राजा न राजा मित्रं राज्ञः, न च तेन पूर्वं मित्रत्वं स्वीकृतम्। राज्यस्य कृते तव सह कश्चन संधिः मया न ज्ञातः। ब्राह्मण, एकरात्रं यथेष्टं तुभ्यं भोजनं दास्यामि इति तेन उक्त्वा, अहं तदा स्वपत्नी सह निर्गतः। द्रुपदेन एवं उक्तः, शीघ्रं तं व्रतं पूर्णयितुं निश्चित्य, अहं कोपेन पूर्णः अभवम्। ततः, हे भीष्म, योग्यः शिष्यैः सह अहं कुरून् अगच्छम्, तव समीपं आगतः, कामं पूर्णयितुं इच्छन्। नागानां रम्यं नगरं तव पुरतः अस्ति; किं कर्तव्यं इति वद। अकृत्रिमं धनुष् निर्मीयताम्, यः न भङ्गनीयः; उत्तमानि शस्त्राणि दत्तानि; कुरुक्षेत्रे सम्मानितः, सुखानि भुङ्क्ष्व। कुरूणां सर्वं धनं, राज्यं च प्रदेशैः सह तव; त्वमेव एकः सर्वोपरि राजा, सर्वे तव आज्ञां पालयन्ति। यत् याचितं ब्राह्मण, तत् सर्वं सिद्धम्; इदं मन्यताम्। सौभाग्येन आगतः, ब्राह्मणश्रेष्ठ, महत् उपकारः मया कृतः। भीष्मः तं आचार्यं स्वीकृतवान्, पाण्डुपुत्रैः सह, सर्वान् पौत्रान् विविधं च धनं आनयत्। राजा विधिपूर्वकं पौत्रान् द्रोणाय शिष्यत्वं दत्तवान्; ततः द्रोणः भीष्मं, प्रज्ञायाम् अग्रगण्यं, सम्बोधितवान्। कृपः अस्ति आचार्यः, शस्त्रविद्यायाम् निपुणः, विद्वद्भिः पूजितः; किन्तु ब्राह्मणः मम समीपे स्थास्यति चेत्, सः विषण्णः भविष्यति। अल्पं याचित्वा, हर्षेण धनं प्राप्य, हे राजन्, यथागतः, स्वाश्रमं प्रतिगच्छामि। एवं ब्राह्मणश्रेष्ठेन उक्ते, भीष्मः, रणशास्त्रेषु श्रेष्ठः, द्रोणं, आचार्येषु प्रमुखं, सम्बोधितवान्—कृपः मया पूजितः सदा रक्षितः भवतु; त्वं मम पौत्राणां आचार्यः भव, शस्त्रविद्यायाम् निपुणः; एतान् पुत्रान् स्वीकुरु, सदा शिक्षय। ततः भीष्मेन सम्मानितः द्रोणः, नरश्रेष्ठः, कुरुप्रासादे विश्रान्तः, पूजितः, महातेजस्वी च अभवत्। आचार्यः विश्रान्तः सति, भीष्मः कुरुपौत्रान् आनयत्, शिष्यत्वं दत्तवान्, विविधं च धनं। तदा भीष्मः भरद्वाजाय गृहं दत्तवान्, यत्र सर्वं समृद्धं, धनधान्येन पूर्णम्। महाबाहुः द्रोणः हर्षेण शिष्यान् स्वीकृतवान्—कौरवान्, पाण्डवांश् च, धृतराष्ट्रस्य पुत्रान् च। सर्वान् स्वीकृत्य, द्रोणः गूढम्, विश्वासपूर्वकं, उक्तवान्—यद् मनसि वर्तते, तत् मम इच्छितम्; भवद्भिः शस्त्रविद्या अधीत्या, तत् मम दातव्यम्—वदन्तु, पापरहिताः। एतत् श्रुत्वा, कौरवाः मौनम् अस्थायुः; किन्तु