एवं दिव्यं पद्मसरोऽभवत् यथायोग्यम्। तदा भीष्मद्वेष्ट्री अम्बायै ब्रह्मर्षिः प्रोवाच—"एषा माला त्वां पृथिव्यां दुःखमपानेतुं स्थास्यति।" यः कश्चिद् एतां मम दत्तां मालां धारयिष्यति, भीष्मस्य मृत्युकर्ता स भविष्यति। ततः अम्बा स्वदुःखेन संतप्यमाना चिन्तयामास—"साल्वोऽपि, मूढः, पूर्वस्नेहान्मां नाङ्गीकृतवान्। धर्मकामयोः हीना दुःखभारं वहामि।" पतिं विना सा सर्वत्र क्षत्रियान् आक्रोशयामास—"एषा माला, हे क्षत्रियाः, भीष्मवधाय भविष्यति।" सा प्रतिज्ञां कृत्वा—"यो भीष्मं हन्याद्, तस्य पत्नी भविष्यामि"—पञ्चवर्षाणि पुनः परिभ्रमन्ती काले व्यतीयाय। भीष्मभीत्या कश्चन क्षत्रियः तामाश्रयं न ददौ। सा अम्बा पाञ्चालानां मध्ये प्रसिद्धं सोमकं राजा द्रुपदम् उपगच्छत्। सभाद्वारे पाञ्चालैरभिरक्षिते, धर्मनिष्ठं सत्यसंधं महाबाहुं तं ददर्श। तत्र सा तस्य बाहुबलं गृहीत्वा—"यज्ञसेन, आगच्छ, मम हस्तं गृहाण, उद्धर माम्। एवं सर्वधर्मकामाः रक्ष्यन्ते"—इति व्याहरत्। "उभौ लोको मम कीर्तिश्च मूलफलसहितौ हृतौ। न क्वचित् क्षत्रियोऽत्र रक्षिता मम दृश्यते। किं नु लोके क्षत्रियः नास्ति? अनाथा त्यज्यन्ते।" इति सा सर्वान् नृपतीन् इक्ष्वाकुवृद्धांश्च पाञ्चालश्रेष्ठांश्च संबोधितवती—"युष्माकं प्रसादेन धर्मो न जय्यः स्यात्। अनुगृह्णीत यज्ञसेन, मम गतिः त्वया सहास्तु, सोमक।" तदा राजा द्रुपदः प्रत्युवाच—"जानामि त्वां, विशेषेण च शिक्षयामि। यथाशक्ति धर्मतः बलं धारयामि। यदि त्वं अन्यं नृपं भीषसे, अहं तस्य कारणं निवारयितुं समर्थः। न तु अहं शंतनुसूनोः, महायुधधारिणः, अधिपः। क्षत्रियेषु धर्मानुगं बलं प्रवर्तते। अतः गच्छ, भीष्मः मां बलात् न दहिष्यति। त्वां नाङ्गीकृतवान्, सर्वे जानन्ति, न तु अहं कारणं वेद्मि।" एवं उक्त्वा सा मालां न्यस्य, राजद्वारात् पलायिता। तपसा दृढव्रता सा त्रिषु लोकेषु कीर्तिमती, द्रुपदः तामनुसृत्य पुनः पुनराश्वासयामास—"मालां गृहाण, मा अस्माकं वैरं कुरु।" इति सः प्रत्याशां बिभ्रद् अव्यवसितचित्ता सा, विद्धि, एष भाग्यनियतिर्न मनुष्यकृतिः। सा पुनः प्रतिज्ञां कृत्वा—"योऽयं मालां गृह्णाति, स भीष्मं रणाङ्गणे हन्ता, मम धर्मनाशकं।" तदा राजा द्रुपदः किञ्चित्कालं तां मालां धारयामास; अनन्तरं तस्य विरक्तः, तां मौनेन तत्याज। ततः शिखण्डिनी बाल्ये एव तां मालां धारयामास, पितरं न मन्यमाना। पिता भीष्मकोपभीतः तां शीघ्रं परित्यक्तवान्। भीतासौ गङ्गातीरे तपस्विनं ब्राह्मणं समाश्रित्य तुष्टाव। स तस्याः सेवया तुष्टः, सः महर्षिः ताम् अवदत्—"गङ्गायाः सन्ध्यायां शीघ्रं विभागो भविष्यति। तत्र त्वं गन्धर्वराजं तुम्बुरुं सम्पूजय, सः मनोहरः। अहं अपि तव सहाय्यं करिष्यामि; यथावदाचर, सः तव हितं करिष्यति।" तत्र गन्धर्वाणां विभागे द्वौ समप्रभौ गन्धर्वौ शेषौ। तयोः एकः स्त्रीत्वमिच्छन्, तां दृष्ट्वा अवदत्—"एतत् पुरुषरूपं गृहाण, अहं तव स्त्रीरूपं गृह्णामि।" तत्र तयोः संविदं कृत्वा, एका स्त्री, अन्यः पुरुषः अभवत्। एवं शिखण्डी शत्रुप्रवीरहा पुरुषत्वमवाप। गन्धर्वस्त्री भूत्वा सः हृष्टः प्रस्थाय, याज्ञसेनी महाकीर्तिः महानन्दमवाप। ततः बुद्बुदकं गत्वा, सः पुनः अस्त्राण्यविन्दत्; तत्र सः तेजस्वी दिव्यान्यस्त्राणि प्राप। स्वदेशं पाञ्चालं पुनरागतः, कौरवकुलानन्द, सः महायोधा पितुः पादयोः प्रणम्य तस्थौ। सः उवाच—"त्वया भीष्मो न कदापि बिभेतव्यः।" एवं अम्बायाः प्रस्थितायाः पश्चात्, शंतनुसूनुः भीष्मः राज्ञः विवाहकर्माणि विधिवत् कारयामास। वह्निप्रदेशे अम्बिकामम्बालिकां च विवाह्य, कुरुवंशजः, रूपेण गर्वितः, धर्मात्मा कामात्मापि विचित्रवीर्यः तयोः पतिः अभवत्। तौ उभौ दीर्घौ कृष्णौ, कुण्डलितकचौ कृष्णकेशौ, रक्तैः स्थूलनखैः शोभितौ, विस्तीर्णश्रोणीस्तनयुक्तौ। "स्वार्हं पतिं लब्धवः" इति चिन्तयित्वा, सौम्ये कन्ये विचित्रवीर्यं पूजयामासतुः। अन्योन्यस्नेहेन संयुक्तः, अश्विन्योरिव सदृशः, देवैः समः पराक्रमे, सः गूढे सर्वस्त्रीणां मनांसि मोहयामास।