शतशृङ्गे निवसन्तः ये तपस्विनः पूज्याः, ते मुनयः चारणैः सहिताः पाण्डवेयं सर्वैः विधिवद् संस्कारान् सम्यक् अकुर्वन्। पाण्डोः निधनं दृष्ट्वा, देवतुल्याः सर्वशास्त्रविदः महर्षयः परस्परं मन्त्रयन्तः समागताः। स महात्मा पाण्डुः राज्यं राज्यम् च परित्यज्य, अत्रैव तपः कृत्वा तपस्विषु शरणं गतः। तत्र सः नूतनजातान् पुत्रान् भार्याश्च भवन्तं समर्प्य, स्वर्गलोकं गतवान्। तस्य महात्मनः पुत्रान् शरीरं भार्यां च, तस्यैव राज्यं च गृहीत्वा, अस्माकं स्मृतधर्मः इत्युक्त्वा त एव महर्षयः मन्त्रयित्वा, पाण्डुपुत्रान् अग्रे स्थापयित्वा नागसह्वयानामकां पुरीं प्रति प्रस्थिताः। ते सिद्धमुनयः विशालहृदया, पाण्डवान् भीष्माय च धृतराष्ट्राय च दातुम् अभ्यचिन्तयन्। तत्रैव ताः पाण्डोः भार्याः पुत्रांश्च तैः तपस्विभिः सह गृहीत्वा सर्वे प्रस्थिताः। या पूर्वं सदा पुत्रेषु तुष्टा आसित्, सा दीर्घमार्गं स्वल्पमिव अनुभूय प्रव्रजितवती। सा दीर्घकालेन कुरुभूमिं समुपेत्य, वर्धमानद्वारम् आगता। तत्र तपस्विनः द्वारपालं प्राहुः—"राज्ञे अस्मान् निवेदय" इति। ततः ते राजसभां प्रविष्टाः। नागपुरवासिनः सहस्रशः मुनीनां मुनिश्रेष्ठानां आगमनश्रवणेन विस्मिताः सञ्जज्ञुः। सूर्ये किञ्चित् उदिते, सर्वे नगरजनाः, बालैः अग्रेण, स्त्रीभिः सह, मुनिदर्शनाय निर्गताः। स्त्रीसमूहाश्च क्षत्रियाश्च, केचन रथैः यानैः, ब्राह्मणाः ब्राह्मणपत्नीभिः सह अपि निर्गताः। तथैव वणिजः शूद्राश्च महान् जनसमूहः अभवत्; कोऽपि द्वेषं न चकार, सर्वे धर्मेन संप्रयुक्ताः। तत्र भीष्मः शान्तनवः, सोमदत्तः, बाह्लिकः, राजर्षिः प्राज्ञचक्षुः, मन्त्रिणां श्रेष्ठः विदुरः च निर्गताः। सत्यवती महाराज्ञी, कौशल्या, राजमहिषीणां मध्ये, तथा गान्धारी अपि निर्गता। धृतराष्ट्रस्य पुत्राः, दुर्योधनप्रमुखाः, नानारत्नाभरणैः भूषिताः, शतशः निर्गताः। तान् महर्षीन् दृष्ट्वा, सर्वे कौरेवाः पुरोहितैः सह, शिरसाऽभिवाद्य समीपे उपाविशत्। तद्वत् सर्वे नगरजनाः ग्रामजनाश्च शिरसा प्रणम्य, समीपं निषेदुः। तं जनसमूहं ज्ञात्वा, सर्वे जनाः तान् यथाविधि पूजयामासुः, पाद्येन अर्घ्येण च। भीष्मः राज्यं राज्यम् च महर्षिभ्यः समर्प्य, तदा तेषां मध्ये ज्येष्ठः जटिलो मृगचर्मधारी, मुनिमतं ज्ञात्वा, वाक्यमिदं उवाच— "कौरवाणां वंशधरः राजा पाण्डुः, भोगान् परित्यज्य, शतशृङ्गात् निर्गतः। सः राजा भोगान् त्यक्त्वा तपस्वी अभवत्, पत्रमूलफलैः जीवन्, विधिवत् तपः अकरोत्। सः धर्मात्मा स्वैः भार्याभिः सह आलस्यं विना कालं निनाय, स्वाचार्य तपसा च मुनीन् तुष्टवान्। शतशृङ्गे वसन्तः ते मुनयः तस्य तपसा तुष्टाः, यदा सः स्वर्गं गन्तुम् इच्छन्, तं निरोद्धुम् इच्छन्तः। सः भार्याभिः सह यदा प्रस्थितः, ब्राह्मणाः तम् ऊचुः— 'राजन्, अपुत्रस्य लोका न सन्ति।' 'तस्मात् धर्मं, वायुम्, महेन्द्रं, अश्विनौ च, भार्याभिः सह देवतारूपेण पूजयेः। ते तुष्टाः पुत्रान् दास्यन्ति, तव ऋणात् मोक्षः स्यात्; अस्माकं तपसा दिव्यदृष्ट्या तादृशाः पुत्राः दृश्यन्ते।' इति श्रुत्वा, सः देवतान् पूजयामास; ब्रह्मचर्यव्रते स्थितः, दिव्यहेतोः— धर्मः स्वयम् तत्र युधिष्ठिररूपेण जातः। तस्मिन्महति नृपतेः, बलिनां श्रेष्ठे, मातरिश्वा भीमं नाम पुत्रं दत्तवान्। पुरन्दरः कुन्त्यै सत्यवीर्याय जन्म दत्तवान्। यदा एष बलवान् धनुर्धरः जातः, तदा इन्द्रः प्रथां उवाच— 'मम प्रसादात् अयं पुत्रः जातः, कुन्ति, सत्यवीर्ये स्थिते।' सः शत्रूञ् देवांश्च अपि जेष्यति, असन्दिग्धम्; तस्य कीर्तिः धनुर्धराणां मध्ये अतीव प्रख्याता भविष्यति। युधिष्ठिरः भ्रातृबलात् राजसूयमवाप्स्यति; सर्वान् नरान्, गन्धर्वान्, राक्षसान् च जेष्यति। सः दुर्योधनं कौरेवान् च विजेष्यति; धर्मपुत्रस्य युधिष्ठिरस्य शौर्येण, सः राजसूयाद्ययज्ञान् विधाय, धर्मनिष्ठः सदा भविष्यति। मद्रीद्वारा द्वौ महाबलिनौ धनुर्धरौ अश्विनौ उत्पादितवन्तौ— नकुलः सहदेवः च, अतुलप्रभौ। एवं सः धर्मात्मा, कीर्तिमान्, वनवासे स्थितः, पाण्डोः वंशः पुनः प्रवृत्तः। पाण्डुपुत्राणां जन्म, वृद्धिं, वेदाध्ययनं च दृष्ट्वा, यूयं सदा परमानन्दं प्राप्स्यथ।