महाभारते, वारणावतं गत्वा दुर्योधनस्य कपटयोजनां वर्णयन्ती, धृतराष्ट्रस्य पुत्रस्य पाण्डवानां प्रति कपटं प्रेषितं कार्यं आरभ्यते। मार्गे विदुरस्य बुद्धिमतां उपदेशं धर्मराजस्य कल्याणाय म्लेच्छभाषायाम् उपदिश्यते। विदुरस्य वचः श्रुत्वा, पञ्च निसादकन्यायाः पुत्राः तिलकगृहस्य गृहे शयनं करोति। तत्र पूरोचनस्य दहनं च, भीमस्य हिडिम्बस्य सह भयंकरं वनं च दर्शयति। भीमेन हिडिम्बस्य वधः, गटोत्कचस्य जन्म च तत्र कथ्यते। महर्षिः व्यासः, अपारशक्तिमान्, एकचक्रायाम् ब्राह्मणगृहे आगत्य, पाण्डवाणां सह भेदवृत्तं च कथ्यते। तत्र छद्मवेषे निवासः, बकस्य वधः च नगरवासिनां विस्मयम् उपदिश्यते। द्रौपद्या च जन्म, द्रिष्टद्युम्नस्य च जन्म, व्यासस्य वचः श्रुत्वा ब्राह्मणेन प्रेरितम्। स्वयंवरं द्रौपदीं दृष्टुं पञ्चालदेशं गत्वा, अर्जुनः गंगायाः तटेषु अंगरपराणं पराजित्वा सः सखा अभूत। तत्र वसिष्ठ-और्ववंशस्य उत्तमकथा, सर्वे भ्रातृणः सह पञ्चालानां प्रति गच्छन्ति। पञ्चालनगरस्य मध्ये धनञ्जयः लक्ष्यं विदारित्वा द्रौपदीं प्राप्यते, सर्वेषां राज्ञां साक्षात्कारे। तत्र भीमसेनः च अर्जुनः, पृथिव्यां कुपितानां राजानां महायुद्धे पराजितवन्तौ, शल्यं च कर्णं च शीघ्रं पराजितवन्तौ। तेषां अद्भुतं, अतिवीर्यम् दृष्ट्वा, रामः च कृष्णः च, पाण्डवाः इति संदेहम् अकरोताम्। ते सह भर्गवगृहं गत्वा, द्रौपदीं पञ्चपत्नीं कर्तुं च द्रुपदस्य विषये संवादं कुर्वन्ति। पञ्च इन्द्राणां अद्भुतकथा च, द्रौपदीं दिव्यसम्पन्नं विवाहं च तत्र कथ्यते। धृतराष्ट्रस्य पाण्डवेषु क्षत्तां प्रेषणं, विदुरस्य आगमनं, केशवस्य च सह मिलनं च वर्ण्यते। खाण्डवप्रस्थे निवासः, अर्धराज्यं परित्यागः च, नारदस्य आज्ञया द्रौपदीं सह सहमति स्थापनं च कथ्यते। सुन्द-उपासुन्दयोः कथा च, युधिष्ठिरः च द्रौपदीं सह उपविष्टः दृश्यते। त then अर्जुनः ब्राह्मणस्य हेतुं शस्त्राणि गृहीत्वा, ब्राह्मणस्य सम्पत्तिं मुक्त्वा, स्वगृहम् आगच्छति, तस्य संकल्पः सिद्धः। संधिवृत्तिं धारयित्वा, नायकः वनं गच्छति; पार्थस्य वनवासे, उलूपीं सह मिलनं मार्गे दृश्यते। पवित्रतीर्थेषु गत्वा, बभ्रुवाहनस्य जन्मं च तत्र कथ्यते; अत्र अपि पञ्च सुन्दराः अप्सराः मुक्ताः। शापेन ब्राह्मणतपस्वी काकरोचः जलजः जातः, प्रभासे पाण्डवः कृष्णं सह मिलनं करोति। द्वारका नगरे, सुभद्रायाः अर्जुनं इच्छन्त्याः, देवकीपुत्रेन सह सहमति प्राप्यते। कृष्णेन सुभद्रायाः अपहरणेन अभिमन्यु, अतीवशक्तिमान्, जातः। द्रौपदीयः पुत्राणां जन्मं च, यमुनायां च दुव्वतां सह यात्रा च कथ्यते। चक्रं धनु च प्राप्य, खाण्डवस्य दहनं, माया च अग्निना मुक्तः, सर्पस्य च विमोचनं च वर्ण्यते। महर्षिः मन्दपालस्य पुत्रस्य जन्मं च कथ्यते; एषः आदिपर्वणः पुस्तकः विस्तृततया वर्ण्यते। महर्षिः द्विशतं अध्यायानां गणना कृतवान्; व्यासः च सप्तविंशतिः अध्यायानां रचयिता। महात्मा ऋषिः अष्टौ सहस्त्राणि अष्ट सहस्त्राणि च श्लोकानां प्रतिपादितवान्। द्वितीयं पुस्तकं सभापर्वणं, अनेकघटनाभिः पूर्णं वर्ण्यते; पाण्डवाणां सभा, तेषां परिचारकाणां दृश्यते। विश्वस्य रक्षकों की सभा, नारदस्य दृष्ट्या, राजसूययज्ञस्य आरम्भं च, जरासंधस्य वधं च वर्ण्यते। कृष्णेन पर्वतगृहस्य बन्धितानां राजानां विमोचनं, पाण्डवाणां दिशाणां विजयः च अत्र वर्ण्यते। राज्ञां आगमनं च, महायज्ञे दानानि प्रस्तुतिः च, राजसूये, अर्पणस्य विवादः च, शिशुपालस्य वधः च दृश्यते। यज्ञस्य ऐश्वर्यं दृष्ट्वा, दुर्योधनस्य दुःखितः क्रोधः, भीमेन सभा-तले उपहासः कृतः। यत्र तस्य क्रोधः उत्पन्नः, क्रीडायाः जालं सज्जीकृत्य, शकुनिः धर्मपुत्रं क्रीडायां पराजितः। यत्र द्रौपदी, क्रीडायाः सागरं प्रविष्टा, धृतराष्ट्रेन, ज्ञात्वा तस्याः दु:खं, उद्धृतः। उद्धृत्य च, ज्ञात्वा तेषां पारगतम्, राजा दुर्योधनः पुनः पाण्डवाणां क्रीडायां आमन्त्रितवान्। पराजितवान्, तान् वनं प्रेषितवान्; एषः सर्वः कथा सभापर्वे महात्मना वर्णिता। सप्ततिः अध्यायाः ज्ञातव्याः, अष्ट अधिकाः च गणनायाम्; द्विसहस्त्रपञ्चशतश्लोकानि च सम्पूर्णम्।