एतस्मिन् एव काले, यदा कौरवाः तं वचनं श्रुत्वा मौनम् अवर्तन्त, तदा अर्जुनः, शत्रूणां दाहकः, सर्वं प्रतिजज्ञे। तस्मिन् समये द्रोणः पुनः पुनः अर्जुनस्य शीर्षे चुम्बनम् अकार्षीत्, स्नेहेन समालिङ्ग्य, हर्षाश्रुभिः सिञ्चन्। अथ सः अश्वत्थामानम् आहूय, "एषः पार्थः तव सखा, मया दत्तः, त्वया स्वीकर्यः," इति वचनम् उक्तवान्। ततः पार्थः तम् आलिङ्ग्य, "साधु साधु!" इति प्रोक्तवान्, ब्राह्मणश्रेष्ठं प्रति, "अद्य प्रभृति धर्मेण अहम् त्वया बद्धः," इति च। "द्विजोत्तम, अहम् तव शिष्यः, तव प्रसादेन जीवामि," इत्युक्त्वा पार्थः गुरोः पादौ गृहीत्वा प्रणनाम। ततो द्रोणः, वीर्यसम्पन्नः, पाण्डुपुत्रान् दिव्यान् मानुषांश्च विविधान् अस्त्रविद्याः उपशिक्षयामास। अन्ये च राजपुत्राः, भरतर्षभ, द्रोणं द्विजश्रेष्ठं समुपेत्य, अस्त्रविद्यायाः शिक्षां प्रार्थयामासुः। तस्मिन्नेव काले वृष्णयः, आन्धकाः, नानादेशराजानः, राधेयश्च, सूतपुत्रः, द्रोणं गुरुम् उपागच्छन्। सूतपुत्रः, पार्थेन सह स्पर्धमानः, क्रोधेन तिक्तः, दुर्योधनम् आश्रित्य, पाण्डवान् अवमन्यत। सः धनुर्वेदविद्याम् अधिगन्तुम् इच्छन्, द्रोणं समुपेत्य, सर्वेषां शिष्यानां मध्ये पाण्डवः उद्योगे कौशलं च अतिशयेन बभूव। अस्त्रविद्यायाम् अनन्यभक्त्या अर्जुनः समत्वे, वेगे, श्रेष्ठतायां च विशिष्टः अभवत्। सर्वेषां शिष्यानां मध्ये अर्जुनः अन्यान् अतिक्रान्तवान्; द्रोणः तं शिक्षायाम् इन्द्रसमम् अमन्यत। एवं सः सर्वान् राजपुत्रान् धनुर्वेदे उपशिक्षयामास; दीर्घकालेन सर्वेभ्यः कुम्भं दत्तवान्। स्वपुत्राय तु सः शीघ्रं घटं दत्तवान्; यावत् सः न आगच्छत्, तावत् तस्मै परमं संस्कारं न अकरोत्। द्रोणः स्वपुत्रं तस्मिन्कर्मणि उपदिदेश; सः विजयी वरुणास्त्रस्य प्रयोगेन घटम् अपूरयत्। फल्गुनः अपि गुरुणा सह गुरु-पुत्रं समुपेत्य, तस्मात् विशिष्टां विद्यां प्राप्तवान्, पृथक् न। बुद्धिमान् पार्थः, शस्त्रविद्याम् आराधयन्, न कश्चन अतिशेते स्म; अर्जुनः गुरौ पूजार्थं परमं यत्नम् अकार्षीत्। शस्त्रेषु सः परमं कौशलम् अवाप, द्रोणस्य प्रियः अभवत्; धनुर्वेदे सदा उद्योगिनं फल्गुनं दृष्ट्वा, द्रोणः सारथिं रहसि आहूय, "रात्रौ अर्जुनाय कदापि भोजनं मा दद; एतत् रहस्यम्, मम वचनं त्वया पालनीयम्," इति उक्तवान्। एकदा अर्जुनः