राजन्, पुरुषाः शत्रुषु निष्कारणं बाणान् न विसृजन्ति; यथा समये तेषां प्रमादेन सन्धिग्रहो वा वधाय प्रशस्यते। प्रमत्तान् वा अप्रमत्तान्, प्रत्यक्षान् वा, विविधैः तीक्ष्णैः उपायैः बलात् निहन्यन्ति—किं तर्हि मां त्वं दोषयसि? नराधिप, पशूनां स्वार्थाय वधं त्वं यद्यपि करोमि, तथापि सम्पूर्णे संयोगे तिष्ठन्तं मां न प्रतीक्ष्य, त्वया क्रूरतया कृतम्। सर्वेषां भूतानां हिते यदा प्रयत्नः क्रियते, सर्वे च भूतानि तद् इच्छन्ति, तदा कः पण्डितः वने संयोगरतं पशुं हन्यात्? राजन्, अहं स्वधर्मफलस्य प्राप्त्यर्थं प्रमुदितः मैथुनरतः संयोगे स्थितः, त्वया तद् निष्फलं कृतम्। महाबाहो, निष्पापपौरवकुले जातस्य तव, हे कौरेव, एषा वृत्तिः न शोभते। एषा क्रूरा क्रिया सर्वैः निन्दिता, स्वर्ग्यं न, अपकीर्तिकरं, अधार्मिकं च, हे भारत। योषित्सु भोगविभागविद् धर्मार्थकामतत्त्वज्ञश्च शास्त्रतः, त्वं, देवोपम, न अर्हसि एतादृशं स्वर्ग्यं विहीनं कर्म कर्तुम्। ये क्रूर्यं पापकर्म च कुर्वन्ति, राजश्रेष्ठ, तान् त्वया निग्रहीतव्यं, ये धर्मार्थकामशून्याः। नरश्रेष्ठ, किं मया कृतं, येन त्वं मां अत्र निर्दोषं, मूलफलाशिनं, मृगवेषधरं, राजन्, हन्ति? अहं वने नित्यं वसन्, शमपरायणः, त्वया पीडितः; तस्मात्, निर्दोषः अपि, त्वां अपि हिंसिष्यामि। यः काममोहाभिभूतः परेषां क्रूर्यं करोति, तस्य जीवितान्ते मैथुनकाले मृत्युः भविष्यति। अहं किंडम ऋषिः नाम्ना, तपसा शुद्धः; मानवेषु लज्जया मृगरूपेण मैथुनं अचरम्। मृगत्वं प्राप्तः अन्यैः मृगैः सह घने वने विचरन्, एष ब्रह्महत्या दोषो न तव, यतः त्वया न ज्ञातम्। त्वया, कामाभिभूतं मृगरूपिणं मां हत्वा, मूढ, एष एव फलं लप्स्यसे। प्रियतमे सह संयोगं प्राप्तः, काममोहवशः, त्वं अपि एतदवस्थां गमिष्यसि, प्रेत्य लोकं यास्यसि। जीवितस्य अन्ते, प्रियतमा सह गच्छन्, त्वं यमपुरीं प्राप्स्यसि, या सर्वभूतानां दुष्प्राप्या; परन्तु, सती त्वां तत्र भक्त्या अनुगमिष्यति। यथा त्वया प्रमुदितं मां दुःखाय नीतः, तथैव त्वया सुखं प्राप्य दुःखं आगमिष्यति। एवं स दुःखवशः उक्त्वा, प्राणान् ससर्ज; पाण्डुः च, दुःखपीडितः, क्षणेन मृतः। तं मृतं समुपेत्य, राजा स्वजनमिव, भार्यया सहितः, शोकसन्तप्तः, दुःखेन विलपन् स्थितः। हन्त! सत्तमाः अपि, अनभिसंस्कृतचित्ताः, कामपाशमोहिताः, कर्मणा विपत्तिं प्राप्नुवन्ति। मम पिता, बाल्यादधर्मनिष्ठः, आयुष्यः अन्तं प्राप्तः; श्रुतं हि, स कामात् एवं गतः। तस्य राज्ञः, यस्य मनः कामवशं गतं, क्षेत्रे, धर्मज्ञः संयमशाली कृष्णद्वैपायनः साक्षात् मां जनयामास। अधुना, अस्मिन् आपदि, मम मनः हीनत्वं प्राप्तम्, देवैः परित्यक्तम्, मृगं प्रति धावमानस्य। मोक्षं प्राप्स्यामि, बन्धनं हि महदुपद्रवम्; पितुः अमृतधर्मानुगमनं करिष्यामि। तपसा आत्मानं नियोजयिष्यामि; तस्मात्, प्रतिदिनं एकैकस्मिन् वृक्षे वत्स्यामि। मुनिवद् मुण्डितशिराः, वल्कलधारी, भस्मनिःसिक्तः, विहगशून्येषु कुटीषु वासं कृत्वा, भिक्षां चरिष्यामि। वृक्षमूले वसन्, प्रियाप्रियं परित्यज्य, न शोचन् न हर्षन्, निन्दास्तुत्योः समो भविष्यामि। निराशः, अनन्यनमस्कारः, द्वन्द्वातीतः, निरुपस्करः; न कञ्चित् हसन्, न कदापि कुप्यन्। सदा प्रसन्नवदनः, सर्वभूतहिते रतः, न किञ्चिद् हिंस्यामि, चराचरं, चतुर्विधम्। सर्वेषु भूतेषु समो, आत्मपुत्रेषु इव, एकस्मिन्नेव काले, दशपञ्चदशगृहेषु भिक्षां याचेत। अलब्धे न खादेत्, अल्पे लब्धे अल्पं खादेत्, पूर्वलभं न क्षपयित्वा पुनः न याचेत। अल्पेच्छया, यदि न लभ्येत, अन्यस्मात् गृहेषु सप्तसु याचेत; लभे च अलभे च समः। यदि एकं बाहुं तक्षकः छिन्द्यात्, अपरं चन्दनलेपितं कुर्यात्, न तयोः क्लेशं न च लाभं चिन्तयेत्। न जीवितेच्छया न मरणाभिलाषया, न जीविते रागः, न मरणे द्वेषः। सर्वाणि कर्माणि, येन जीवने सम्पद्यन्ते, सर्वं परित्यज्य, निमेषवत् स्थिरः भवेत्। एषु चञ्चलेषु अवस्थासु, सर्वेन्द्रियकर्माणि परित्यज्य, धर्मार्थौ त्यक्त्वा, आत्मा सर्वपापविनिर्मुक्तः शुद्धः अभवत्। सर्वपापात् विमुक्तः, सर्वबन्धनानि अतिक्रम्य, अनियन्त्रितः, स्वभाववायुवत् अभवत्। एवं नित्यं वर्तमानेन, एषा गतिः अनुष्ठेया, अहं निर्भयः शरीरं धारयिष्यामि। न शोकार्तः, न स्वबलनाशं चिन्तयन्, न स्वधर्मात् व्युत्थाय, न उत्साहहीनः, दुःखमार्गं न गमिष्यामि।