तस्मिन्नेव क्षणे भीमसेनः अपारजलानि तीक्ष्णानि पंच शरान् जलस्थे ग्राहे समारोपयत्। अन्ये तु मोहिता व्यस्तशरान् तत्र सन्दधुः। अर्जुनस्य तु यथाक्रमं कृत्यं दृष्ट्वा द्रोणः तम् शिष्येषु श्रेष्ठम् मन्यते स्म। अर्जुनस्य शरैः ग्राहः बहुधा छिन्नः, तेन द्रोणः सर्वेषां शिष्याणां मध्ये तं श्रेष्ठं अभ्यनन्दत्। ग्राहः च अवसाने महात्मनः पादं विमुक्त्वा नष्टः, सर्वैः अनुमोदितः शिष्याः तत्र सञ्जाता एकत्वम्। ततः द्रोणः दुर्योधनं चित्रसेनं दुःशासनं विविंशतिं अर्जुनं अश्वत्थामानं च आह्वयत्। ततः बलवान् द्रोणः एकं कुमरं मृत्तिकामयं कृत्वा शिष्याणां साक्षात् गङ्गायां निपातयामास। तस्य नेत्राणि वस्त्रेण आवृत्य, वस्त्रं च सम्यक् बद्ध्वा, लक्ष्यं स्थापयित्वा उवाच—"एष बालः जलस्थः, बद्धनेत्रः, एनं शरैः विघ्नाय प्रयत्नं कुरुत।" तस्मिन्नेव क्षणे बिभत्सुः कौशलयुक्तः दश शरैः जलस्थं बालं विदारयामास, ततः पञ्चभिः शरैः पुनः विव्याध। एतानि कर्माणि दृष्ट्वा द्रोणः पाण्डवं सर्वेषु शिष्येषु श्रेष्ठं मन्यते स्म, हृष्टः च अभवत्। ततः भारद्वाजः महात्मनं रथिनं सम्बोधितुम् आरभत्— "इदं परं दुष्करं ब्रह्मशिरः अस्त्रं तव ददामि, तस्य प्रयोगं संहरणं च शिक्षयामि। किंतु, मनुष्येषु तस्य प्रयोगः न कर्तव्यः; यदि दुर्बलाय प्रयुज्येत, जगत् सम्पूर्णं दग्धं स्यात्। एष अस्त्रं, पुत्र, मनुष्येषु अतिशयितं कथ्यते; स्नेहेन धारय, मम वचनं शृणु। यदि कदाचित् मनुष्यशत्रुः त्वां पीडयेत्, तदा युद्धे तस्य नाशाय प्रयुज्याः।" एवं प्रतिज्ञाय बिभत्सुः अञ्जलिं कृत्वा तदस्त्रम् स्वीकृतवान्। तस्मिन्नेव पुनः गुरुः उवाच—"त्वत्तुलः धनुर्धरः लोके न भविष्यति।" धृतराष्ट्रपुत्राणां पाण्डुपुत्राणां च शस्त्रविद्यायाम् सिद्धिं दृष्ट्वा द्रोणः नराधिपं धृतराष्ट्रं सम्बोधितुम् आरभत्। कृपः सोमदत्तः बुद्धिमान् बाह्लिकः गाङ्गेयः व्यासः विदुरः च तत्र उपस्थिताः। "कुरुषु श्रेष्ठ, राजकुमाराः शास्त्रं सम्यक् अधीतवन्तः; तव अनुमत्याः, राजन्, तेषां कौशलं दर्शयामि।" इति द्रोणः उवाच। ततः महराजः हर्षपूर्णहृदयः प्रत्युवाच। "यदा, यत्र, यथा च इच्छसि, तदा स्वयं आज्ञापय, मम व्यवस्था करिष्यामि। अद्य अहं मम पुत्रान् शस्त्रकौशलं प्रयत्नपूर्वकं दृष्टुम् इच्छामि।" "कषत्तः, यद् गुरुः आज्ञापयेत्, तत् कुरु; धर्मप्रिय, तव प्रियं अन्यद् नास्ति।" इति राजा विदुरं अपि आज्ञापयामास। ततः राज्ञः अनुमत्याः, विदुरस्य च अनुमोदनेन, भारद्वाजः बुद्धिमान् भूमिं ममाप। समतले, वृक्षशून्ये, ढालशून्ये जलाशयसंनिकृष्टे स्थले, तिथिनक्षत्रविशिष्टे दिवसे, यज्ञं कृतवान्। तस्य निमित्तं, भारतश्रेष्ठ, नगरे घोषः कृतः, विशालं रंगभूमिं शास्त्रानुसारं विधिपूर्वकं निर्मितम्। तत्र शिल्पिनः सुन्दरं दर्शनीयं मण्डपं निर्मितवन्तः, पूर्णं शस्त्ररक्षकं, स्त्रीरक्षणं च व्यवस्थितम्। जनानां आसनाय व्यासपीठानि, धनाढ्यानि उच्चानि शिबिकाः च निर्मिताः। यदा तद्दिनम् आगतम्, राजा मन्त्रिभिः, गृहस्थैः, मन्त्रिणः च, व्यासस्य अनुमत्याः, भीष्मं अग्रे स्थापयित्वा, गुरुवर्यं कृपं च आनीतवान्। बाह्लिकः, सोमदत्तः, भूरिश्रवाः, अन्ये कुरवः, मन्त्रिणः च नगरात् आनीताः। राजा ब्राह्मणैः सह रंगभूमिं प्राप्तः। स दिव्यं दर्शनीयं मण्डपं प्रविष्टः, मुक्ताजालैः भूषितं, नीलीमणिभिः दीप्तं, सुवर्णनिर्मितम्। गान्धारी, महाभागा, कुन्ती, जयेषु श्रेष्ठा, सर्वा राजस्त्रियः, स्वजनैः भूषणैः च सहिताः तत्र आसन्। हर्षेण, मेरुशिखरे देवस्त्रियः इव, ताः व्यासपीठे आरोहन्ति स्म; ब्राह्मणाः, क्षत्रियाः, चतुर्वर्णाः नगरेभ्यः शीघ्रं आगच्छन्। राजकुमाराणां शस्त्रकौशलं द्रष्टुम् इच्छन्तः जनाः क्षणेन तत्र सञ्जग्मुः, सर्वे दर्शयितुम् उत्सुकाः। वाद्यनिनादेन, जनसमूहस्य उत्साहेन, तद् रंगभूमि समुद्रसंकुलमिव अभवत्। ततः गुरुः श्वेतवस्त्रधारी, श्वेतयज्ञोपवीती, श्वेतकेशः, श्वेतदंष्ट्रः, श्वेतस्नानः रंगभूमिं प्रविष्टः। स गुरुः पुत्रेण सह रंगभूमिं मध्ये प्रवेशयामास, सूर्यः कुजेन सह मेघरहिते व्योम्नि इव। व्यासस्य अनुमत्याः, बलश्रेष्ठः यज्ञं कृतवान्, मन्त्रकुशलैः ब्राह्मणैः शुभकर्माणि सम्पादितानि। राजा द्रोणाय कृपाय च सुवर्णं, रत्नानि, मणीन्, विविधानि वस्त्राणि दत्तवान्। शुभाशंसनं कृत्वा, पुरुषाः विविधानि शस्त्राणि उपकरणानि च आनयन्ति स्म। ततः महरथाः अङ्गुलित्राणानि बद्ध्वा, मेखलाः स्थापयित्वा, तूणीरं बन्धित्वा, धनुषः गृहीत्वा रंगभूमिं प्रविष्टाः, भारतश्रेष्ठ।