राज्ञो मम निधनं जातं स्वर्गगमनं च तेन कृतमिति, हे राजर्षिश्रेष्ठ, न मे मनः तादृशं, न च मम बान्धवाः तादृशाः प्रवृत्ताः। पत्युः विना जीवितुं न शक्नोमि, तस्मात् अहम् अपि तं वैवस्वतलोकं गच्छन्तं अनुगमिष्यामि। तव पुत्रेषु मम तद्वद् वासो न शक्यः, यतः तत्र वसन् महदधर्मं माम् आप्नुयात्। अतः, हे महाराज्ञि, तव पुत्रेषु आत्मवत् आचरस्यानि, पतिं च यमसदनं गच्छन्तं अनुयास्यामि। एष राजा मां कामयमानः प्रेतान् अधिगतवान्, तस्मात् राजदेहम् अनु मम अपि देहम् अपि स्वयम्—सुसंवृतम् अग्नौ दहेयुः। एषा मम प्रार्थना, हे कुलवधूः, त्वं च बालकेषु यथोक्तं सततं जागरूकां कुरु; अन्यत् किंचिद् उपदेशं न पश्यामि। ततः महर्षयः सत्यवादिनः पाण्डवान् आश्वास्य, कुन्तीमद्रीश्च तपोधन्यौ सान्त्वयन्तः अब्रुवन्—"भाग्यवती त्वम्, बालपुत्रवती च, न कदापि मृत्युम् इच्छेत्। वयं पाण्डुपुत्रान् शत्रुनाशकान् कुरुभूमिं नयिष्यामः। लोभात् धर्मविप्लवो जायते, धृतराष्ट्रोऽपि लोभी; स कदाचित् पाण्डुपुत्रेषु सम्यक् न आचरिष्यति। कुन्त्याः रक्षकेषु वृष्णयः, कुन्तिभोजश्च; मद्र्याः तु शूरशार्दूलः भ्राता शल्यः। न संशयं पतिसह-मरणं फलदं, किन्तु द्विजश्रेष्ठाः तद् दुष्करं वदन्ति। पतिनिर्गते धर्मपत्नी यः पतिव्रता व्रते तिष्ठति, संयमेन शुद्धभावनया वचनकर्मभिश्च पाविता—सा स्त्री शुभा भवति। पतिं चिन्तयन्ती सा शुभा स्त्री पतिं त्रायते, पतिं चात्मानं च पुत्रं च रक्षति। अतः, वयम् उभयोः जीवितं श्रेयः इति मन्यामहे। पाण्डोः आदेशः, ब्राह्मणसभायाश्च यः नियमः, स मम शिरसि स्थापितः, तदनुसारं आचरिष्यामि। विपत्तौ अपि, एष एव श्रेष्ठः उपायः मम, पतेः, पुत्राणां, आत्मनश्च—न संशयः। कुन्ती स्वपुत्राणां हितरक्षा-समर्था, बुद्ध्या तस्याः समो नास्ति, नापि अरुन्धती। वृष्णयः कुन्तिभोजश्च कुन्त्याः रक्षिणः, अहं तु तव यथा, बालकेषु तादृशं पालनं न शक्नोमि। अहं तु अनवाप्तसुखा पत्युः अनुगमिष्यामि; लोकपत्नीश्वर्यस्य मुख्यया त्वया अनुमतिः दीयताम्। धर्मज्ञस्य कृतज्ञस्य सत्यस्य बुद्धिमतः पादौ सेविष्ये; त्वं महाभागे आज्ञां दातुम् अर्हसि। एवं उक्त्वा मद्रराजस्य कन्या मद्री, सुमध्यमाऽभिमुख्या, कुन्त्यै प्रणम्य, सुतौ नकुलसहदेवौ तस्यै न्यवेदयत्। सा महर्षीन् प्रणम्य, पाण्डवान् आलिङ्ग्य, पुत्रौ पुनः पुनः शिरसि चुम्बितवती। युधिष्ठिरं हस्तेन गृहीत्वा मद्री वाक्यम् अब्रवीत्—"कुन्ती तव जननी, अहं त्वां पालयिष्यामि, तव पिता मृतः। युधिष्ठिरः ज्येष्ठः, धर्मतः चत्वार्यां पितृवत्; वृद्धसेवायाम् सत्ये च धर्मे च स्थिता भूत्वा भव। एते न कदापि नश्यन्ति, न च पराजयं प्राप्नुवन्ति; तस्मात् वृद्धानां सेवा सर्वैः कर्तव्या।" एतदुक्त्वा, महर्षीन् पुनः प्रणम्य, प्रथां च, दुःखार्ता मद्री प्रथां उवाच— "एतेषां ऋषीणां सन्निधौ यत् मया उक्तं, तद् सत्यं भूयात्, स्वर्गदर्शनस्य मे स्पृहाऽनवगता न भवेत्। धन्ये त्वं वृष्णिकन्ये, त्वत्तुला नास्ति काचित्; बलं तेजः तपः महत्त्वं कीर्तिश्च तव अप्रतिमम्। कुन्ति, त्वं पञ्चपुत्रान् अद्भुतबलान् द्रक्ष्यसि; त्वं च मया सर्वथा पूजिता, मानिता च। त्वं ज्येष्ठा, श्रेष्ठा, स्वगुणैः भूषिता; अनुमतिं दातुं इच्छामि, सुखिनि। तव कृते धर्मं स्वर्गं कीर्तिं च प्राप्नुयाम्; यथेष्टं कुरु, न च चिकीर्षां कुरु।" इति श्रुत्वा, अश्रुपूर्णया वाचा कुन्ती महाभागा अब्रवीत्—"अनुमत्ता त्वम्, सौम्ये; पत्युः सह स्वर्गे सङ्गमस्तेऽस्तु।" "पत्युः सह, विशालाक्षि, शुभे, त्वं दिव्ये लोके शीघ्रं गच्छ, चिरकालं रमस्व।" ततः स्नातः पुरोहितः, संस्कारकुशलः, सुवर्णानि, घृतं, तिलान्, दधि, शालीन् च आनयत्। कुम्भान् परशुं तपस्विनः च, अग्निं च विधिवत् स्थापयित्वा सर्वं सम्यक् व्यधात्। कश्यपः पाण्डोः संस्कारं चकार, युधिष्ठिरः च पुरोहितेन यथोक्तं तं कृतवान्। तेन अग्निना पाण्डुं दग्ध्वा संस्कारं च कृत्वा, शोकात् विलपन् युधिष्ठिरः भूमौ पतितः। ऋषीन्, पुत्रान्, प्रथां च अभिवाद्य, स राजपुत्रः धर्मपत्नीं चितायाम् उपविष्टां प्रणम्य, मद्रराजकन्या मद्री शीघ्रं तं अनु प्रविवेश। अविच्छिन्नवस्त्रधारी, शुचिः, भ्रातृभिः सह, स युधिष्ठिरः तत्रैव पुरोहितेन निर्दिष्टं जलदानं चकार।