहयन्ति स्म। तत्र ते महाबलाः राजपुत्राः, युधिष्ठिरं पुरस्कृत्य, अद्भुतानि शस्त्रकौशलानि दर्शयन्तः, युद्धे अप्रतिहताः आसन्। केषांचित् मालायाम् एव शराः पतन्ति स्म, अन्येषां पुष्पमुकुटेषु। केचन लक्ष्यार्थेषु चिह्नितैः शरैः, स्थूलसूक्ष्मलक्ष्ययोः, अत्युत्तमकौशल्येन प्रक्षिपन्ति स्म। केचन लक्ष्यात् भीत्या शिरः अपसार्यन्ते स्म; अन्ये उत्साहयुक्ताः, विस्मिताः, तान् दृढदृष्ट्या निरीक्षन्ते स्म। एवं तत्र महत्तरं रंगमण्डलम्, दिव्यैः राजोपवेशनैः, उत्सवशोभया, राजपुत्राणां शस्त्रविद्याविशेषैः, जनसमवायेन च, महद् अद्भुतमिव प्रवर्तितम्।