कथं चिद् समये महर्षिभिः पाण्डवेयस्य जन्मोत्सवे दिव्यवाणी श्रूयते स्म। तत्रोच्यते—यः पुत्रः पाण्डोः, स युद्धे महादेवम्, शंकरं, तुष्टाविष्यति; तस्य तुष्टेन देवेन पाशुपतं नामास्त्रं लप्स्यते। तस्यैव महाबाहोः पुत्रस्य, दैत्याः निवातकवचाः देवद्विषः, इन्द्रस्याज्ञया हन्यन्ते। एवं स सर्वाणि दिव्यानि अस्त्राणि सम्यग् अधिगम्य, नष्टं श्रीमद् ऐश्वर्यं पुनः प्राप्स्यति, स पुरुषश्रेष्ठः। एवं ब्रुवन्तं मुनिगणं कुंती स्वसूतिकाकाले तं महास्यम् अद्भुतं संवादं श्रुतवती। शतशृङ्गवासिनः सर्वे, देवाः, महर्षयः, सुराः, इन्द्रसहिताः, परमं हर्षं प्राप्नुवन्। दिवि दुन्दुभीनां निनादः तुमुलः अभवत्, पुष्पवृष्टिः भीमरूपा समुत्पन्ना। ततो देवगणाः समागत्य पार्थं पूजयामासुः; नागाः, गरुडसुताः, गन्धर्वाः, अप्सरसः, प्रजापतयः, सप्तर्षयश्च तत्र समुपविष्टाः। तत्र भारद्वाजः, कश्यपः, गौतमः, विश्वामित्रः, जमदग्निः, वसिष्ठः, सूर्यास्तमये जातः महात्मा अत्रिरपि तत्र समुपागच्छत्। मरीचिः, अङ्गिराः, पुलस्त्यः, पुलहः, क्रतुः, प्रजापतिः दक्षः, गन्धर्वाः, अप्सरसः च तत्र उपस्थिताः। दिव्यमाल्यवसनविभूषिताः, सर्वाभरणभूषिताः, भीभत्सोः कीर्तिं गायन्ति स्म; अप्सरसां गणाः नृत्यन्ति स्म। तत्र महर्षयः सर्वतः स्तुतिं कुर्वन्तः, गन्धर्वैः सह श्रीमान् तुम्बुरुः गीतिं समारभत। भीमसेनः, उग्रसेनः, ऊर्णायुः, अनघः, गोपति, धृतराष्ट्रः, सूर्यवर्चाः चाष्टमः, तृणपः, कार्ष्णिः, नन्दिः, चित्ररथः, शालिशिराः त्रयोदशः, पर्जन्यः चतुर्दशः, कली पञ्चदशः, नारदः षोडशः, ऋत्वा, बृहत्त्वा, बृहकः, करालः, महात्मा महामनाः—एते सर्वे तत्र समुपस्थिताः। ब्रह्मचारी बहुगुणः, प्रसिद्धः सुवर्णः, विश्वावसु, भूमन्युः, सुचन्द्रः, शरुः—गन्धर्वाः, हाहा, हुहू, मधुरगायनसम्पन्नाः, तत्र समागताः। तत्रापि अप्सरसः हृष्टाः, सर्वाभरणभूषिताः, नृत्यं कृत्वा, विशाललोचनाः गीतं गायन्ति स्म। विदुषीः, निष्कलङ्काः, श्रेष्ठाः, अल्पगुणाश्च—अद्रिका, सोमा, मिश्रकेशी, अलम्बुषा च। मरीचिः, शुचिका, विद्युत्पर्णा, तिलोत्तमा, अम्बिका, लक्षणा, क्षेमा, देवी, रम्भा, मनोरमा; असिता, सुभाहुः, सुप्रिया, वपुः, पुण्डरीका, सुगन्धा, सुरसा, प्रमाथिनी; काम्या, शारद्वती, मेनका, सहजल्या, कर्णिका, पुण्जिकस्थला—एता गणशः नृत्यन्ति स्म। ऋतुःस्थला, घृताची, विश्वाची, पूर्वचित्तिः, उर्वशी, प्रसिद्धा उर्लोचे, प्राम्लोचे—एताः दश। एकादशी उर्वशी विशाललोचना गीतं गायति स्म। धाता, अर्यमन्, मित्रः, वरुणः, अंशः, भगः, इन्द्रः, विवस्वान्, पूषा, पर्जन्यः दशमः, त्वष्टा, विष्णुः च—एते द्वादश आदित्याः सूर्यतेजसा दीप्ताः। मृगव्याधः, सर्पः, निरृतिर्विश्रुतः, अजैकपाद्, अहिर्बुध्न्यः, पिनाकी, दहनः, ईश्वरः, कपाली, स्थाणुः, भगः, भगवतः रुद्राः तत्र स्थिताः। अश्विनौ, अष्टौ वसवः, महाबलाः मरुतः, विश्वे देवाः, साध्याश्च सर्वतः स्थिताः। कर्कोटकः, वासुकिः, कच्छपः, कुण्डः, तक्षकः महासर्पः—एते महातपस्विनः, महाक्रोधाः, महाबलाः नागाः तत्र समुपविष्टाः। तक्षकः, तर्क्ष्यः, अरिष्टनेमिः, कृष्णध्वजः गरुडः, अरुणः, आरुणिः, विनतासुताः च तत्रासन्। एते सर्वे देवगणाः, तपसा सिद्धाः, महर्षयः, तान् पर्वतशृङ्गात् दृष्टवन्तः; अन्ये तु न ददृशुः। तं महाद्भुतं दृश्य, श्रेष्ठाः ऋषयः विस्मिताः, पाण्डुम् अधिकं मनसा चिन्तयामासुः। हृष्टचित्तः पाण्डुः देवताः पूजयामास; पाण्डुना पूजिताः देवाः तम् उत्तमं नरं इत्युवाचुः— "एष धर्मः देवानुग्रहेण जातः; मातरिश्वा भीमः बलवान् रिपून् दारयिता। इन्द्रः स्वयम् शतक्रतुप्रसादेन जातः; त्वत्तः पितृत्वे देवेषु कोऽपि न श्रेष्ठः। पितृऋणात् विमुक्तः स्वर्गं गमिष्यसि, पुण्यभागी च भविष्यसि।" इति उक्त्वा सर्वे देवाः यथागतं प्रतिपेदिरे। पाण्डुः पुनः पुत्रकामः, तं दृष्टुम् इच्छन्, कुंतीम् उपगम्य ताम् उवाच। तदा कुंती तम् उक्तवती—"नारी चतुर्थं गर्भं न प्राप्नुयात्; ततोऽन्यथा सा विकृताभवति, पञ्चमे तु वेश्या स्यात्। अतः धर्मज्ञ, एतद् विदित्वा, कथं मां पुत्रार्थं अयुक्तमिव भाषसे?