कुरुवंशवर्धकाः पाण्डुपुत्राः शुभलक्षणसमन्विताः, शशिनं यथा मनोहरदर्शना बभूवुः। सिंहवत्स्वाभिमानिनः, महाधन्विनः, सिंहगमना, सिंहग्रीवाश्च, नृपश्रेष्ठ, देवबलसमन्विताः तत्रैव हिमवत्पवित्रे शैले वर्धमानाः, मुनिसंघानां विस्मयं जनयामासुः। तेषां जन्मसमये एव शतशृङ्गे वसन्तः तपस्विनः पाण्डुपुत्रानात्मसुतानिव सममन्यन्त। ततः सर्वे वृष्णयः वसुदेवपुरोगमाः पाण्डुश्च शापभीतः शतशृङ्गं गतः, तत्र मुनिभिः सह तपस्विवृत्तिं चकार। स राजा मूलफलकन्दैः जीवन्, तपसा संयमेन च युक्तः, योगध्याननिष्ठः समभवत्, इति श्रूयते। एवं श्रुत्वा बहवः जनाः शोकपीडिताः, पाण्डौ स्नेहेन पूर्णाः, 'कदा तेषां वार्ता श्रुतव्या?' इति कथयन्ति स्म। एवं वृष्णयः स्वबान्धवैः सह संवादं कृत्वा, पाण्डुपुत्राणां आगमनं श्रुत्वा, सर्वे हृष्टाः अभवन्। ते परस्परं पूजयित्वा वसुदेवाय चोचुः—'पाण्डुपुत्राः शक्तिमन्तः यज्ञादिकर्मसु कदापि न हीयेरन्।' पाण्डोः कल्याणकाम्यया, 'कुलपुरोहितं प्रेषय' इति चोचुः; वसुदेवः तदनुज्ञाय पुरोहितं प्रेषयामास। स राजपुत्राणां कृते मयूरपिच्छविभूषितानि वस्त्राणि, कुन्त्यै माध्र्यै च दासदासीसहितानि, गाः सुवर्णं रजतं च प्रेषयामास। सर्वाणि तानि संगृह्य स पुरोहितः काश्यपः प्रस्थितः। स आगत्य, नगरजयिनं पाण्डुं विधिवदर्चयामास। कुन्ती माध्री च हृष्टे वसुदेवं स्तुत्वा, पाण्डुः पाण्डवानां सर्वाणि संस्काराणि अकारयत्। काश्यपः गर्भाधानादारभ्य चूडकर्म यज्ञोपवीतं च, दीक्षां च, सर्वाणि कर्माणि अकारयत्। ततः चूडकर्मयज्ञोपवीतयोः कृतयोः, वृष्णिलक्षणयुक्ताः पाण्डुपुत्राः वेदाध्ययने सिद्धिं प्राप्नुवन्। शर्यातेरप्रथमः पुत्रः शुक्र इति नाम्ना, भूतले सागरपर्यन्तां पृथिवीं विजित्य, शताश्वमेधं कृत्वा, सर्वदेवान् पितॄंश्च महायज्ञैः तर्पयामास। शतशृङ्गे सः मूलफलकन्दभक्ष्येण तपः कृत्वा, उत्तमोपकरणोपदेशाभ्यां पाण्डुपुत्रान् बलेनाभिवर्धयत्। तस्य प्रसादात् ते धनुर्वेदे निपुणत्वं प्राप्नुवन्; भीमः गदायाम्, युधिष्ठिरः शूलविद्यायाम्, माध्रीपुत्रौ खड्गपट्टिशे, सव्यसाची अर्जुनः धनुर्वेदे परमं कौशलं प्राप। शुक्रेण 'मम समः' इति अनुमते, राजा तस्मै शूलं खड्गं बाणांश्च दत्तवान्। स्वसंयमिनां श्रेष्ठः तस्मै तालमात्रं धनुः दीप्तं बाणान्, कार्मुकानि, लोहमयांश्च शरान् गृध्रपक्षविभूषितान् दत्तवान्। हृष्टः सः पार्थाय महाव्यालसमप्रभाणि शस्त्राणि दत्तवान्; सर्वशस्त्रलाभेन वासवात्मजः प्रमुदितः। सः सर्वान् पृथिवीपतीन् स्वतेजसः समक्षं तु अल्पान् अमन्यत। एवं प्रतिवर्षं पाण्डवाः माध्रीपुत्राश्च, रिपुघ्नाः, अनुक्रम्य वर्धमानाः। पञ्चैते, शतं च कुरुवंशवर्धकाः, अल्पकाले जलस्थपद्मवद्विवृद्धिम् अगच्छन्। कियद्वयस्याः पाण्डवाः हस्तिनापुरं प्राप्तवन्तः? देवैः तेषां कियत् आयुः विधीयते? शृणु कुरुनन्दन, पाण्डवानां आयुः—षोडशवर्षे युधिष्ठिरः हस्तिनापुरं प्राप। भीमः पञ्चदशवर्षीयः, विष्णुप्रतिमोऽर्जुनः चतुर्दशवर्षीयः, माध्रीपुत्रौ त्रयोदशवर्षीयौ तत्र आगतौ। तत्र ते धृतराष्ट्रपुत्रैः सह त्रयोदशवर्षाणि वसन्, लाक्षागृहे षण्मासान्, ततः घटोत्कचः जातः। एकचक्रायाम् षण्मासान्, पाञ्चालगृहे संवत्सरमेकं, धृतराष्ट्रपुत्रैः सह पञ्चवर्षाणि वसित्वा, इन्द्रप्रस्थे त्रयोविंशतिवर्षाणि; द्यूते पराजिताः द्वादशवर्षाणि एकं च अधिकम्। समुद्रपर्यन्तां पृथिवीं षट्त्रिंशद्वर्षाणि भोक्त्वा, कृष्णपरायणाः, षण्मासेषु—परिक्षितं राज्ये स्थाप्य, गच्छन्ति मार्गं नियतं; एवं युधिष्ठिरस्यायुः षडुत्तरशताधिकाष्टवर्षम्। केशवः अर्जुनात् त्रिमासपूर्वजः, सङ्कर्षणः कृष्णात् त्रिमासपूर्वजः। पाण्डुः पञ्चमः तेजस्वी, तयोः पत्न्यौ सहित्य काश्यपमुनिना, पर्वते पुत्रान् दृष्ट्वा महता हर्षेण बभूव। वसन्तकाले, मधुमाधवयोः, वने पुष्पिते, पाण्डोः चतुर्दशवर्षविप्रवासे पूर्णे, यत्र पार्थः जातः तस्यैव नक्षत्रे, शुभे उत्तरफाल्गुन्यां, तत्रैव...