राजा पाण्डुः, कुरुवंशस्य महात्मा, धर्मनिष्ठया कृतसंकल्पः, जगतः सुखानि भोगांश्च परित्यज्य, महद् वनं प्रविश्य महान् तपः समाचरितुम् उद्यतः। स त्वग्वासाः फलमूलाशनः, महावने निवसन्, दीर्घकालं महत् तपश्चर्यां कृत्वा, यथाकालं वह्नौ हविरार्पयन्, यथासमयं स्नानं कृत्वा, क्षामः अल्पभोजी, जर्जरत्वग्वसनाजिनधारी, जटिलश्च बभूव। सः शीतवातातपसहिष्णुः, क्षुधातृट्परित्यागी, घोरैः तपोबलैः स्वदेहं क्षपयितुम् आरब्धवान्। एकान्ते निवसन्, चिन्तनशीलः, पक्वापक्वैः वन्यैः फलमूलैः जीवन्, वनेभ्यः जलैः शब्दैश्च पितॄन् देवांश्च तर्पयामास। वनवासिनामपि किञ्चिदप्रियं न करिष्यामीति निश्चयेन, ग्रामवासिनां प्रति तु किमु वक्तव्यम्। एवं परमं व्रतं वनवासस्य कर्तुम् इच्छन्, सः देहान्तपर्यन्तं तद् अनुष्ठातुम् उद्यतः। एवं स्वभार्याभ्यः उक्त्वा, कुरुनन्दनः राजा पाण्डुः, किरीटमणिं सुवर्णहारं, कङ्कणानि, कुण्डलानि च अपास्य, मह्यमूल्यवस्त्राणि, स्त्रीणां भूषणानि, मुख्ययानानि, शस्त्राणि, कवचानि च दत्तवान्। सुवर्णपात्राणि, दिव्यशय्यासनानि, नानाविधरत्नानि—मणीन् मुक्ताफलानि प्रवालांश्च—ब्राह्मणेभ्यो वितीर्य, पाण्डुः सेवकान् उवाच—"युवां नागपुरं गत्वा विज्ञापयत, 'पाण्डुः सर्वं त्यक्त्वा वनं गतः—धनं, कामं, सुखं, आत्मनः परमानन्दं च।'" एवमुक्त्वा सर्वं परित्यज्य, कुरुपुत्रः पाण्डुः भार्याभिः सह वनं प्रति प्रस्थितः, सेवकाः च तं अनुसस्रुः। राज्ञः दुःखपूर्णं वचनं श्रुत्वा, सेवकाः क्रन्दन्तः "हन्त" इति विलप्य, अश्रुपूर्णलोचनाः, राजानं विहाय, शीघ्रं नागपुरं जग्मुः, तं सर्वधनं गृहीत्वा। नगरे सम्प्राप्ताः, ते राज्ञे सर्वं यथावृत्तं निवेदयामासुः, तथा नानाविधरत्नानि अपि समर्पितवन्तः। तैः वनस्य सर्वं वृत्तान्तं श्रुत्वा, धर्मात्मा धृतराष्ट्रः केवलं पाण्डोर् दुःखेन शोकाकुलः अभवत्। सः शय्यासनभोगेषु न रममाणः, भ्रातुः शोकवशात्, तस्मिन्नेव विषय उपरम्य स्थितवान्। कौरवश्रेष्ठ, पाण्डुः तु फलमूलाशनः, भार्याभिः सह शतशृङ्गगिरिं प्रति प्रस्थितः। चित्ररथं प्राप्त्वा, कालकूटं अतिक्रम्य, हिमवन्तं लङ्घयित्वा, गन्धमादनं प्रति जगाम। सः महात्मभिः, सिद्धैः, महर्षिभिः च रक्षितः, समानि विषमाणि च स्थलेषु, महाबाहुः निवसन्। इन्द्रद्युम्नसरोवरं प्राप्त्वा, हंसकूटं अतिक्रम्य, शतशृङ्गे, राजन्, सः तपः समाचरन्। तत्र परमं तपः कुर्वन्, महात्मा सः सिद्धचरनसमाजं तोषयामास। सः सावधानः, विनीतः, जितेन्द्रियः, आत्मसंयमी, स्वबलात् स्वर्गलाभाय प्रयत्नं कृतवान्। कस्मिंश्चित् भ्राता, कस्मिंश्चित् मित्रं, केचन ऋषयः तं पुत्रवत् पालयामासुः। कालान्तरेण, निष्कल्मषं तपः प्राप्त्वा, पाण्डुः ब्रह्मर्षिसदृशः अभवत्। अमावास्यायां, व्रतानुष्ठाने स्थिताः मुनयः, ब्रह्मदर्शनकाङ्क्षिणः, समागताः। तं मुनीन् प्रयान्तं दृष्ट्वा, पाण्डुः उवाच—"क्व गच्छथ, उत्तमवक्तारः? वदत मे।" ते ब्रह्मलोकस्थे महत्सभायां, देवर्षिपितृसमावेशे, स्वयम्भुवं द्रष्टुम् इच्छन्तः, गच्छाम इति न्यवेदयन्। ततः पाण्डुः, त्वरया उत्तिष्ठन्, महर्षिभिः सह उत्तरदिशं शतशृङ्गात् स्वर्गमार्गं प्रति यायितुम् इच्छन्। सः भार्याभिः सह प्रस्थितः। तपस्विनः तं ऊचुः—"वयं शनैः शनैः उन्नीयमानाः उत्तरदिशं गच्छामः, पर्वतराजं अतिक्रम्य।" तत्र रम्ये पर्वते, वयं बहून् दुस्तरान् देशान् दृष्टवन्तः, शतशः विमानैः आकीर्णान्, गीतवादित्रनिनादितांश्च। तत्र देवगन्धर्वाप्सरसां क्रीडावनानि, कुबेरस्य उद्यानानि, समानि विषमाणि च दृश्यन्ते। तत्र महानदीकण्ठाः, घनदरीगुहाश्च, नित्यं हिमयुक्ताः, वृक्षपशुपक्षिशून्याश्च देशाः। केषुचित् स्थलेषु महान्तः मरुस्थलदेशाः, केचन दुस्तरदुर्गाः, यत्र पक्षिणोऽपि न गच्छन्ति, किमुतान्ये प्राणी। केवलं वायुः, सिद्धाः, महर्षयश्च तत्र गच्छन्ति; कथं तव भार्याः, राजपुत्र, एतं पर्वतराजं अतिक्रमिष्यन्ति? हे भाग्यवन्त, अपुत्रस्य न कापि गतिः विद्यते। तेनाहं स्वर्गलाभे संतप्तोऽस्मि; अपुत्रत्वात् त्वां वदामि—अहं भार्यया सह घोरं तपः कर्तुं, प्राणत्यागाय अपि उद्यतः। अपि च, अपत्यविना घोरकर्मणा स्वर्गं प्राप्नुयाम्। राजन्, दिव्यदृष्ट्या कल्मषरहितं पुत्रं, भाग्यनियुक्तं वंशधरं पश्य; पुरुषव्याघ्र, कर्मणा तद् साधय। धीरः पुरुषः, अशान्तचित्तः, निष्कल्मषं फलमाप्नोति; तादृशं फलदर्शनं दृष्ट्वा त्वया प्रयत्नः कर्तव्यः। एवं तपस्विनः वचनं श्रुत्वा, पाण्डुः विचारमग्नः सञ्जातः।