अर्जुनः सर्वं प्रतिज्ञाय, शत्रुसूदनः अभवत्। द्रोणः अर्जुनं मस्तके पुनः पुनः चुम्बित्वा, स्नेहेन आलिङ्ग्य, हर्षेण अश्रूणि प्रावर्तयत्। अश्वत्थामान् आह्वय्य, द्रोणः उक्तवान्—एषः पार्थः तव मित्रं, मया तुभ्यं दत्तः; स्वीकुरु। पार्थः आलिङ्ग्य, “साधु, साधु!” इति उक्तवान्; “अद्य आरभ्य, ब्राह्मणश्रेष्ठ, धर्मेण तव बन्धः अहम्।” ब्राह्मणश्रेष्ठ, अहं तव शिष्यः; तव कृपया जीवामि। इति उक्त्वा, पार्थः आचार्यस्य पादौ गृहीत्वा। ततः द्रोणः, पराक्रमे महाबलः, पाण्डुपुत्रान् दिव्यं मानवं च शस्त्रविद्यां शिक्षयितुम् आरभत्। अन्ये राजपुत्राः अपि, भरतश्रेष्ठ, द्रोणं द्विजश्रेष्ठं उपगम्य, शस्त्रविद्यां याचितवन्तः। वृष्णयः, अन्धकाः, विविधदेशीयाः राजानः, राधेयः च सारथिपुत्रः, सर्वे तदा द्रोणं आचार्यं कृत्वा आगच्छन्। सारथिपुत्रः पार्थेन प्रतिस्पर्धन्, तीव्रकोपेन पूर्णः, दुर्योधनं आश्रित्य, पाण्डवान् अवमन्यत्। तदा, शस्त्रविद्यायाम् पारंगतत्वं इच्छन्, द्रोणं उपगच्छत्; शिष्येषु सर्वेषु, पाण्डवः उद्योगे कौशलम् अतिशयितवान्। शस्त्रविद्यायाम् अर्जुनस्य भक्ति कारणात्, सः समशस्त्रव्यवहारे, वेगे, श्रेष्ठत्वे च विशिष्टः अभवत्। शिष्येषु सर्वेषु, अर्जुनः सर्वान् अतिक्रान्तवान्; द्रोणः तं इन्द्रसमं मन्यत्। एवं सर्वान् राजपुत्रान् धनुर्विद्यां शिक्षयित्वा, दीर्घकालं अनन्तरं, द्रोणः तेषां प्रत्येकस्य कमण्डलुं दत्तवान्। पुत्राय त्वरया घटं दत्तवान्; यावत् न समीपं आगच्छत्, तावत् तस्य श्रेष्ठं संस्कारं न कृतवान्। द्रोणः स्वपुत्रं तस्मिन् कार्ये शिक्षयामास; विजयी सः वरुणास्त्रेण घटं पूरयामास। फल्गुनः आचार्यं उपगम्य, आचार्यपुत्रसहितः, तस्य विशिष्टां शिक्षां प्राप्नोत्, पृथक् न। बुद्धिमान् पार्थः, शस्त्रविद्यायाम् श्रेष्ठः, न कश्चन अतिक्रान्तः; अर्जुनः आचार्यस्य सत्कारं अत्युत्तमं कर्तुम् यत्नं अकरोत्। शस्त्रविद्यायाम् सः परमं कौशलं प्राप्तवान्, द्रोणस्य प्रियः अभवत्; फल्गुनं सदा धनुर्विद्यायाम् उद्योगिनं दृष्ट्वा, द्रोणः सारथिं गूढम् आह्वयत्—“न कदापि अर्जुनाय अन्धकारे भोजनं ददातु; न च एतद् प्रकाशयतु; मम वचनं त्वया पालनीयम्।” एकदा अर्जुनः भोजनं कुर्वन्, वायुः वातयामास; दीपः तत्र ज्वलन्, वायुनाऽपि तेन नाशितः। एवं तेषां जीवनकथा सुसम्पन्ना।