द्विजः स्वधर्मे संनियोज्य दुःखं नाप्नोति इति मनसि चिन्तयन् अहम् तस्मिन प्रदेशे बहु विचरितवान्। शुद्धानि दोषरहितानि धर्मयुक्तानि दानानि इच्छन् अहम् सर्वत्र दत्तारं क्षीरस्य अन्वेषितवान्, किन्तु न कञ्चन प्राप्तवान्। ततः जलं च पिष्टं मिश्रयित्वा पुत्रं प्रलोभितवान्; स बालकः तद् पिष्टोदकं पीत्वा क्षीरं पीतवान् इति मन्यते स्म। तदा स बालः हृष्टः बाल्येन मोहितः अन्यैः बालकैः परिवृतः नृत्यति स्म। तं एवं दृष्ट्वा मम मनसि लज्जा च शोकः च जातः—'द्रोणः जीवन् अपि धनं प्राप्तुं न शक्नोति!' यस्य पुत्रः क्षीरकामनया पिष्टोदकं पीत्वा 'अहम् अपि क्षीरं पीतवान्' इति सन्तुष्टः नृत्यति, तस्य दोषः कः? एताः वाचः श्रुत्वा मम मनः कम्पितम्, आत्मानं दोषयन् हृदि एवं चिन्तितवान्। अहं ब्राह्मणैः तिरस्कृतः निन्दितः च, तस्मात् लोभेन परसेवा पापं न कर्तव्यम्। एवं चिन्तयन् प्रियं पुत्रं भीष्मं गृहीत्वा पूर्वस्नेहेन पत्न्या सह सौमकिं गतवान्। तत्र तं राज्यम् अभिषिक्तम् श्रुत्वा 'मम कार्यं सिद्धम्' इति चिन्तयन् हृष्टः प्रियं मित्रं राज्यम् धारयन्तम् उपागच्छम्। स्मृत्वा पूर्वसंगमं तस्य च वचनं, अहम् द्रुपदम् मित्ररूपेण उपसंगतम्। 'नरश्रेष्ठ, माम् आत्मनः मित्रं विद्धि' इति उक्त्वा द्रुपदं मित्रभावेन उपगच्छम्। स मां अपरिचितवत् हास्यं कृत्वा एवं अवदत्—'तव बुद्धिः ब्राह्मण, न उचितम्। यदा त्वं बलात् "अहं मित्रः" इति उक्तवान्, द्विज, सम्बन्धाः अत्र कालक्रमेण जीर्णाः भवन्ति। पूर्वम् अस्माकं मित्रत्वम् सामर्थ्येन बद्धम्; अज्ञः ज्ञातस्य मित्रं न भवति, न च रथहीनः रथिनः मित्रम्।' 'समान्यतः मित्रता जायते, विषमता तु मित्रत्वं न करोत्। अत्र लोकः, अनादि मित्रता कस्यापि न अस्ति। कामः तद् उपभुङ्क्ते, क्रोधः तद् त्यजति। जीर्णं मित्रत्वं, स्वार्थे कृतं, तस्मिं न सञ्जातव्यं।' 'द्विजश्रेष्ठ, पूर्वम् अस्माकं मित्रत्वम् आवश्यके स्थितम्; दरिद्रः धनीनः मित्रं न भवति, न च अज्ञः ज्ञातस्य।' 'भीरुः वीरस्य मित्रं न भवति, न च पूर्वम् स्वीकृतं तादृशम्। महाबलिनः राज्ञः तादृशाः मित्रं न कुर्वन्ति।' 'मन्दः, भाग्यहीनः, धननष्टः च मित्रत्वं कुर्वन्ति; अज्ञः ज्ञातस्य मित्रं न भवति, न च रथहीनः रथिनः।' 'अराजा राज्ञः मित्रं न भवति, न च पूर्वम् स्वीकृतं तादृशम्। राज्यस्य अर्थे तव सह किमपि संधि न ज्ञायते।' 'ब्राह्मण, एकरात्रं भोजनं दास्यामि यथा इच्छसि।' इति तेन उक्तः अहम् पत्न्या सह निर्गतः। तस्य वचनेन शीघ्रं तद् व्रतं पूर्तुम् अहम् द्रुपदेन उक्तः कोपपूर्णः अभवम्। ततः कुरून् अगच्छम्, भीष्म, योग्यैः शिष्यैः सह, तव इच्छां पूर्तुम् आगतः। एषा नागनगर्यः तव पुरतः स्थितः; वद, किम् ते करवान्? अभेद्यं धनुः निर्मीयताम्, उत्तमानि शस्त्राणि प्रदीयन्ताम्; कुरुक्षेत्रे सम्मानितः सुखानि भुङ्क्ष्व। कुरूणां सर्वं धनं, राज्यं च, तव; त्वमेव परमराजा, सर्वे तव आज्ञां पालयन्ति। यद् याचितं ब्राह्मण, तत् सर्वं सिद्धम्; तव आगमनं सौभाग्येन जातम्, ब्राह्मणश्रेष्ठ, मम महत् उपकारः कृतः। भीष्मः तं गुरुम् अङ्गीकृत्य पाण्डुपुत्रैः सह, सर्वान् पौत्रान् धनानि च आनयत्। राजा पौत्रान् शिष्यरूपेण द्रोणाय दत्तवान्; ततः द्रोणः भीष्मं, प्रज्ञायाम् श्रेष्ठं, उवाच। कृपः अस्त्रविद्या विशारदः मुनिभिः पूजितः च, तु ब्राह्मणः यदि मम सह वसति, स दुःखी भविष्यति। अल्पं याचित्वा धनं हर्षेण प्राप्तम्, राजन्, अहम् पुनः स्वाश्रमं गच्छामि। एवं उक्ते ब्राह्मणश्रेष्ठे, भीष्मः युद्धेषु श्रेष्ठः द्रोणं गुरुं अस्त्रविद्यायाम् अग्रगण्यं उवाच— कृपः सदा मया पूज्यः, सम्मान्यः च भवतु; त्वं मम पौत्राणां गुरुः भव, तव पूज्यः च। एतान् शस्त्रविद्यायाम् निपुणान् पुत्रान् स्वीकृत्य सदा शिक्षय। ततः द्रोणः भीष्मेन पूजितः, नरश्रेष्ठः, कुरुपुर्यां विश्रान्तः, पूजितः, महातेजस्वी च अभवत्। गुरुः विश्रान्तः भीष्मः कुरुपौत्रान् शिष्यरूपेण धनैः सह दत्तवान्। प्रभुः प्रसन्नः भरद्वाजाय सुवासं धनधान्यसम्पन्नं गृहं दत्तवान्। महाबाणः द्रोणः कौरेयान् पाण्डवान् धृतराष्ट्रपुत्रांश्च शिष्यरूपेण हर्षेण स्वीकृतवान्। सर्वान् स्वीकृत्य द्रोणः गोपनीयम् आत्मविश्वासेन वचनं उवाच। 'मम हृदि किञ्चित् इच्छितम् अस्ति; युष्माभिः अस्त्रविद्या अधीतम्, तत् मम दातव्यम्—वदत, पापरहिताः।' इति स्नेहपूर्णं, धर्मानुगतं, द्रोणस्य दुःख-दुःखानि, प्रयत्नं, मित्रभावं, द्रुपदस्य प्रत्युत्तरम्, भीष्मस्य सम्मानं, कुरुपुत्राणां शिष्यत्वं, द्रोणस्य शिक्षायाः आरम्भं च, एकस्मिन् प्रवाहेण कथा।