शान्तनोराचारं नित्यं विमृश्य, जनाः सदा मन्यन्ते धर्म एव तस्य कामार्थाभ्यां श्रेयानिति। एवं महात्मा शान्तनुः, भरतश्रेष्ठ, धर्मे तु तस्य समो नान्यो राजा बभूव। धर्मनिष्ठो हि स राजा, सर्वधर्मपरायणानां श्रेष्ठः, पृथिव्याः रक्षिता, नृपैः अभिषिक्तः। दुःखभीतिव्याधिमुक्ताः राजानः तं सुखेन सुप्तोत्थितं स्वामिनं भरतपालकं प्रजाः स्वीकुर्वन्ति। तस्य कीर्त्या तेजसा च इन्द्रसमस्य, ये राजानः यज्ञदानधर्मनिष्ठाः तस्य शासनान्तर्गताः समृद्धिं प्राप्नुवन्ति। शान्तनुना नृपतिप्रधानैः रक्षिते लोके, सर्ववर्णेषु परमधर्मः प्रवर्तते। ब्राह्मणाः क्षत्रियान् सेवन्ते, जनाः क्षत्रियानुगाः, शूद्राः ब्राह्मणक्षत्रियभक्ताः प्रजाः सेवन्ति। स हास्तिनपुरनगरे रम्ये, कुरुवंशमध्यवर्तिनि, समुद्रपर्यन्तां पृथिवीं शासति। स देवराजसमानः, धर्मज्ञः, सत्यवादी, सम्यगाचारी, दानधर्मतपसा महद्विभूतिसम्पन्नः। रागद्वेषविवर्जितः, शशिसमदर्शनः, सूर्यसदृशदीप्तिमान्, वायुवत् शीघ्रः, कालवत् क्रोधे भीषणः, क्षमया पृथिवीसमः। शान्तनुराज्ञा पशूमांसव्याघ्रमृगद्विजसंहारः नाभवत्। स धर्मपरायणेन राज्येन सर्वाणि भूतानि समं वशीकृत्य, कामरागविवर्जितः, आत्मसंयमी, शासति। तस्य चकोरनेत्रः, ताम्रास्यः, सिंहवृषगमनः, युवा, अनुपमगुणसम्पन्नः, सर्वसद्गुणयुक्तः, गम्भीरः, आत्मगौरवेण सम्पन्नः, पूर्णचन्द्रवदनः। तस्मिन् काले, देवर्षिपितृयज्ञाः प्रवर्तन्ते, अधर्मेण कस्यचित् प्राणिनः हिंसा न अभवत्। दुःखितानां, दीनानां, तिर्यग्जातानां च स राजा सर्वभूतानां पिता बभूव। कुरुप्रवरः स राजा यदा पालयति, तदा वाक्ये सत्यं, चित्ते दानधर्मनिष्ठा आसीत्। पशवः यज्ञार्थं सृष्टाः, संयोगः अपत्यहेतवे; षोडशाष्टचतुर्वर्षाणि पुनरष्टवर्षाणि च, स वनचारीव स्त्रीभिः न रमते स्म। तस्य रूपं, आचारः, स्वभावः, विद्या च एवं आसीत्; तस्य पुत्रो नाम देवव्रतः, वासु इति, गङ्गायाः जातः। स सर्वशस्त्रकुशलः, राजधर्मविद्, बलपराक्रमसंपन्नः, महारथः। कदाचित् मृगं विद्ध्वा, शान्तनुः गङ्गां अन्वगच्छत्; स राजा भागीरथीं अल्पजलां दृष्टवान्। तां दृष्ट्वा, शान्तनुः मनसि चिन्तयामास—कुतः एषा श्रेष्ठनदी अद्य न पूर्ववत् प्रवहति? ततः स महात्मा राजा कारणमन्वेष्टुं प्रवृत्तः; स तत्र रूपवान्, दीर्घः, रमणीयवपुः युवान् अपश्यत्। स दिव्यास्त्रधारी, इन्द्रसदृशः, गङ्गायाः मध्ये तीक्ष्णबाणसमावृतः स्थितः। तस्य समीपे गङ्गा बाणैः पूरिता दृष्ट्वा, राजा विस्मितः अभवत्—मानुषेषु अतीव दुर्लभं कर्म दृष्ट्वा। शान्तनुः, प्राज्ञः सन्, तं पुत्रं नाजानात्, यं स पूर्वं जातकाले दृष्टवान्, न च तमात्मजं स्मरत्। तु स युवा, पितरं दृष्ट्वा, मायया तं मोहितवान्, तथा मोहित्वा स शीघ्रं तस्मात् स्थलाद् अन्तर्धानं जगाम। तदा तदद्भुतं दृष्ट्वा, शान्तनुः पुत्रकामः, गङ्गां प्रति उवाच—‘तम् दर्शय मे।’ गङ्गा तदा तं श्रेष्ठरूपिणं युवानं दक्षिणहस्तेन धारयन्ती प्रदर्शयामास। सा स्वयम् आभरणैः भूषिता, निर्मलवस्त्रधारिणी; शान्तनुः तां पूर्वं दृष्ट्वा अपि नाजानात्। सा उवाच—‘नरश्रेष्ठ, अष्टमः पुत्रः यं त्वं मयि उत्पादितवान्, स एष सर्वशस्त्रविदां श्रेष्ठः। एष पुत्रः मया पालितः गृहाण, महाबाहो, गृहं नय। अस्य वेदाङ्गसहितं वेदज्ञानं वसिष्ठात्, शस्त्रविद्या, धनुर्वेदे च परमं कौशलम्, युद्धे देवराजसमत्वं च अस्ति। स सदा देवासुरेषु पूज्यः, भारतेन्द्र; यद् उशना अस्त्रविद्यां जानाति, तत् सर्वं अस्य विदितम्। यद् अपि अङ्गिरसः पुत्रः, देवासुरैः पूजितः, अस्त्रविद्यां जानाति, तत् अपि अस्मिन्न् प्रतिष्ठितम्। तव पुत्रे महाबाहो, महात्मनि, सम्पूर्णं विस्तीर्णं च ज्ञानं प्रतिष्ठितम्; जमदग्निसमतेजाः, अन्यैः अजितः। यद् राभः अस्त्रविद्यां जानाति, तत् अपि अस्मिन्न् प्रतिष्ठितम्; अयं महाधन्वा, नृप, राजधर्मार्थकुशलः। एवं उक्त्वा सा महाभागा तत्रैव अन्तर्धानं गता; तया अनुमता शान्तनुः पुत्रं जग्राह। स सूर्यसमप्रभः, स्वपुरं प्रतिजगाम; पुरुवंशजः स राजा इन्द्रपुरीसदृशां पुरीं प्रविश्य, सर्वाभिलषितं सम्पदं प्राप्य, पौर्वेषु राज्याय पुत्रं रक्षिता नियुक्तवान्। शान्तनोरात्मजः स धर्मसम्पन्नः, महात्मा, पौर्वेषु पितरं युवराजे पदे स्थापयामास।