श्वेतकेतुः तदा ब्राह्मणं प्रार्थयन् पुनःपुनः निवेदयामास — मम जननी, या तवापि मातरि तुल्या, विशेषेण संयमेन युक्ता, पतिसंनता, तपसा वृद्धा, सदाचारैः शोभिता। स ब्राह्मणः श्वेतकेतुं प्रत्युवाच — “श्वेतकेतु, अहं वृद्धः, दृष्टिहीनः, पुत्रार्थी च; तव पिता त्वया, पुत्रेण, ऋणात् मुक्तः, हे कश्यप। अहं तु अद्यापि ऋणात् न मुक्तः, वृद्धः, कामरहितः; कः मे कन्यां दास्यति, यौवनस्थां?” ततोऽब्रवीत् — “एषा तव पत्नी, पुत्रोत्पत्त्यर्थं योग्याऽस्ति, महातपस्विन्; एकस्य पुत्रस्य प्राप्त्या तृप्तो भविष्यामि, ततः तव मातरं पुनः दास्यामि।” एवं श्रुत्वा श्वेतकेतुः लज्जया कोपं निगृह्य तिष्ठति; परन्तु पुत्रस्य क्रुद्धं दृष्ट्वा, तस्य पिता श्वेतकेतुं सम्बोधयामास — “मा क्रुध्य, पुत्र; एष धर्मः सनातनः। सर्वे जात्याः स्त्रियः पृथिव्यां असंयता आसन्। गाः यथा गृह्यन्ते, तथा स्त्रियः स्वजनेषु गृह्यन्ते; तस्मात् कुलेषु ताः कदापि प्रमादं न कुर्वन्ति। यदा ऋतुः आगच्छति, तदा पतिं न त्यजन्ति।” किन्तु श्वेतकेतुः एतं धर्मं न स्वीकर्तुं शशाक। तेन मनुष्याणां मध्ये स्त्रीपुरुषयोः सीमाः स्थापिताः, अन्येषु प्राणिषु न। तस्माद् आरभ्य, एषा मर्यादा स्थिता — यदि पत्नी पतिं त्यजति, तदा पापम्। एष पापम् गर्भहत्या-पापवत् भीषणम् दुःखदं च; अद्यापि कामक्रोधविहीनाः एतत् नियमं पालयन्ति। उत्तरदेशेषु, हे कुरुवंशश्रेष्ठ, एषः धर्मः महर्षिभिः पूज्यते। यदि कश्चित् स्त्रीं यौवनस्थां पतिसंनतां स्पृशति, तदेव पापं पृथिव्याम्। यदि पत्नी, पुत्रोत्पत्त्यर्थं पतिना नियुक्ता, तदर्थं न कुर्यात्, तदा सा महद् दोषं प्राप्नोति; अतः प्राचीनकाले एषा सीमाः बलात् स्थापिताऽभवत्। एष धर्मः श्वेतकेतुना, उद्धालकस्य पुत्रेण, धर्मात्मना, तथा सौदासेन स्थापितः। श्रूयते — मदयन्ती वसिष्ठमहर्षिं गत्वा तस्मात् अश्मकं पुत्रं लब्धवती। सा स्वपतेः प्रीत्यर्थं एवं अकरोत्; तव जन्मापि एवं जातम्। कृष्णद्वैपायनात् कुरुवंशवृद्ध्यर्थं; अतः सर्वं विचार्य, धर्मयुक्तं वचनं मम त्वया कर्तव्यम्, हे निष्कलङ्का राजकुमारी; ऋतौ पतिः पत्न्याः स्वामी भवति। एष धर्मः वेदवित् वदन्ति — अतिक्रमः न कर्तव्यः; अन्यदा स्त्रियः स्वच्छन्दता अस्ति। जनाः एषं धर्मं प्राचीनं वदन्ति; धर्मो वा अधर्मो वा, पत्नी पतिसंनता यत् आज्ञापयति, तत् कुर्यात्। वेदविदः वदन्ति — यद् पतिः वदति, तद् कर्तव्यम्, विशेषतः पुत्रकामः सन् स्वयम् जननक्षमः न भवति। यथा अहं, हे निष्कलङ्के, पुत्रदर्शनाय इच्छामि; एष, रक्तनखः, पद्मपत्रसमानहस्तः, हे सुन्दरी। तव प्रीत्यर्थं, हे सुन्दरी, शिरसि अञ्जलिं स्थापयामि; मम आज्ञया ब्राह्मणस्य तपोबलात्, हे सुवर्णकेशे, गुणयुक्तान् पुत्रान् जनय। तव कृते, हे विशालकटी, पुत्रवतां गतिं प्राप्नुयाम्। एवं संबोधित्वा, कुन्ती, सुशोभिता, पतिसंनता, पाण्डुं विजितनगरं प्रत्युवाच — “हे भरतश्रेष्ठ, स्त्रीषु महत् अन्यायः — पतिः एकवारं तुष्टः, पुनः तुष्टः कर्तव्यो, हे क्षत्रियशार्दूल; शृणु, महाबाहो, यत् तव हर्षं करिष्यति। बाल्ये पितृगृहे अतिथिसत्काराय नियुक्ता अभवम्; तत्र एकं तीक्ष्णव्रतम् ब्राह्मणं सेवितवती। स ब्राह्मणः दुर्वासा नाम, धर्मे गूढचिन्तनः, तं सर्वयत्नेन तुष्टवती, स व्रतधारी। स मान्यः तदा यज्ञसंबद्धं वरं दत्त्वा, मन्त्रं प्रदाय, एवं उक्तवान्। यं देवताम् एतेन मन्त्रेण आह्वयेत्, कामेन वा अकामेन वा, तं वशं करिष्यति। तस्य देवतायाः प्रसादेन, हे राजन्, पुत्रं लप्स्यसि; एवं तदा तेन पितृगृहे उक्ता अभवम्, हे भरत। ब्राह्मणस्य वचनं सत्यम्; अद्य समयः प्राप्तः; तव अनुमत्याऽहम् देवताम् आह्वयिष्यामि। स मान्यः ज्ञानं दत्तवान्, हे महराजन्; तेन, देवताः आह्वय्य, देवसमः पुत्रः लभ्यते, तव पुत्रशोकः अपाकृतः।" इत्थं पाण्डुनि कुन्ती धर्मवचनं उक्त्वा, पुत्रोत्पत्त्यर्थं मन्त्रं प्रयोगाय अनुमतिं याचते। ततश्च, हे कुरुवंशश्रेष्ठ, तव धृतराष्ट्रस्य पुत्रानां शतं व्यासप्रसादात् उक्तम्, परन्तु कन्या न कीर्तिता। युयुत्सु वैश्यपुत्रः, एक कन्या च, शताधिकं; गान्धारराजस्य कन्या, शतपुत्रमाता, हे निष्कलङ्क। एतत् महर्षिः व्यासः अपरिमिततेजाः उक्तवान्; अद्य त्वं कन्याम् उक्तवान् — कथं एषा? यदि महर्षिः मांसपिण्डात् शतं विभागान् कृतवान्, अन्यः न जन्यः, कथं सौबल्या कन्या जाताऽभवत्? एवं महाभारते धर्मकथायां श्वेतकेतुना स्थापितः स्त्रीपुरुषयोः धर्मः, कुन्त्या पाण्डवेण धर्मयुक्तं पुत्रोत्पत्त्यर्थं मन्त्रप्रयोगः अनुमतिः, तथा गान्धारराजकन्यायाः जन्मवृत्तान्तः व्यासेन कथितः।