धृतराष्ट्रस्य पुत्रेण दुर्योधनेन, भगवतः कृष्णस्य सम्यग् उपपन्नां शान्त्यर्थिनीं याचनां, यत्रोभयपक्षहिताय यत्नः कृतः, तत्र तस्य प्रतिषेधः कृतः इति अपि अत्रोक्तम्। तत्रैव दम्भोद्भवस्य आख्यानं, महात्मनः मातलेः वरप्रार्थनां च विस्तरेण निरूप्यते। गालवस्य मुनेश्च कथा, विदुलायाः पुत्रोपदेशश्च तत्रोक्तौ। कर्णदुर्योधनादीनां दुष्टमन्त्रं ज्ञात्वा, योगेश्वरः श्रीकृष्णः सर्वेषां राज्ञां तद् रहस्यं प्रकाशयामास। तत्रैव, भगवता कृष्णेन कर्णः स्वस्य रथे उपवेश्य, नानाप्रकारैः सान्त्वनं कृतम्; किन्तु सः स्वनिष्ठया भगवन्तम् अप्य् अव्याज्ञाय तस्य प्रस्तावं न स्वीकृतवान्। ततः हस्तिनपुरात् उपप्लव्यं प्रति गत्वा, शत्रुनिग्रहो हरिः पाण्डवान् प्रति समागतः, सर्वं यथावत् यद् अभवत् तद् निवेदयामास। तस्य वचः श्रुत्वा, हितमवधार्य, शत्रुसूदनाः पाण्डवाः युद्धाय सर्वाणि साधनानि समुपकल्पयन्। ततो हस्तिनपुरनगरेभ्यः पुरुषाः, अश्वाः, रथाः, गजाश्च युद्धाय प्रस्थिताः, तेषां संख्या अपि निरूप्यते। तत्र राजा उलूकं दूतं कृत्वा, पाण्डवान् प्रति स्वसन्देशं महायुद्धपूर्वं प्रेषयामास। रथिनां महारण्यां च वीराणां गणना, अम्बायाश्च कथा अत्रोक्ताः; एवं महाभारते पञ्चमं पुस्तकं, बहुविधघटनायुक्तं, निरूप्यते। उद्योगपर्वणि, संवादविग्रहमिश्रिते, षडधिकशतानि षोडश चाधिकानि च अध्यायशतानि, महर्षिणा व्यासेन निर्दिष्टानि। तत्र षट्सहस्राणि अष्टनवतिः च श्लोकाः, तदनु अष्टनवतिः श्लोकाः अपि सन्ति इति ऋषिणा उक्तम्। व्यासेन महात्मना, बुद्धिमता, अयं विभागः प्रणीतः; तदनन्तरं भीष्मपर्व विविधविषयसमन्वितं प्रवर्तते। तत्र, जम्बूद्वीपविन्यासः संजयेन निरूप्यते, यत्र युधिष्ठिरस्य सैन्यं गाढशोकसमाविष्टम् अभवत्। दशरात्रं तीव्रं भीषणं युद्धं तत्र जातम्, यत्र वासुदेवः अर्जुनस्य मोहं व्यपोहयामास। अज्ञानसमुत्थां मोहां विमृश्य, मुक्तिदर्शिनां वचोयुक्त्या, युधिष्ठिरहितं प्रति कृत्स्नया बुद्ध्या सः भगवाञ् कृष्णः तां मोहां विनाशयामास। ततः कृष्णः सत्वरं रथात् अवप्लुत्य, करधृतशिक्यः निर्भयः भीष्मवधाय प्रववृते। तत्र कृष्णवचोभिः वेगवत् शरप्रहारैः इव प्रेरितः अर्जुनः, गाण्डीवधन्वा, सर्वेषां रणधुरंधरः, युद्धे स्थितः। तत्रैव अर्जुनः महाबाहुः शिखण्डिनं पुरतः स्थाप्य, तीक्ष्णैः शरैः भीष्मं रथात् अपातयत्। एवं तत्र भीष्मः शरशय्यायां शयानः, षष्ठं पर्व विस्तरेण भारतकथायां वर्ण्यते। अस्य पर्वणः एकाधिकशतं सप्तदश चाधिकानि अध्यायशतानि, पञ्चसहस्राणि अष्टशतानि च श्लोकाः निर्दिष्टाः। अत्र चत्वारिंशद् अधिकानि चतुःशतानि अष्टौ च श्लोकाः, वेदविदा व्यासेन गणिताः। ततः द्रोणपर्व वर्ण्यते, विविधघटनासम्पन्नम्, यत्र आचार्यः द्रोणः सेनापत्ये नियुक्तः। दुर्योधनस्य प्रियार्थम्, अस्त्रविदां श्रेष्ठः द्रोणः, धर्मराजस्य पाण्डुपुत्रस्य ग्रहणाय प्रतिज्ञाम् अकरोत्। तत्र संकल्पिताः सञ्जप्तकाः अर्जुनं रणभूम्यां दूरं नीतवन्तः; तत्रैव राजा भगदत्तः, यः युद्धे इन्द्रसमः, किरीटिना अर्जुनेन सुप्रतिकेन गजेन सह पराजितः। तत्र बहवः महावीर्यवन्तः, एकाकिनं अभिमन्युम्, यौवनं न प्राप्तवन्तम्, जयद्रथप्रधानाः सहिता हत्वा, तस्य वधेन अर्जुनः युद्धे क्रुद्धः अभवत्। सप्त अक्षौहिण्यः निहत्य, अर्जुनः जयद्रथं राजानं हत्वा, तत्र भीमः महाबाहुः सत्यकिश्च, युधिष्ठिराज्ञया पार्थान्वेषणाय, सुरैरप्यसाध्यं भारतं सैन्यं प्रविविशताम्। शेषाः सञ्जप्तकाः युद्धे सम्पूर्णतः विनष्टाः; नवरत्नकोट्यः सञ्जप्तकवीर्याः निपातिताः। किरीटी अर्जुनः निर्गत्य, धृतराष्ट्रपुत्रान् शिलायुध्यान् च यमक्षयम् प्रापयामास। नारायणिकाः सेनाः, गोपालाः, विविधयुद्धविशारदाः, अलम्बुषः, श्रुतायुः, जलसन्धः बलवान्, सौमदत्तिः, विराटः, महारथः द्रुपदश्च, घटोत्कचादयश्च, द्रोणपर्वणि निहताः। अत्रैव, द्रोणस्य रणाङ्गणे पतने, अश्वत्थामा क्रुद्धः, भीषणं नारायणास्त्रं ससर्ज। तत्राग्नेयास्त्रकथनं, रुद्रस्य परममहिमानं, व्यासागमनं, कृष्णपार्थयोः महात्म्यं च निरूप्यते। सप्तमं भारतपर्व महद् उक्तम्, यत्र पृथिव्याः बहवः राजानः निपातिताः। ये ये द्रोणपर्वणि नायका वर्णिताः, तत्र शतं सप्ततिश्चाधिकानि अध्यायानि। अष्टसहस्राणि नवशतानि च, नव च श्लोकाः, तत्र सत्यम् अवलोकयद्भिः निर्दिष्टाः। पाराशरात्मना मुनिना, द्रोणपर्व विचिन्त्य, ततः कर्णपर्व अद्भुतं प्रवर्तते। अत्र, माद्रराजस्य बुद्धिमतः सारथ्ये नियुक्तिः, त्रिपुरवधस्य प्राचीनकथा च वर्ण्यते।