कदाचित् तस्मिन् काले पृथिवी सस्यसमृद्ध्या पूर्णा बभूव, धान्यानि फलानि अददात्, ऋतुकाले च वृष्टिः पतित्वा वृक्षाः पुष्पफलसमृद्धाः सञ्जज्ञिरे। यानानि प्रमुदितानि, मृगपक्षिणः च हृष्टाः, माल्यानि सुरभिणि, फलानि च स्वादुपूर्णानि अभवन्। नगराणि वैणिज्यशिल्पिभिः पूर्णानि, वीराः, विज्ञाननिपुणाः, धर्मशीलाश्च जनाः सुखम् अवापुः। तत्र न चौराः, न च अधर्मनिष्ठाः, राज्यप्रदेशेष्वपि स्वर्णयुगस्यैव प्रभवः प्रतिवसत्। तस्मिन्नेव काले जनाः धर्मकर्मनिष्ठाः, यज्ञकर्मपरायणाः, सत्यपालनरताश्च, परस्परं स्नेहेन संयुक्ताः, समृद्धिम् अवापुः। तत्र न जनाः अभिमानेन, न क्रोधेन, न लोभेन स्पृष्टाः; परस्परेण प्रमोदन्तः, श्रेयः धर्म एव प्रवर्तितः। सा पुरी महती सागरवत् पूर्णा, द्वारतोरणनिष्क्रमणैः मेघसमूहसदृशैः शोभिता बभूव। शतशः प्रासादैः समाकीर्णा, इन्द्रपुरीसदृशी, तत्र जनाः प्रमुदिताः, नद्यरण्यतालाबपङ्कोद्यानेषु रममाणाः। दक्षिणकुरवः च उत्तरकुरवः च, देवरषिगणैः सुरैश्च समं, परस्परं प्रतिस्पर्धमानाः विचरन्ति स्म। तस्मिन् रम्ये कुरुसंकुलप्रदेशे, न कश्चिद् दरिद्रः, न च विधवा स्त्री दृष्टा। कूपवनसभातालब्राह्मणगृहाणि समृद्ध्युपेतानि, नित्यं हृष्टिमन्ति तत्र राज्ये आसन्। हे राजन्, भीष्मेण सर्वतः धर्मेण रक्षिते, भूमिः शतशः देवायतनयूपचिह्नितया शोभिता। सा देशः अन्यदेशान् अतिक्रम्य बलवती जातः, भीष्मस्य शासनकाले धर्मचक्रं प्रवर्तितम्। यदा महात्मानः राजपुत्राः स्वकर्मासु प्रवृत्ताः, तदा सर्वे जनपदजनाः परमोत्साहिताः अभवन्। कुरुप्रधानानां नगरवासिनां च गृहेषु, “ददात”, “भुङ्क्ष्व” इति शब्दः सर्वत्र श्रूयते स्म। भीष्मेणैव, धृतराष्ट्रः, पाण्डुः, विदुरः च, पुत्रवत् बाल्यात् पालिताः। संस्कारेषु शुद्धाः, व्रताध्ययनपरायणाः, व्यायामे च दक्षाः, यौवनम् अवापुः। तेषां धनुर्वेदे, वेदेषु, गदायुद्धे, खड्गपट्टिशविद्यायां, हस्तिशिक्षायां, दण्डनीतिशास्त्रे च, पूर्णं शिक्षणम् अभवत्। इतिहासपुराणेषु, नानाशास्त्रेषु च, ते उपदिष्टाः; वेदवेदाङ्गसारज्ञाः, सर्वार्थेषु स्थिरबुद्धयः। वेदाध्ययननिष्ठः, नीतिशास्त्रकुशलः, धृतराष्ट्रः कौरवाणां राजा भीष्मेणाभिषिक्तः। धनुर्विद्या, अश्वारोहणम्, गदायुद्धम्, खड्गपट्टिशविद्या, हस्तिशिक्षा, नानायुधविद्यायाम् अपि सः पूर्णतया शिक्षितः। यदा पाण्डुः धनधर्मशास्त्रेषु विशेषेण निपुणः अभवत्, तदा सः सेनापतित्वे नियुक्तः। धनुर्धरत्वेन पाण्डुः पुरुषान् अतिक्रान्तः, धृतराष्ट्रः राजा बलिष्ठतमः। बाल्येऽपि, धर्मशीलः विदुरः, भीष्मेण राज्ञः सर्वधर्मानां मन्त्रिणः पदे स्थापितः। यः बुद्ध्या, प्रज्ञया, विद्यया च युक्तः, सर्वशास्त्रसारवित्, स्मृतिशास्त्राभ्यां जगत् सम्यग् अवगतम्। त्रिषु लोकेषु, हे राजन्, विदुरसमो न कश्चिद् दृष्टः; धर्मनिष्ठः सः परमं धर्मम् अवाप। शान्तनुवंशस्य नाशानन्तरं पुनः स्थाप्यतेति सर्वेषु राष्ट्रेषु वाक् प्रवृत्ता। काश्यां कन्यायां जातः भीष्मः धर्मविदां श्रेष्ठः, प्राचीनः गजसह्वयः कुरुजाङ्गलेषु प्रसिद्धः। धृतराष्ट्रः अन्धत्वात् राज्यं न स्वीकृतवान्, विदुरः दासीपुत्रत्वात्, पाण्डुः एव राजा अभवत्। तदा सगरपुत्रः ब्राह्मणैः श्रुतवान्—कुन्तीभोजराजस्य कन्यां, रूपयौवनसम्पन्नाम्। तथैव सुभलस्य गान्धारराजस्य धर्मात्मनः कन्यां, च मद्रराजस्य कन्यां, या पृथिव्यां अनुपमया रूपेण विराजते। कदाचित् भीष्मः, नीतिशास्त्रनिपुणः, धर्मसारवित् विदुरं समुपगम्य, युक्तं वाक्यम् उवाच— “अस्माकं वंशः पुण्यगुणसम्पन्नः प्रसिद्धः, पृथिव्यां अन्यराज्येभ्यः अधिकं राज्यं प्राप्तवान्। पूर्वे धर्मात्मनो महात्मानः राजानः अस्माकं वंशं रक्षितवन्तः, कदापि पतनं न जातम्। मया, सत्यवत्याः, महात्मना कृष्णेन च, पुनः वंशः स्थाप्यः। अयं वंशः सागरवत् वर्धमानः, तस्मात् अहम् अपि त्वम् अपि, संशयं विना, वर्धनाय प्रवर्तावः। श्रूयते यदवकुलकन्याः, सुभलस्य, मद्रराजस्य च कन्याः, अस्माकं कुलाय योग्याः। एता एव कन्याः, पुत्र, कुलजात्यायौवनसम्पन्नाः, अस्माकं कुलसंबन्धान् योग्याः, हे क्षत्रियश्रेष्ठ। मम मतं, हे बुद्धिश्रेष्ठ, वंशवृद्धये एताः स्वीकर्तव्याः, यद्यन्यथा न मन्यसे त्वम्। त्वं अस्माकं पिता, माता, गुरुश्च; तस्मात् आत्मनैव विचार्य, कुलस्य हितं कुरु।