एवं उक्त्वा सा शुभा मद्रराजस्य दुहिता माधवी कुन्तीं प्रणम्य तौ द्वौ पुत्रौ तस्यै न्यवेदयत्। सा महर्षीन् प्रणम्य, पाण्डवान् आलिङ्ग्य, पुनः पुनः स्वपुत्रयोः शिरसि चुम्बनं चकार। युधिष्ठिरं हस्तेन गृहीत्वा माधवी इदं वाक्यम् अब्रवीत्—"कुन्ती तव माता, अहं तव धात्री, पिता तु दिवंगतः।" युधिष्ठिरः ज्येष्ठः, धर्मेण चतुर्णां पितेव सदा, तस्मात् वृद्धसेवायाम् अनन्यचित्तः स्यात्, सत्ये च धर्मे च स्थितः भव। एते न नश्यन्ति, न च पराजयं प्राप्नुवन्ति; अतः सर्वे वृद्धसेवायाम् यत्नपूर्वकं प्रवर्तध्वम्। सा माधवी पुनः पुनः महर्षीन् च पृथां च प्रणम्य, शोकसंतप्ता पृथां प्रति वाक्यम् अब्रवीत्—"एतेषां मुनीनां सन्निधौ यथोक्तं मया, मम स्वर्गदर्शनकामना व्यर्था न भवतु। धन्ये त्वं वृष्णिकन्ये, तव तुल्या नास्ति काचित्; तव बलं, तेजः, नियमः, महत्त्वं, कीर्तिश्च अनुत्तमा। कुन्ती, त्वं पञ्च पुत्रान् अनन्तवीर्यान् द्रक्ष्यसि; सा च महाभागा त्वया मया च सर्वथा पूजिता। त्वं ज्येष्ठा, श्रेष्ठा च, स्वगुणैः शोभिता, अहं तव अनुमतिं प्रार्थये, हर्षिणि। त्वं प्रसादं कुरु, धर्मं स्वर्गं कीर्तिं चापि त्वया प्राप्नुयाम्; यथोचितं कुरु, न च संकां कुरु।" एवं रोदनगद्गदया वाचा कुन्ती महाभागा अब्रवीत्—"अनुज्ञाता असि, सुमध्ये; तव स्वर्गसंयोगः सिध्यतु।" "पतिसहिता, विशाललोचने, सुशोभने, त्वं दिव्यलोके शीघ्रं आज्ञाय स्वर्गे चिरकालं रमस्व।" ततः पुरोहितः स्नात्वा, यथाविधि सर्वाणि संस्कारद्रव्याणि—स्वर्णं, घृतं, तिलान्, दधि, शाल्यन्नं च—आनयत्। कुम्भान्, कषायं, मुनिभिः सहितं, अग्निं च यथाशास्त्रं स्थापयित्वा, सर्वं सम्यक् व्यवस्थापयत्। कश्यपः पाण्डोः प्रेतकार्यं चकार; युधिष्ठिरः अपि पुरोहितस्यादेशेन तदाचरित। तेनाग्निना पाण्डुं दग्ध्वा, तस्य संस्कारं कृत्वा, शोकातुरः रुदन् भूमौ पतितः। सः राजपुत्रः मुनिभ्यः, पुत्रेभ्यः, पृथायै च निवेद्य, तं धर्मपत्नीं शय्यायाम् उपविष्टां नृपश्रेष्ठं प्रणम्य, मद्रराजसुता साभिमानं शीघ्रं तस्य अनुयायिनी बभूव। सः स्वपुत्रैः सह, विशुद्धवस्त्रधारी, यथोपदेशं जलक्रियां चकार। शतशृङ्गवासिनः तपस्विनः, महर्षयः, चारणैः सहिताः, सर्वान् संस्कारान् तस्य सम्यक् अचक्रन्। पाण्डोः निधनं दृष्ट्वा, देवतुल्याः सर्ववेदा महर्षयः परस्परं मन्त्रयामासुः—"राज्यं त्यक्त्वा, स महात्मा, तेजस्वी, अत्र तपः कृत्वा, मुनिषु शरणं गतः। सः नूतनपुत्रान्, भार्यां चात्र त्वयि न्यस्य, दिवंगतः स्वर्गं गतः। तस्मात् तस्य पुत्रान्, शरीरं, भार्यां च, स्वं राज्यं च गृहीत्वा, यथोचितं कर्तव्यं स्मरामः।" इति मन्त्रयित्वा, देवतुल्याः महर्षयः, पाण्डुपुत्रान् पुरस्तात् स्थापयित्वा, नागसह्वयानामकां पुरीं प्रति प्रस्थिताः। ते सिद्धा महर्षयः, उदारहृदया, पाण्डवान् भीष्माय, धृतराष्ट्राय च दातुं मनः कृतवन्तः। तस्मिन्नेव काले, सर्वे ताः पाण्डोः भार्याः पुत्रांश्च, तपस्विनः च स्वशरीरैः सह गृहीत्वा, प्रस्थिताः। या सा पूर्वं सदा पुत्रेषु प्रवृत्ता हृष्टा, सा दीर्घं मार्गं स्वल्पमिव संप्राप्ता। सूत्क्रान्तस्य काले, सा महाभागा कुरुजनपदं, वर्धमानपुरद्वारं च जगाम। तपस्विनः द्वारपालं प्राहुः—"राज्ञे अस्मान् निवेदय," इति। ते शीघ्रं गत्वा सभायां नीताः। सहस्रसंख्यकान् तपस्विनः मुनिनः च आगतान् श्रुत्वा, नागपुरवासी जनाः विस्मयं जग्मुः। सूर्ये किञ्चिदुदिते, सर्वे नगरवासिनः, बालैः नीताः, स्त्रीभिः सह, मुनिदर्शनाय निर्गताः। स्त्रीसमूहाः, रथारूढाः क्षत्रियाः, ब्राह्मणाः, ब्राह्मणपत्नीः च बहवः निर्गता। व्यापारीणां शूद्राणां च महान् जनसमूहः; कोऽपि द्वेषं न चक्रे, सर्वे धर्मे प्रवृत्ताः। भीष्मः शान्तनवः, सोमदत्तः, बाह्लिकः, प्राज्ञचक्षुः राजर्षिः, विदुरः मन्त्री च, सत्यवती महाराज्ञी, कौशल्या, राजमहिषीभिः परिवृता, गांधारी च अपि निर्गता। धृतराष्ट्रपुत्राः, दुर्योधनपुरोगमाः, नानारत्नभूषिताः, शतशः निर्गता। तान् महर्षीन् दृष्ट्वा, सर्वे कौरवाः, पुरोहितैः सहिताः, प्रणम्य, समीपे उपाविशन्। तथैव सर्वे नगरजनाः, ग्रामजनाः च, शिरसा प्रणम्य, समीपे उपाविशन्। एवं पाण्डुप्रयाणानन्तरं, सर्वे धर्मज्ञा महर्षयः, पाण्डुपुत्रान् पाण्डुपत्नीं च, कुरुपुरीं प्रति आदाय, धर्मपूर्वकं नगरस्य द्वारम् उपनिन्युः।