यदा अहं तम् नरश्रेष्ठं यमुनायाः पारं तरयामास, सः मम समीपम् आगत्य, हे मुनिश्रेष्ठ, कामेन प्रेरितः, मधुरं मृदु च वचनम् अवदत्। सः मम जन्म वंशं च निवेद्य, 'त्वं नाव मच्छिकायाः कन्या,' इति अवदत्। तदा, शापभयात् पित्रोः च भीता, हे भारत, तेन दुष्करं वरं याच्यमानापि, तं प्रतिषेधितुं न अशक्नुवम्। ततः अहं यमुनातटस्थे, तस्याः पार्श्वे, दीप्यमानान् अग्निवत् प्रभासमानान् ऋषीन् दृष्टवती। अग्रे नवसूर्यः प्रकाशमानः आसीत्, येन रक्ताम्बरधारिणी द्यौः सम्यक् प्रकाशिता इव बभूव। तत्रैव मया उक्तमात्रे, सत्यधृतिः महर्षिः पाराशरः, यमुनाजलद्वीपे तिमिरं सृष्टवान्। सः तेजसा मां, तरुणीं, आवृत्य, स्ववशे न्यवेशयत्, लोकं तमसा छादयन्, नौमिव, हे भारत। पूर्वं मम गन्धः मच्छिकः अतिव्यग्रः आसीत्, सः मम अप्रियः आसीत्; किन्तु तेन मुनिना सः गन्धः अपाकृतः, सुमनोहरं गन्धं मम दत्तवान्। ततो मुनिना मम गर्भधारणानन्तरम् उक्तम्—'अस्मिन् एव यमुनाद्वीपे त्वं कन्या एव स्थास्यसि।' सः महात्मा मम नित्यकन्यत्वं दत्तवान्; तस्य महात्मनः शक्तिं दृष्ट्वा, अहं विस्मिता च संतप्ता च अभवम्। विस्मया-शोकयुक्ता अहं तस्यैव शरणं गता; तदा सः महात्मा, तुष्टः, मयि पुत्रं उत्पादितवान्, तत्रैव द्वीपे, पाराशरः। सः मम पुत्रः, पाराशरस्य महायोगी महर्षिश्च अभवत्; सः द्वैपायनः नाम्ना विख्यातः, यो मम कन्यायाः पुत्रः आसीत्। सः पुण्यात्मा महर्षिः, तपसा चतुर्वेदान् व्यभजत्, लोके व्यासत्वं प्राप्तवान्, कृष्णः इति च वर्णात् अभिहितः। सत्यवादी, जितेन्द्रियः, तपस्वी, निष्पापः च सः, तत्क्षणमेव जातः, ततः पित्रा सह प्रस्थितः। सः मया च त्वया च, हे अप्रमेयतेजः, भ्रातुः क्षेत्रे उत्तमसन्तानजननाय नियुक्तः। तत्र सः मम उक्तवान्—'क्लेशे मां स्मर'; अहं तं स्मरिष्यामि, यदि त्वं इच्छसि, महाबाहो भीष्म। तव अनुमत्याः, भीष्म, सः महातपाः निश्चितं विचित्रवीर्यस्य क्षेत्रे पुत्रान् जनयिष्यति। तस्य महर्षेः नाम्नि उक्ते, भीष्मः अञ्जलिं कृत्वा अवदत्—'त्वं देशकालयोः यथावत् वेत्सि; यत् कार्यं तद् सम्पद्यताम्।' कार्यस्य कार्यसम्बन्धः, धर्मस्य धर्मसम्बन्धः, कामस्य कामसम्बन्धः, विपरीतानि च पृथक् पृथक्। यः बुद्ध्या विचिन्त्य, निश्चयं कृत्वा, निर्णयं करोति—सः एव पण्डितः; एतत् धर्मसंयुक्तं कुलहिताय च। यत् त्वया हितार्थं उक्तं, तत् मम परमं रोचते। कृष्णद्वैपायनः मुनिः, मातुः कालीस्य चिन्तां विज्ञाय, वेदान् व्याचक्षाणः, तद्बुद्धिं ज्ञात्वा, तत्रैव अदृश्यः कषणेन प्रादुर्बभूव। ततः सा पुत्रं सम्यक् पूजयामास। सापि तं बाहुभ्यां परिष्वज्य, अश्रुपातेन स्नापयन्ती, दीर्घकालात् पुत्रदर्शनात् सन्तप्तेव, दाशस्य दुहिता अश्रूणि मुमोच। सः महर्षिः व्यासः, मातरं शोकाकुलां जलधारया सिञ्चन्, प्रणम्य, इदं वचनं अब्रवीत्—'यत् इच्छसि तत् आगतः अस्मि; यत् ते रोचते, धर्मज्ञे, तत् आज्ञापय।' ततः ऋत्विक् तं महर्षिं विधिवत् पूजयामास; सः अपि तं पूजनं मन्त्रेण विधिना च स्वीकृतवान्। एवं मन्त्रैः विधिना च पूजितः सः तुष्टः अभवत्; उपविष्टे तस्मिन्, मातरं तस्य नित्यं कुशलं अपृच्छत्। ततः सत्यवती तं दृष्ट्वा त्वरितम् अवदत्—'हे महर्षे, पुत्राः मातरः पितरश्च समं जायन्ते।' यथा पिता स्वः, तथा माता अपि न संशयः; नियोगेन त्वं मम ज्येष्ठः पुत्रः। हे ब्राह्मणर्षे, विचित्रवीर्यः अपि मम अनुजः; यथा भीष्मः पितुः, तथा त्वं मातुः। यथा त्वं आत्मानं भ्रातरं वा पुत्रं वा विचित्रवीर्यस्य मन्यसे, एवं सत्यव्रतः शान्तनवः अपि। सः न स्वयम् अपत्यं न राज्यं किञ्चित् करोति; तस्मात् भ्रातुः वंशस्य कुलस्य च रक्षार्थं त्वया चिन्तयितव्यम्। भीष्मस्य वचनेन, मम आज्ञया, हे निष्पाप, सर्वभूतानुग्रहार्थं च रक्षार्थं च, यत् अहं वदामि, तद् त्वया कर्तव्यम्; अनुजस्य भार्याभिः, याः देवकन्योपमाः। ताः रूपयौवनसम्पन्नाः, धर्मानुकूलं पुत्रकामाः; त्वं तासु पुत्रोत्पत्तौ समर्थः, पुत्र। एवं कुलस्य प्रवृद्धये, उत्तमपुत्रोत्पत्तये च। तथा, हे बुद्धिमन्, तव मनः धर्मे निबद्धम्; तस्मात् तव आज्ञया अहं धर्मार्थं करिष्यामि। यद् इच्छसि, तत् करिष्यामि, एषः प्राचीनः धर्मः दृष्टः; भ्रातुः पुत्रान् दास्यामि, मित्रावरुणोपमान्। यथोक्तं व्रतम् अत्रैव तव द्वे पत्न्यौ चरतां, संवत्सरं यथाविधि, ततः ताः शुद्धाः भविष्यन्ति। यथा द्वे रज्ये तिष्ठतः, तथा तौ सञ्जनयेताम् इति। एवं सत्यवत्याः, पाराशर्यस्य, भीष्मस्य च धर्मयुक्तैः वचोभिः, कृष्णद्वैपायनः मातुः इच्छया, भ्रातुः क्षेत्रे पुत्रोत्पत्तये, धर्मे स्थित्वा, तत्रैव समुपस्थितः।