समये समुपगते तया देवीया दिव्यं बालं गर्भं धृत्वा, अष्ट पुत्रान् अभिजग्मे, ये सर्वे अमराणाम् सदृशा अभवन्। किन्तु हे भारत, यदा यदा पुत्रः जायते, तया ग्रीवायाः गृह्य गङ्गायाः प्रवाहे क्षिप्यते, यमलोकं प्रेष्यते। "त्वां तुष्ट्वा," इति उक्त्वा, स बालः गङ्गायाः जले निमज्ज्यते; परन्तु एतद् शान्तनवे न रोचते। तया विछेदभीत्या राजा मौनं धत्ते; शान्तनुः चिन्तयति—"एतस्य कृत्यस्य कारणं विचारितव्यम्।" सा पितुः वचनं स्मृत्वा, पतिं न पृच्छति, पुत्रेषु पापं कर्तुं; सा स्त्री जन्मानां च अजन्मानां च वधं करोति—सप्त पुत्रान् सप्त वर्षेषु। धर्मनिष्ठः शान्तनुः तां न प्रश्नयति; परन्तु यदा अष्टमं पुत्रं हन्तुं इच्छति, तस्य धैर्यं विकलमभवत्। तदा अष्टमः पुत्रः जातः, सा स्मितं वदति, राजा दुःखेन पीडितः, पुत्रं रक्षितुम् इच्छन्, तां अभाषत। यदा सा बालं गृह्य हन्तुं उद्युक्ता, कुरुवंशस्य आनन्दः, भारतश्रेष्ठः, तां शोकाभिभूतः संबोधितवान्। "मा हन्याः! कस्य त्वम्? किमर्थं पुत्रान् विनाशयसि? स्वस्य पुत्रस्य वधः महापापं, घोरं च, त्वया महद् दोषं प्राप्तम्।" "पुत्रकामः अहं तव पुत्रं न हन्यामि, पुत्रश्रेष्ठ; तव कृत्यं सम्पूर्णम्, यथा जीर्णवस्त्रं मम।" "अहं गङ्गा, जाह्नवी कन्या, महर्षिभिः सेविता; दिव्यकार्यार्थं त्वया सह वासं कृतवती।" "एते अष्ट वासवः, महाबलाः देवाः, वसिष्ठस्य शापात् मानवत्वं प्राप्ताः।" "त्वं एव तेषां पृथिव्यां पिता, मम सदृशी नारी तेषां माता।" "अतः तेषां जन्मार्थं मानुषीं रूपं धारितवती; अष्ट वासून् जन्मित्वा, त्वं अक्षयलोकान् प्राप्तवान्।" "वासुभिः सह मम संकल्पः—'यः यः जातः, तं तं मुक्त्वा मानवत्वात्।'" "एवं महात्मनः अपवस्य शापात् ते मुक्ताः। वयम् गच्छामि; त्वं एतं पुत्रं रक्ष, यः महाव्रतान् अनुवर्तते।" "एष तव पुत्रः, तेषां तेजसा जातः, भारतानन्द, अद्भुतानि कर्माणि करिष्यति—नात्र संशयः।" शान्तनु-गुणान् सर्वान् वक्ष्यामि—सयंमः, दानम्, धैर्यम्, बुद्धिः, लज्जा, स्थैर्यम्, परमतेजः—एते सर्वे शान्तनौ महात्मनि, नरश्रेष्ठे, सदा विद्यमानाः। धर्मे च अर्थे च निपुणः, गुणसम्पन्नः, स राजा भारतवंशस्य रक्षकः, सर्वजनस्य च। शङ्खकण्ठः, विशालभुजः, मदोन्मत्तगजबलः, सर्वराजलक्षणैः समलङ्कृतः। तस्य नित्यं पुण्याचरणं दृष्ट्वा, जनाः विचारयन्ति—धर्मः तस्य सर्वेभ्यः श्रेष्ठः। एवं महात्मा शान्तनुः, भारतश्रेष्ठ, धर्मे अन्यः राजा तस्य तुल्यः न अभवत्। धर्मिष्ठः स राजा, सर्वधर्मपालकः, भूमेः रक्षकः, राज्ये अभिषिक्तः। दुःख, भय, क्लेशात् मुक्ताः, सुखेन जाग्रताः, राजानः तं स्वामीम् अङ्गीकृतवन्तः, भारतरक्षकं। तस्य कीर्त्या तेजसा च, इन्द्रसमानः, तेषां राजानां यज्ञ, दान, धर्मे भक्तिः, तस्य शासनात् वर्धते। शान्तनु-प्रधानैः राजभिः भूमिः रक्षिता, तदा सर्वेषु वर्णेषु धर्मः उत्तमः अभवत्, नियमेन। ब्राह्मणाः क्षत्रियान् सेवन्ते, जनाः क्षत्रियान् अनुवर्तन्ते; शूद्राः ब्राह्मणक्षत्रियभक्ताः, जनान् सेवन्ते। कुरुकुलस्य मध्ये, रम्ये हस्तिनापुरे, स भूमिं समुद्रपर्यन्तां शासितवान्। स देवराजवत्, धर्मज्ञः, सत्यवादी, सम्यक् आचारः, दान, धर्म, तपसा परमसमृद्धः। रागद्वेषवर्जितः, चन्द्रसदृशः, सूर्यसदृशः, वातसदृशः, मृत्यु-सदृशः क्रोधे, क्षमायाः पृथिवीसदृशः। शान्तनु-राज्ये, गोमांस, शूकर, मृग, पक्षी-वधः न अभवत्, नृपते। धर्मप्रधानं राज्यं शान्तनुः कामरहितः, सर्वेभ्यः समं शासितवान्। चकोरनेत्रः, ताम्रमुखः, सिंहवृषगमनः, युवा, अद्वितीयगुणसम्पन्नः, सर्वसद्गुणैः युक्तः, गम्भीरः, महात्मा, पूर्णचन्द्रमुखः। तत्र देव, ऋषि, पितृयज्ञाः कृताः; अधर्मेण जीववधः न अभवत्। दुःखी, दरिद्र, पशुजन्माः, तेषां राजा सर्वजीवानां पिता अभवत्। कुरुप्रधानः, नृपतीश्वरः, तस्य राज्ये सत्यं वाणी, मनः दानधर्मे स्थितम्। पशवः यज्ञार्थं उत्पादिताः, संयोगः सन्ततिः हेतुः; षोडश, अष्ट, चत्वारि, पुनः अष्ट वर्षाणि, स स्त्रीभिः सुखं न अचिन्तयत्, वनचारीवत्। तस्य रूपं, आचारः, स्वभावः, विद्या—एते सर्वे उत्तमाः; तस्य पुत्रः देवव्रतः, वासु, गङ्गाजातः। सर्वशस्त्रविद्यायाम् निपुणः, राजकर्मणि च; महाबलः, महात्मा, महावीर्यः, महारथी। एकदा, मृगं हत्वा, शान्तनुः गङ्गाम् अन्वगच्छत्, तदा राजा भागीरथीं अल्पजलां दृष्टवान्।