तस्मिन्नेव क्षणे भगवाँस्सत्यव्रतधारिणः कृष्णद्वैपायनः महर्षिः स्वयमेव तं मांसपिण्डं शतधा विभज्य शतं पूर्णभागान् घटेषु स्थापयामास। ततोऽस्य वामहस्ते एकः भागः शेषः अभवत्; शतं पूर्णभागान् गणयित्वा स महर्षिः सुबलकन्यायै वाक्यम् अवदत्— “शतं पुत्राणां पूर्णं तव भविष्यति; एष वचनं मिथ्या नास्ति। दैवयोगेन शतम् अतीत्य एकः भागः शेषः अस्ति। एषा कन्या सौभाग्यशालिनी तव पुत्री भविष्यति, यथा त्वया कामितम्।” ततः स तपस्वी कन्याभागम् अपि तत्र स्थापयामास; कालक्रमेण सा कन्या सर्वेषां कन्यानां कनिष्ठा अभवत्। एवं, हे भारत, दु:शलायाः जन्म कथितम्। किं श्रोतुम् इच्छसि, राजन्? यद् इच्छसि तद् अहम् अक्लिष्टं तुभ्यं कथयामि। तदनन्तरं, हे राजन्, धृतराष्ट्रस्य पुत्राणां ज्येष्ठत्वं च नामानि च एकैकशः अनुक्रमेण कथयामि— दुर्योधनः, युयुत्सुः, दु:शासनः, दु:सहः, दु:शला, जलसन्धः, समः, सहः; विंदानुविन्दः, दुर्धर्षः, सुबाहुः, दुष्प्रधर्षणः, दुर्मर्षणः, दुर्मुखः, दुष्कर्णः, कर्णः; विविंशति, विकर्णः, शलः, सत्त्वः, सुलोचनः, चित्रोपचित्रः, चित्राक्षः, चारुचित्रः, शरासनः; दुर्मदः, दुर्विगाहः, विवित्सुः, विकटाननः, ऊर्णनाभः, सुनाभः, नन्दः, उपनन्दः; चित्रबाणः, चित्रवर्मा, सुवर्मा, दुर्विमोचनः, अयोबाहुः, महाबाहुः, चित्राङ्गः, चित्रकुण्डलः; भीमवेगः, भीमबलः, बालाकी, बलवर्धनः, उग्रायुधः, सुषेणः, कुण्डधारः, महोदरः; चित्रायुधः, निषङ्गी, पाशी, वृन्दारकः, दृढवर्मा, दृढक्षत्रः, सोमकीर्तिः, अनूदरः। जरासन्धः, संधिषु दृढः, सत्यवादिन्, सभायाम् वाग्मी, उग्रकीर्तिः, महाबलः, युद्धे दुष्प्रधर्षः; अजय्यः, शूलशय्यायाम् विश्रान्तः, विशालाक्षः, दुष्प्रधर्षः, दृढबाहुः, कुशलहस्तः, वाततेजसम् तेजस्वी; सूर्यध्वजः, महाभोजी, नागदानः, पूज्येषु श्रेष्ठः, कवचितः, crusher, कुण्डलधारी, धनुष्मान्; रथस्थः, उग्रः, भीषणः, वीरः, दृढबाहुः, अतृप्तः, निर्भयः, घोरकर्मा, रथनिष्ठः; अजय्यः, कुण्डलभेदी, घोषवाचः, दीप्तकुण्डलः, विजेता, संहारकः, दीर्घकेशः, बलसम्पन्नः; दीर्घबाहुः, महाबाहुः, विशालवक्षाः, स्वर्णध्वजः, कुण्डलभक्षः, दीप्तिमान्, दु:शला च शतं अतीत्य श्रेष्ठा। एवं, हे राजन्, शतं पुत्राणां तथा शतम् एकं कन्यानां अभवत्; नामानि च जन्मक्रमं च यथोक्तम् अवगच्छ। सर्वे महारथाः, सर्वे शूराः, सर्वे युद्धकुशलाः, सर्वे वेदविदः, सर्वे शस्त्रकुशलाः। तेषां सर्वेषां, हे राजन्, उचिताः पत्न्यः धृतराष्ट्रेण योग्यकाले विचिन्त्य समर्पिताः। यथाकालम् धृतराष्ट्रः दु:शलां कन्यां जयद्रथाय दत्त्वा धर्मानुसारं कृतवान्। एवं, हे राजन्, शतं पुत्राणां, युयुत्सुश्च शतम् अतीत्य एकः, दु:शला कन्या च, यथाकथितम्। तस्मिन्नेव काले, बलिनां श्रेष्ठः जातः सति, पाण्डुः चिन्तितवान्—कथं अन्यः पुत्रः लोके श्रेष्ठः भविष्यति। एष लोकः दैवकर्मणि च स्थितः; तु दैवम् केवलं कालप्राप्त्या साध्यते। इन्द्रः देवेषु राजा, अनन्तबलसम्पन्नः, वीर्यवान्, अनन्तप्रभः इति श्रुतम्। तं तुष्ट्वा तपसा महाबलिनं पुत्रं प्राप्स्यामि; यस्य प्रसादेन पुत्रः वीर्यसम्पन्नः भविष्यति। स मानवदैत्यान् युद्धे कर्मणा, मनसा, वाचा च हन्ता; तस्मात् अहम् तपः करिष्यामि। ततः पाण्डुः महर्षिभिः सह मन्त्रयित्वा कुन्त्याः एकवर्षं नियमं पालनाय आज्ञापयामास। स्वयम् च महाबाहुः एकपादेन स्थित्वा घोरं तपः समाहितः अकरोत्। स धर्मात्मा देवेशं तुष्टुम् आदित्येन सह तपः अकरोत्। तस्य तपस्याः फलस्वरूपं इन्द्रः वाक्यम् अवदत्—“त्रैलोक्यविख्यातं पुत्रं तुभ्यं दास्यामि। स ब्राह्मणगवाम् मित्राणां च हितं करिष्यति; दुष्टानां दुःखं, स्वजनानां सुखं करिष्यति। सर्वशत्रून् विनाशयितारं श्रेष्ठं पुत्रं तुभ्यं दास्यामि”—इति महेन्द्रः पाण्डुम् उक्तवान्। देवेशस्य वचनं स्मृत्वा धर्मात्मा पाण्डुः कुन्त्यै वदति—“भगिनि, देवेशः तव प्रसन्नः। यथा त्वया कामितम्, पुत्रं दातुम् इच्छति—अद्भुतकर्मणं, कीर्तिमन्तं, शत्रुनिर्जितम्। धर्मसम्पन्नं, महात्मानं, सूर्यप्रभं, दुष्प्रधर्षं, कर्मकुशलं, अद्भुतवपुषं पुत्रं धारय। सुन्दरी, क्षत्रतेजसः निवासः पुत्रः तव भविष्यति; इन्द्रस्य प्रसादेन तं नाम कुरु, शुभस्मिते।” एवं, हे भारतश्रेष्ठ, तेषां जन्मकथां यथाक्रमं, यथाशास्त्रं, यथावर्णितम्, श्रद्धया कथितवान्।