भोजनम् अकरोत्, तदा वातेन दीपः प्रज्वलितः अपि नश्यत्। भोजनं समाप्त्य, कौन्तेयः हस्तं अन्यत्र न निनाय; तस्य हस्तः स्वयमेव प्रकाशमानः अभवत्। एषः अभ्यासः इति निश्चित्य, पाण्डुपुत्रः बली, रात्रौ धनुषि यथोचितं अभ्यासं अकरोत्। द्रोणः तस्य धनुषः शब्दम् श्रुत्वा, भरत, समीपम् आगत्य, तं आलिङ्ग्य, "त्वत्समः धनुर्धरः लोके अन्यः न भविष्यति, एष सत्यं वच्मि," इति वचनम् उक्तवान्। ततः द्रोणः अर्जुनं अश्वारोहणे, गजारोहणे, रथारोहणे, भूमौ च युद्धविद्यायाम् उपशिक्षयामास। द्रोणः कौरवेषु गदायुद्धं, खड्गविद्यां, शूल, भिन्दिपाल, तोमर, मिश्रयुद्धं च उपदिदेश। तस्य कौशलं श्रुत्वा, सहस्रशः राजपुत्राः, राजपुत्रपुत्राश्च, धनुर्वेदविद्यायाः अभिलाषिणः, समागताः। द्रोणः शस्त्रधराणां श्रेष्ठः, सर्वान् उपशिक्षयामास। ततः नृप, निषादराजस्य हिरण्यधनुषः पुत्रः एकलव्यः द्रोणम् उपससाद। सः निषादत्वात् तं न शिष्यत्वे अङ्गीकृतवान्; शास्त्रधर्मवित् अस्त्रविद्यायाः शिष्यत्वं केवलं अन्येषां इच्छन्। "त्वम् न मम शिष्यः, हे निषाद; शस्त्रेषु त्वं विशिष्टः। स्वगृहं प्रतिगच्छ; मम अनुग्रहो नित्यः तव," इति द्रोणः उक्तवान्। स तु महाबलः, द्रोणस्य पादौ वन्दित्वा, वनं गतः, तत्र द्रोणस्य मृन्मयं प्रतिमां निर्माय। तत्र शिष्यस्य उत्तमं व्रतम् आस्थाय, कष्टानि नियम्यान्, धनुर्वेदाय समर्पितः अभवत्। परमश्रद्धया, एकाग्रतया च, सः बाणमोचन, धारण, लक्ष्यविधाने च परमं कौशलम् अवाप्तवान्। शीघ्रमेव हस्तलाघवं शस्त्रेषु च सिद्धिं प्राप्य, एकदा द्रोणस्य अनुमतिः लब्ध्वा, कुरुपाण्डवाः सर्वे रथैः शिकारार्थम् निर्जग्मुः। तत्र, कश्चन पुरुषः स्वसामग्रीं गृहीत्वा, शुनं च साथं कृत्वा, पाण्डवैः सह गतः। विचरद्भिः तैः, तस्य शुनः क्रीडन् मार्गे निषादपुत्रस्य समीपम् अगच्छत्। निषादपुत्रं, कालिमृद्भिः अंगं लिप्तं, कृष्णाजिनवसानम्, जटिलम्, दृष्ट्वा, शुनः समीपे स्थित्वा, भृशं अभ्यनदत्। तदा, तस्य शुनः भृशं नदतः, सः निषादपुत्रः, एकैकेन सप्त बाणान् तस्य मुखे सम्यक् ससर्ज, स्वस्य धनुर्वेदे शीघ्रतां दर्शयन्। सः शुनः, मुखे बाणैः पूरितः, पाण्डवान् समीपम् आगतः; तं दृष्ट्वा, पाण्डवाः वीराः, महद् विस्मयं प्राप्नुवन्। तस्य परमं शीघ्रतां शब्दवेधे च कौशलम् आलोक्य, ते लज्जिताः अपि, तं स्तुत्य, प्रशशंसुः।