दुर्योधनः स्वयमेवोत्थाय, तीक्ष्णबुद्धिः क्षुरधारासमः, मधुरवचनः स्नेहशीलश्च भ्रातृवत् सुहृदिव व्यवहारं कुर्वन् दृष्टः। सः स्वयमेव भीमाय विपुलं भोजनं सम्यग् रचितं स्थापयामास, भीमः च तद् निर्दोषतया, यथादत्तं, सुखेनाजहार। ततो दुर्योधनः, हृष्टहृदयः, आत्मानं सफलमिति मन्यमानः, अधमः सन् अपि, हर्षमिव प्रपेदे। ततः सर्वे पाण्डवाः धार्तराष्ट्राश्च मिलित्वा जलक्रीडायां प्रमोदेन सन्नद्धाः। तत्र रमणीयगृहेषु सर्वे वीरा स्वस्वं वासस्थानं चिन्तयन्तः स्थिताः। भीमः तु महाबलः, भोजनानन्तरं जलक्रीडायां अधिकं यत्नमकरोत्। स जलक्रीडायै समागतान् राजपुत्रान् वहन्, विश्रान्त्यर्थं तटं गत्वा, तत्रैव निद्रां लेभे। शीतवातस्य स्पर्शेन, विषेण च क्लान्तः, पाण्डुपुत्रः स्थिरः अभवत्, शरीरं विषादग्रस्तम्। तदा दुर्योधनः स्वयमेव लता-पाशैः भीमं बद्ध्वा, तीव्रगत्या जलमध्ये शङ्कुस्थानानि स्थापयामास। दृढपाशैः बद्ध्वा, भीमं स्थलात् जलं प्रति क्षिप्य, भाग्ययोगात् स पाण्डवः जलस्थाने शङ्कून् न प्राप्नोत्। यत्र स पतितः तत्रापि कश्चन शङ्कुः नासीत्; अचेतनः स पाण्डवः जलस्य गम्भीरं देशं प्रविश्य, तत्र सर्पबालानां निवासं समासाद्य। तत्र बहवः महाविषधराः सर्पाः समागत्य, भीमं तीक्ष्णदंष्ट्रैः घोरैः प्रचण्डं दष्टवन्तः। परन्तु तेषां विषदंशनकाले, कालकूटविषं तद् सर्पविषेण, स्थावरजङ्गमेन, विनष्टम्। ते दंष्ट्राः भीमस्य प्राणस्थानि अपि विदारयन्त्यः, तस्य विशालवक्षसा दृढत्वात् त्वचं न विविशुः। अनन्तरं कुन्तीपुत्रः प्रमुदितः, सर्वान् बन्धनानि भञ्जयित्वा, तान् सर्पान् ताडयामास; केचन भयत्रस्ताः पलायितवन्तः। ये सर्पाः ताडनात् जीवितवन्तः, ते सर्वे वासुकिं सर्पराजानं, इन्द्रसमानं, उपजग्मुः। ते वासुकिं प्राहुः—"भो भगवन्! अयं पुरुषः बद्धः जलं क्षिप्तः; अस्माकं मतिना विषं पितः स्यात्।" "अयं निष्क्रियम् आगतः, दंष्ट्रीकृतः चेतनां प्राप्य, बन्धनानि भित्वा, अद्य जागरूकः जातः।" "एष महाबाहुः अस्मान् ताडयति; त्वं ज्ञातुमर्हसि।" ततो वासुकिः सर्पैः सह तत्र आगतः। तत्र स महाबाहुं भीमं, दुर्धर्षवीर्यं, ददर्श; च तं कुलश्रेष्ठः, प्रथितः च, दृष्टवान्। ततः पौत्रः च पितामहः च दृढमालिङ्ग्य, वासुकिः महात्मा परमं तुष्टिं लेभे। सर्पराजः उवाच—"किं तस्य अनुग्रहं कर्तव्यम्? धनराशिं, रत्नसमूहं, निधिं च दातव्यम्।" एवं उक्तः सर्पः वासुकिं प्रत्युवाच—"यदि त्वं तुष्टः, किं तस्य वित्तेन? अस्य बालस्य बलवतः अमृतपानं दीयताम्। तत्र पात्रे सहस्रसर्पबलं निहितम्।" यावदेषः पिबेत्तावत् अमृतं दीयताम्। 'एवमस्तु' इति वासुकिः प्रत्युवाच। ततो भीमः, सर्पैः शुद्धः, पूर्वाभिमुखः उपविश्य, अमृतं पाण्डुपुत्रः पपौ। एकेन श्वासेन स महाबलः पात्रमेकं पपौ; एवं पाण्डुपुत्रः अष्टौ पात्राणि अपिबत्। ततो दिव्ये शय्यायां, सर्पैः दत्तायाम्, महाबाहुः भीमसेनः सुखेन शयानः, रिपुसूदनः। एतेन कालेन, दुर्योधनः, दुष्टहृदयः, भीमं महाविषे सर्पगृहे क्षिप्य, आत्मानं सिद्धमिति मेने। रात्र्यतीते प्राते सः नगरं प्रविश्य, "भीमसेनः अस्मान् पूर्वं गतः" इति अवदत्। युधिष्ठिरः धर्मात्मा, आत्मनि किञ्चिदपि अनिष्टं न शङ्कमानः, स्वबुद्ध्या सर्वत्र शुभमेव पश्यन् आसीत्। ततः पार्थः, भ्रातृषु स्नेहयुक्तः, मातरं उपगम्य, प्रणम्य, अवदत्—"माते! भीमः अत्र आगतः।" "क्व गतः सः, मातः? अहं तं न पश्यामि; उपवनानि वनं च सर्वत्र अन्वेष्टुम्।" तस्मात् न कोऽपि अस्माकं वीरो वृकोदरः दृष्टः; इति मन्यमानाः सर्वे तं अग्रतः गतं इति अमन्यन्त। वयं सम्प्राप्ताः, भगवति, सशोकमनसः; आगत्य, सः क्व गतः, किम् त्वया प्रेषितः, कुत्र वा? आख्याहि, सुमध्यमे, महाबाहुं भीमसेनम्; अस्माकं मनः तस्मिन्हीरोये न स्थिरम्। अहं मन्ये सः निद्रां कृत्वा न आगतः; नूनं सः हतः।" इति धर्मराजः मातरं प्राज्ञः उवाच। सा दुःखिता, अश्रुपूर्णलोचना, युधिष्ठिरं व्यथिता उवाच—"वत्स! अहं भीमं न पश्यामि, सः मम समीपं न आगतः।" शीघ्रं यत्नं कुरु, अनुजैः सहितः, तं अन्वेष्टुम्; पाण्डवाः राजोपवनं शीघ्रं गताः, अन्वेषणं च आरब्धवन्तः। "भीम! भीम!" इति उच्चैः शब्दं कृत्वा, सर्वत्र अन्वेषणं कृत्वा अपि, भ्रातरं न दृष्टवन्तः। पुनः गृहं प्रतिगम्य, मातरं प्रथां ऊचुः—"माते! महाबाहुः भीमः उपवनेषु कुतः न दृश्यते।