धर्मज्ञः स राजा, वेदविद्भिः ब्राह्मणैः सह सम्यग्विचार्य, काश्यराजस्य ज्येष्ठां कन्यां स्वीकर्तुं सहमतिं चक्रे। ततो भीष्मः धर्मानुसारं विधिवत् अम्बिकामम्बालिके च स्वभ्रात्रे विचित्रवीर्याय पत्न्यौ दत्तवान्। विचित्रवीर्यः स्वयौवनसौन्दर्यगर्वितः, तयोः हस्तं गृहीत्वा, धर्मात्मा सन् अपि, अम्बायां किंचित् नाभिलषितवान्। तदा भीष्मः धर्मयुक्तं विचार्य, अम्बायै स्वच्छन्दतां प्रदाय, उवाच— "अन्यस्य वशे सुखभोगः निष्फलः; अनिच्छया भ्रातरं न नियोजयामि, न च अन्येऽपि स्वगृहं तां स्त्रीं स्थापयन्ति या अन्यं कामयते। अतः त्वं यत्रेच्छसि तत्र गच्छ; अहं च ब्रह्मचर्यव्रती, विवाहकर्मात् निवृत्तः।" एवं उक्त्वा, भीष्मः अम्बां धर्मोक्तैः वाक्यैः संबोधितवान्— "मुक्तासि त्वं, निर्दोषे, यत्रेच्छसि तत्र गच्छ।" सा च स्वसखीभिः परिवृता तस्मात् प्रदेशात् निर्गता। ततः सा शनैः शाल्वराजस्य पुरीं प्रति प्रस्थितवती। शाल्वं सम्प्राप्य, अम्बा तम् अर्चयित्वा उवाच— "त्वदर्थं पूर्वं वृता, देवव्रतं भ्रातरं च परित्यज्य आगता अस्मि। धर्मतो मां स्वीकुरु, सौम्यमुख।" शाल्वः तस्याः वचनं श्रुत्वा हसन् उवाच— "भीष्मेन राजसु मम पराजयेन त्वं जितासि, तेन मोक्षिता च। अतः पराजितां त्वां न स्वीकरोमि, तत्रैव गच्छ।" एवं उक्त्वा, सा कुरुराज्यान्युत्तमं पुनः प्रतिनिवृत्ता। तत्र अम्बा भीष्मं प्राप्य उवाच— "त्वया बलात् गृहीता अस्मि; क्षत्रियधर्मं पश्य, धर्मतः त्वं मम पतिः। यो वीर्येण स्वयम्वरे कन्यां जयति, स एव तां विवाहयेत्। अतः त्वया जितास्मि, त्वमेव मम पतिः।" भीष्मः पुनः पुनः प्रत्यवदत्— "अहम् ब्रह्मचर्यव्रतः।" अम्बा पुनः उवाच— "प्रतिज्ञां पालय।" एवं सा कमललोचना स्त्री षड्वर्षाणि भीष्मं अन्वगच्छत्। भीष्मः पुनरुवाच— "ब्रह्मचर्यं समाश्रित्य विवाहात् निवृत्तः अस्मि; यं पूर्वं मनसा वृता, तं शाल्वं गच्छ। पूर्वं अन्यायां प्रवृत्तायां कन्यायां, अन्यत्रासक्तायां, न कश्चन गृहिणीं स्थापयेत्। न त्वां विवाहयामि, न च भ्रात्रे विचित्रवीर्याय दास्यामि; शुभे, यत्रेच्छसि तत्र गच्छ।" सा पुनः शाल्वं प्राप्य उवाच— "राजन्, मां स्वीकुरु।" शाल्वः प्रत्युवाच— "अन्येन जितां न गृह्णामि।" एवं शाल्वेनापि तिरस्कृता। भीष्मः ब्रह्मचर्यं प्रतिज्ञाय तां त्यक्तवान्; अम्बा पुनः पुनः भीष्मं शाल्वं च गच्छन्ती षड्वर्षाणि व्यतीतवती, भूमौ अश्रूणि सिञ्चन्ती, शोकार्ता सा महात्मा स्त्री। सा स्त्री पीनस्तनयुगला, विस्तीर्णश्रोणी, विशाललोचना, श्रोणिभारात् मन्दगमना, पूर्णचन्द्रवदना आसीत्। तस्याः केशा वर्षायां कदम्बवृक्षसमा कम्पमानाः, कम्पमानाङ्गीव दृष्टा। ततः सा हिमालयपार्श्वे शोभनायां नदीतीरे द्वादशवर्षाणि घोरं तपः समास्थिता। एकपादेन स्थिता, संनियम्य क्रियाः, व्रतधारिणी, तस्याः तपसा देवाः कम्पिताः। तस्याः तपो दृष्ट्वा, देवैः कम्पितैः, एकः तेषां विस्मितः हृष्टः च, तां वरदां कर्तुम् उद्यतः। अनन्तसेनः कुमारः, वरदः, तां राजपुत्रीं पूजयामास, तस्यै शोभनमालां दत्तवान्। स उवाच— "एष कमलिनी दिव्या समुपस्थिताऽस्ति। अम्बे, एषा माला ते दुःखं हरेत्। या मया दत्ता माला, या धरिष्यति, स भीष्मस्य मरणहेतुः भविष्यति।" अम्बा चिन्तयन्ती उवाच— "शाल्वः मूढः मां पूर्वासक्तां न गृह्णाति; धर्मकामयोः वियुक्ता दुःखभारिता अस्मि। पतिरहितां मां सर्वत्र क्षत्रियान् प्रति रुदन्तीं पश्य; एषा माला, हे क्षत्रियाः, भीष्मवधाय। यो भीष्मं हन्ति, तस्य भार्या भविष्यामि।" पञ्चवर्षाणि सा पुनः परिभ्रम्य व्यतीतवती। कोऽपि क्षत्रियः भीष्मभयात् तां न स्वीकर्तुम् अर्हत्। सा अम्बा पाञ्चालानां सोमकं नाम विश्रुतं राजा प्रति गता। पाञ्चालराजस्य सभाद्वारे, यत्र धर्मनिष्ठः सत्यव्रतः महाबाहुः स्थितः, तत्र सा उपस्थिता। सा उवाच— "पाञ्चालराजः मां दृढेन बाहुना गृह्णाति, यथा भीष्मः मां पातयति, गभीरसरोवरमिव निमज्जन्तीं। यज्ञसेन, आगच्छ, मम हस्तं गृहाण, मां उद्धर; तेन मम सर्वे धर्माः कामाश्च रक्ष्यन्ते। इदानीं उभौ लोकौ, कीर्तिश्च, मूलफलसंयुक्तौ, हृतौ; अतः अहं न किञ्चन क्षत्रियं रक्षन्तारं पश्यामि।