स तु पुरुषव्याघ्रः महाबलपराक्रमसमायुक्तः दीप्तिमान् चित्राङ्गदः हतः सन्, भीष्मः शान्तनवः तस्य यथाविधि संस्कारान् अकारोत्। ततः भीष्मः दीर्घबाहुः अपरिपक्वं बालमेव विचित्रवीर्यं कुरुपदप्रभवम् अभिषेचयामास। विचित्रवीर्यः अपि, भीष्मस्य आदेशानुगतः, पितृपैतामहम् राज्यं धर्मेण पालयामास, महाबाहो जनमेजय। चित्राङ्गदे हते सति, सत्यवत्याः इच्छानुसारं भीष्मः स्वकं कौरवबालम् अनुजम् अधिरोप्य, राज्यं रक्षितवान्। तस्मिन्नन्यस्मिन् काले, विचित्रवीर्यः अप्रतिमसुखसमृद्धः यौवनं प्राप्तवान्। तदा भीष्मः प्राज्ञश्रेष्ठः तस्य विवाहाय मनसि चकार। भीष्मः श्रुतवान् यः काशिराजस्य तिस्रः कन्याः सुराङ्गनासमानाः एकत्र स्वयम्वरं कर्तुं समायाताः इति, नृपश्रेष्ठ। ततः स रथवरः भीष्मः जननीं अनुमन्य, एकाकी रथे आस्थितः वाराणसीं पुरिं जगाम। तत्र शान्तनवः भीष्मः सर्वतः समागतान् नृपतीन् कन्याः च दृष्टवान्। तासु कन्यासु काममदेन मोहिताः काशिकोषलवङ्गपुण्ड्रकलिङ्गराजानः सर्वे तां पुरीं समागताः। तत्र राज्ञां नामानि दिशि दिशि घोष्यमानानि श्रुत्वा, शान्तनवः भीष्मः वृद्धः एकाकी तत्र स्थितवान्। तम् दृष्ट्वा ताः सर्वाः सुमध्यमाः कन्याः भीष्मं वृद्धमिति ज्ञात्वा सशङ्काः अपसरन्। "वृद्धः धर्मनिष्ठः, वाल्यकृशः, श्मश्रुग्रीवः, केशपाण्डुरः—किं कारणं एष भरतश्रेष्ठः लज्जां विहाय अत्र आगतः?" इति ताः विचारयामासुः। "लोके भीष्मस्य ब्रह्मचर्यं मिथ्याख्यातं, व्यर्थं तस्य कीर्तिः," इति क्षत्रियाणां वचनानि श्रुत्वा, भीष्मः क्रुद्धः अभवत्, हे भारत। ततः भीष्मः स्वयमेव ताः कन्याः अवरुणोत्, निर्घोषमिव वदन्, राज्ञः समवेतान् इदं वचनम् अब्रवीत्—"कन्यादानं यथायोग्यं पण्डितैः प्रशस्यते। केचित् कन्यां भूषणैः अलङ्कृत्य, धनं दत्त्वा, द्वे गवौ अपि दत्त्वा ददाति। केचित् मूल्येन, केचित् बलात्, केचित् स्वीकृत्य, केचित् स्वयमेव प्रयत्नेन, केचित् ऋषिविवाहेन, अष्टमः संपत्तिविवाहः पण्डितैः अनुमोदितः।" "राजन्यवर्गः स्वयम्वरं प्रशंसन्ति, परन्तु धर्मज्ञाः बलात् हरणं श्रेष्ठतमं मन्यन्ते। एतेन विधिना, हे पृथिवीपतयः, अहम् एताः कन्याः बलात् ग्रहणात् इच्छामि। युष्माकं सर्वबलं प्रयुञ्जध्वं, विजयो वा पराजयो वा भवतु।" एवं राज्ञः काशिपतेः च प्रति उक्त्वा, स कौरवः सर्वाः कन्याः स्वरथे स्थाप्य, तान् अभिवाद्य, शीघ्रं ताः कन्याः गृहीत्वा निर्गतः। ततः सर्वे राजानः क्रोधविस्फारिताः, स्वशस्त्राणि गृह्य, रोषेण ओष्ठौ दंशयन्तः, उत्तिष्ठन्ति स्म। ते भूषणानि कवचानि च समारोप्य, तत्र महान् कोलाहलः अभवत्। यथा नक्षत्रसमूहः व्यग्रः भवति, तथा तेषां भूषणानि कवचानि च सर्वत्र विकीर्णानि आसन्। कवचैः भूषणैः च विकीर्णैः, रोषेण रक्तलोचनाः, भ्रुकुटीभिः क्रुद्धाः, ते वीराः रथश्रेष्ठान् आरोहन्ति स्म, सारथिभिः युक्तान्, विविधायुधसंपन्नान्। ते तदा शस्त्रधराः, प्रयान्तं कौरवं अन्वधावन्। तत्र भीष्मस्य बहूनां राज्ञां च मध्ये भीषणः, रोमाञ्चकरः संग्रामः अभवत्। ते समं दशसहस्राणि शराणां तं प्रति विसृज्य, भीष्मः सर्वान् तान् शराण् मध्ये एव छित्त्वा निवारयामास। स महतीं शरवृष्टिं प्रेषयन्, सर्वान् राज्ञः सर्वतः परिवव्रे। ते मेघाः इव पर्वतम् इव शरवृष्टिं वर्षन्तः, भीष्मः तां शरवृष्टिं स्वशरैः निवारयामास। तदा सः सर्वान् राज्ञः त्रिभिः त्रिभिः शरैः विव्याध, प्रत्येकः च भीष्मं पञ्चभिः शरैः विव्याध। सः अपि प्रत्येकं द्वाभ्याम् द्वाभ्यां शरैः प्रत्यविध्यत्, वीर्यं दर्शयन्। तत्र संग्रामः सुरासुरयुद्धसमः आसीत्। समग्रेषां लोकवीराणां पश्यताम्, भीष्मः धनुषः, ध्वजाग्राणि, कवचानि, शिरांसि च शरशक्तिभिः छित्त्वा पातयामास। शतशः सहस्रशश्च राज्ञः संग्रामे भीष्मः भग्नवान्, तस्य अश्रुतपूर्वं पराक्रमं, रथसामर्थ्यं च दृष्टम्। शत्रवः अपि तस्य आत्मरक्षणं संग्रामे प्रशशंसुः, अनंतवीर्यस्य भीष्मस्य, अन्यान् विनाश्य स्वयम् अविकारः आसीत्। ततः काशिराजस्य पुत्रः, सागरगामिनः नृपतेः पुत्रेण उपनियतः, सर्वान् संग्रामे जित्वा, शस्त्रधारिणां श्रेष्ठः, कन्याभिः सह भीष्मः भरतान् प्रति प्रस्थितः। तदा, महाबलः शाल्वराजः पृष्ठतः अनुययौ। शाल्वराजः अप्रतिहतः, शान्तनवम् भीष्मं संग्रामे अभ्यगच्छत्, यथा अन्यः गजः प्रतिद्विपस्य पृष्ठं दन्तैः विदारयन्।