निःसंशयं पतिसह मरणं फलं जनयति, हे युवानः, तथापि द्विजातीनां श्रेष्ठाः तद् साधनं दुःखितरं मन्यन्ते। पतिनः निधनानन्तरं या धर्मपत्नी पतिव्रताव्रते स्थित्वा, संयमसंशुद्धा, शुद्धचिन्तनवचनकर्मणा युक्ता भवति, सा एव शुभा स्त्री इति कथ्यते। सा शुभा धर्मपत्नी, पतिं चिन्तयन्ती, तम् उद्धर्तुं समर्था; एवं पतिश्च, सा स्वयम् अपि, पुत्रश्च त्रयः त्रयमपि त्रायते। अतः, वयं मन्यामहे युष्माकं जीवितं श्रेष्ठमस्तु। पाण्डोः आज्ञया यथा तथा च ब्राह्मणसभायाः आदेशः मम मूर्धनि स्थाप्यते, तस्मात् अहं तदनुसारं आचरिष्यामि। आपदापि सम्प्राप्ता सति, अहं मन्ये यत् एष एव धर्मः मे, पत्या, पुत्रेभ्यश्च, स्वयमेव च, न संशयः। कुन्ती स्वपुत्राणां हितरक्षणाय समर्था; बुद्ध्या तस्या न कोऽपि तुल्यः, नापि अरुन्धती अपि। वृष्णयः कुन्तिभोजश्च कुन्तीमवतारयन्ति; अहं तु, युष्माकं यथा, तेषां पालनाय न समर्थः। अहं तु, अनवाप्तसुखा, पतिं अनुसरिष्यामि; पतिसंसारस्य जगतः प्रधानपत्नी मामनुज्ञातु। धर्मज्ञस्य, कृतज्ञस्य, सत्यवाचिनः, प्राज्ञस्य पादयोः सेवां करिष्यामि; सती स्त्री मामनुज्ञातु अद्यैव। एवं उक्त्वा, हे राजन्, मद्रराजस्य कन्या सौम्या माध्री कुन्त्यै शीर्ष्णा प्रणम्य, तौ जुडौ तस्यै न्यवेदयत्। सा ऋषीन् प्रणम्य, पाण्डवान् आलिङ्ग्य, स्वपुत्रौ पुनः पुनः शिरसि चुम्बित्वा। युधिष्ठिरं हस्तेन गृहित्वा माध्री वाक्यमिदं प्राह—"कुन्ती तव माता, अहं तव धात्री, पिता तु मृतः। युधिष्ठिरः ज्येष्ठः, धर्मेण चत्वार्यां सदा पिता; वृद्धसेवानिष्ठा भव, सत्ये च धर्मे च स्थितः। एते न नश्यन्ति, न च हन्यन्ते; तस्मात् वृद्धसेवायाः परिपालनं सर्वैः क्रियताम्।" पुनः पुनः मुनिभ्यः, पृथायै च प्रणम्य, शोकसन्तप्ते माध्री पृथां सम्बोधयामास। "ऋषीणां साक्षात् स्थाने एते वाक्यानि उक्तानि, स्वर्गदर्शनकामना मे न व्यर्था भवतु। धन्या त्वं वृष्णिकन्ये, न कोऽपि स्त्री त्वया तुल्या; तव बलं, तेजः, नियमः, महत्त्वं, कीर्तिश्च अतुल्या। कुन्ती, त्वं पञ्च पुत्रान् अपरिमितविक्रमान् द्रक्ष्यसि; त्वया अहं सर्वथा पूजिता, मानिता च। त्वं ज्येष्ठा, श्रेष्ठा, स्वगुणैः भूषिता; तव अनुमतिं प्रार्थये, सुमुखि। त्वत्कृते धर्मं, स्वर्गं, यशश्च प्राप्नुयाम्; यथेष्टं कुरु, न च संकां कुरु।" एवमुक्ते, अश्रुपूर्णया वाचा कुन्ती विख्यातां माध्रीमुवाच—"अनुज्ञाता त्वं, सौम्ये; स्वर्गे पतिसंयोगो भवतु। पतिसह, विशालाक्षि, सुन्दरी, दिव्ये लोके अद्य शीघ्रं संगच्छ, चिराय सुखानि भुङ्क्ष्व।" ततः स्नातः पुरोहितः, सम्यग् संस्कारकृत्, सुवर्णानि, घृतं, तिलान्, दधि, तण्डुलांश्च समानीय। कुम्भान्, कुतपं, तपस्विनः च, अग्निं च विधिपूर्वकं स्थापयित्वा, सर्वं सम्यग् व्यवस्थितवान्। काश्यपः पाण्डोः संस्कारान् अकार्षीत्; युधिष्ठिरः तु पुरोहितस्य आज्ञया तद् अकरोत्। तेन अग्निना पाण्डुं दग्ध्वा, संस्कारं कृत्वा, शोकविह्वलः, रुदन् पाण्डुपुत्रः भूमौ निपपात। ऋषीन्, पुत्रांश्च, पृथां च अभिवाद्य, कुमारः पुरुषव्याघ्रं धर्मपत्नीं च श्मशाने प्रणम्य। मद्रराजकन्या माध्री त्वरितं तस्य अन्वगच्छत्। अपवित्रवस्त्रधारिणः, शुचयः, भ्रातृभिः सह, यथोक्तं पुरोहितेन, तत्र एव जलदानं चकार। शतश्रृङ्गे वसन्तः तपस्विनः, मुनयः, चारणाश्च, तस्य सर्वं संस्कारं सम्यक् अकार्षुः। पाण्डोः निधनं दृष्ट्वा, देवतुल्या महर्षयः, मन्त्रविदः, समागम्य मन्त्रयामासुः। राज्यं च राष्ट्रं च परित्यज्य, स महात्मा पाण्डुः अत्रैव तपश्चर्यां कृत्वा, मुनिषु आश्रयमकरोत्। जातपुत्रान् भार्याश्चास्य, भवद्भ्यः समर्प्य, राजा पाण्डुः स्वर्गं गतः। तस्मात् वयं तस्य पुत्रान्, शरीरं, भार्यां च, तस्य राज्यं च गृह्णीमः, एष धर्मः स्मृतः अस्माभिः। एवं परस्परं मन्त्रयित्वा, देवतुल्याः महर्षयः, पाण्डुपुत्रान् अग्रे स्थापयित्वा, नागसाह्वयं पुरीं प्रति प्रस्थिताः। ते सिद्धाः मुनयः, उदारहृदया, पाण्डवान् भीष्माय तथा धृतराष्ट्राय दातुं मनः कृतवन्तः। तत्रैव सर्वे, पाण्डोः भार्याः पुत्रांश्च, तपस्विनः च शरीरेण गृहीत्वा, प्रस्थिताः। या पूर्वं पुत्रेषु सदा सुखिनी आसीत्, सा दीर्घं मार्गं लघुतरं मन्यमाना प्रस्थितवती। दीर्घे काले गते, सा महाभागा कुरुक्षेत्रं प्राप्य, वर्धमानपुरीद्वारे समुपागच्छत्।