सूर्यदेवः कुन्त्यै प्रहसन्नुवाच— “सुभगे, भविता तव पुत्रः शस्त्रास्त्रैः अदुःसह्यः, ब्राह्मणेभ्यः च किञ्चिदपि न निषिद्धं भविष्यति। मया अपि प्रेरितः स ब्राह्मणेभ्यः कदापि प्रत्याख्यानं न करिष्यति, सदा दातैव भविष्यति, च तेन गर्वितोऽपि भविष्यति।” एवं उक्ता कुन्ती प्रभायुतं दिवाकरं प्राञ्जलिरुवाच— “कन्या अहम्, पितृणा दत्ता, पतिं न लभे। ब्राह्मणेन मया मन्त्रः लब्धः, तेन जिज्ञासया त्वां आह्वयम्, भगवन्। अज्ञानदोषात् कृतमिदं, क्षमस्व, स्त्रियः सदा रक्ष्याः, अपि चेद् भ्रश्येयुः। दुर्वाससः वरदानं यथावत् वेद्मि, तस्मात् भीतिं विहाय समागमः क्रियतामिह।” सूर्यः प्रत्युवाच— “मम दर्शनं नित्यं सत्यं, त्वया अह्वायि च मया। यदि तव आह्वानं व्यर्थं स्यात्, लज्जिता, तर्हि दोषः नूनं तवैव भविष्यति। यदि एवं मन्यसे, किमर्थं मां सूर्यं आह्वयः? यदि मामवज्ञायसि, ब्राह्मणस्य वरः न सिध्येत्। मन्त्रलाभेन गर्विता, मदोद्धता च त्वं, अद्य तव कुलं मम क्रोधदग्धदृष्ट्या दास्यामि।” एवं विवस्वता सुमृदु वचो बहुधा उक्ता, कुन्ती कन्या पुनः न ऐच्छत्, “कन्यैव अस्मि” इति पुनरुवाच। स्वजनभीत्या, लज्जया च भीता सा विश्रुताकारा कन्या तत्र सन्देहं गता। तदा सूर्यः पुनरुवाच— “मम प्रसादेन, राज्ञि, त्वयि दोषः न भविष्यति।” कुन्ती प्रणम्य प्रार्थयामास— “सुरश्रेष्ठ, मम गर्वः नास्ति। कौमार्यनाशदोषः त्वया एव निवार्यः।” सूर्यः प्रत्युवाच— “अद्य ते भीः व्यपनीयताम्; पुत्रं द्रक्ष्यसि। मया अनुमतिः दत्ता, पुनः कन्या भविष्यसि।” एवं उक्ता कुन्ती हृष्टाङ्गी तदा महात्मना आदित्येन समायुज्यत, तस्याः शोभनभ्रूः स्फुरिताः। स दिवाकरः कर्मणां साक्षी, पुनः तस्याः गर्भे पुत्रं स्थापयामास; तत्र वीरः जातः, शस्त्रधारिणां श्रेष्ठः। सः दिव्यकवचः, तेजस्वी, दिव्यसम्भवः, कान्तकुण्डलः, दीप्तमुखः अजायत। तस्य नाम कर्णः, यशस्वी त्रिषु लोकेषु, स च तेजस्वी पुनः तस्यै कौमार्यं दत्तवान्। सर्वदाहकः स सूर्यः पुत्रं दत्त्वा दिवं ययौ। जातं बालं दृष्ट्वा, सा वार्ष्णेयी कुन्ती दुःखिता अभवत्। सा एकचित्तया चिन्तयामास— “किं कुर्मि यत् धर्मः स्यात्?” इति, पापं गुह्यत्वा स्वजनभीत्या साशङ्कम्। साऽबलं पुत्रं रत्नैः पूरिते कुम्भे स्थाप्य, तम् उदके निमज्जयामास। स बालः जलप्रवाहितः राधापतेः, सुमहात्मनः, पत्न्या सह दृष्टः; स सूतः तं पुत्ररूपेण स्वीकृतवान्। तौ तस्मै नाम अकरोत्— “सः धनसम्पन्नः जातः, वसुसैन इति नाम स्यात्” इति। स वृद्धिं गच्छन् सर्वशस्त्रविद्यायाम् प्रवीरः अभवत्; पृष्टः सः सूर्यं उपससार, ऊर्जस्वलः। तस्मिन् काले, तस्मिन् धीरवीरे प्रार्थनां कुर्वति, पृथिव्यां ब्राह्मणेभ्यः दानार्थं किंचित् न दृष्टम्। तदा किञ्चिद्रात्र्यन्ते स्वप्ने सूर्यः ब्राह्मणरूपं गृहीत्वा कर्णमुवाच— “शृणु वीर! रात्र्याः अन्ते, प्रातःकाले, इन्द्रः त्वत्समीपं आगमिष्यति; स ब्राह्मणरूपेण आगत्य दानं याचिष्यति, तस्मै त्वं न देहि। तस्य अभिप्रायः तव कवचकुण्डले ग्रहणीयौ; अतः त्वां चेतयामि, मम वाक्यं स्मर। यदि शक्रः ब्राह्मणरूपेण मम किञ्चित् याचेत, कथं तं प्रत्याख्यानं कुर्याम्, यथा उपदिष्टम्? ब्राह्मणाः सदा पूज्याः देवकामैः; स देवेशः इति ज्ञात्वा अहं तं न अवज्ञातुम् शक्नोमि। यदि एवं, तर्हि शृणु वीर! स तव याच्यते, स ते अस्त्रं दास्यति— सर्वारिविनाशनं शूलम्। एवं उक्त्वा ब्राह्मणः स्वप्ने अन्तर्धानमगात्; कर्णः जागरितः तं स्वप्नं चिन्तयामास। इन्द्रः, स्वपुत्रस्य कृते, ब्राह्मणरूपं गृहीत्वा, प्रभाकरकर्णात् कवचकुण्डले याचितवान्। कर्णः, न विलम्ब्य, स्वशरीरात् रक्तस्रवणं कवचं छित्वा, उभौ च कुण्डले छित्वा, सञ्जातहस्तः तस्मै दत्तवान्। स तानि प्राप्त्वा, देवेशः तेन कर्मणा तुष्टः, स्मयमानः वासवः चिन्तयामास— “किमेतद् धैर्यं!” देवदानवयक्षगन्धर्वसर्पराक्षसासु, एवं कर्म कर्तुं न शक्यते। अहं तेन कर्मणा तुष्टः; वद, वरं वृणीष्व। शक्रः तस्मै शूलं दत्त्वा, विस्मितः पुनरुवाच— “देवदानवयक्षगन्धर्वसर्पराक्षसासु— यं त्वं क्रुद्धः शूलमेनं प्रक्षिप्य हन्याः, स जीवितुं न शक्नोति; एकं शत्रुं हत्वा युद्धे, तत् शूलं मम प्रत्यागच्छति।” एवं उक्त्वा शक्रः तस्मै वरं दत्त्वा अन्तर्धानमगात्। पूर्वं सः पृथिव्यां वसुसैन इति प्रसिद्धः; अनेन कर्मणा विकर्तनात्मजः कर्ण इति ख्यातिम् अवाप।