शोकभयक्लेशविहीनाः सर्वे राजानः, हे भरतश्रेष्ठ, सुखेन शय्यायां विश्रान्ताः, सुखेन जागरिताः च, समृद्धिं प्राप्नुवन्। तत्र अनुशासनात् सर्वे वर्णाः ब्राह्मणान् परमं मान्यन्ति; क्षत्रियाः ब्राह्मणान् पश्यन्ति, वैश्या क्षत्रियान् अनुगच्छन्ति। शूद्राः ब्राह्मणक्षत्रिययोः भक्त्या सेवां कुर्वन्ति; तथा गोमांस्यादिषु, सूकरमृगपक्षिषु अपि, स एव अनुक्रमः आसीत्। शान्तनुः राज्यं कृत्वा, अनावश्यकं हिंसाकर्म नासीत्, दुःखितेषु, दीनेषु, पशुरूपे स्थितेषु अपि। स राजा सर्वभूतानां पिता अभवत्; धर्मात्मा सः हस्तिनापुरे रममाणः, हे कुरुवंशाभरण, तत्र आसीत्। तेजसा स सूर्यसमः, बलात् वायुसमः, कोपेन मृत्युसमः, क्षमया पृथिवीसदृशः। स राजा बुद्धिमान्, सत्यवीर्यः, प्रजाहिते रतः, वनशोभासु, पर्वतानदीषु च रमणीयेषु रमते। शान्तनुः मृगयायाम् रतः, वनानि विचरन्, मृगमहिषान् निपातयति स्म। एकाकी गङ्गायाः तटे स राजा विचरन्, यत्र सिद्धाः, दिव्यचराः च नित्यं वसन्ति, तत्र, हे महराजन्, अद्भुतां स्त्रीं दृष्टवान्। सा स्त्री स्वरूपेण श्रीसामान्या, सर्वाङ्गसुन्दरी, दिव्याभरणैः भूषिता, रम्या दन्तैः। उत्तमवस्त्रधारिणी, पद्मकोषसदृशवर्णा, स्नातवस्त्रा, नवान्नवस्त्रधारिणी, वनस्थिता गङ्गातटे आसीत्। मुक्तकेशा, हस्ताभ्यां केशान् स्पृशन्ती, रूपेण, यौवनेन, सौम्यत्वेन, शरीरसमत्वेन च अनुपमा। सञ्चारेण, हसितेन, चक्षुषां क्रीडया, नयनगत्याः, स्फिग्गौरवेन, कटिसूक्ष्मत्वेन, स्तनवृद्ध्या, उरसा, दृष्ट्या च—केशसमृद्ध्या, पादलालित्येन, सूक्ष्मलक्षणैः, स्मितेन, मधुरवाणीसंवादेन, त्रीणि लोकानि अपि सौन्दर्येन अतिक्रान्ता। वाणी, भाषणं, रूपं, गाम्भीर्यं, सौम्यत्वं—सर्वासां देवस्त्रीणां, सरस्वत्याः, पार्वत्याः, लक्ष्म्याः अपि, तया अतिक्रान्तम्; सा शान्तमूर्तिः, सर्वदुःखं अपगम्य, समीपमागच्छत्। तां दृष्ट्वा, शान्तनुः रोमाञ्चितः, तस्य रूपतेजसा विस्मितः, तां नेत्रैः पिबन् तृप्तिं न प्राप्नोत्। सा अपि, राजानं तेजस्विनं तत्र विचरन्तं दृष्ट्वा, तस्य प्रति स्नेहं, सौम्यत्वं च अनुभूय, क्रीडायुक्ता, तं निरीक्ष्य तृप्तिं न प्राप्नोत्। गङ्गा कामेन पूर्णा, क्रीडाचक्षुषा राजानं पश्यन्ती, नन्दनस्त्रीव किंनरीव च आकर्षणपूर्णा। तस्य दर्शनमात्रेण शान्तनुः हृष्टवदनः, तया सर्वराजस्त्रीणां सौन्दर्यं अतिक्रान्तम्। ततः राजा तां सौम्यसुभाषितैः वाक्यैः सान्त्वयन्, इदं अब्रवीत्—'देवी वा दानवी वा गन्धर्वी वा अप्सरा वा?' 'यक्षी वा नागकन्या वा मानुषी वा सुन्दरी वा? यद्यपि त्वं, देवतुल्या, मम पत्नीत्वं स्वीकुरु, हे निष्कलुषे।' 'मम मनः त्वया आकृष्टम्; यत् धनं मम अस्ति, तत् सर्वं तव; देवजा, सुन्दरी, त्वं मम भार्या भव।' राजस्य वचनं श्रुत्वा, सा शान्तनुं समीपमागच्छत्, सौम्यस्मितयुक्ता, तस्य हिते प्रवृत्ता। नदीतीरे राजानं विचरन्तं दृष्ट्वा, सा वसूनां सन्धिं स्मृत्वा, निर्दोषा, तं उपगच्छत्। सुतकाम्या, पृथिवीपतिं शान्तनुं समीपमागच्छत्, प्रतिपस्य वचनं अपि स्मृत्वा। 'इदानीं कालः,' इति चिन्तयन्ती, वसूनां शापेन प्रेरिता, सा राजानं प्रियवाक्यैः हर्षयन्ती अब्रवीत्। 'राजन्, अहं तव पत्नीत्वं स्वीकरिष्यामि, तव इच्छानुगता; किन्तु न त्वं न अन्यः मम कर्मणां कारणं जिज्ञासेत्।' 'यद् अहं करिष्यामि, शुभं वा अशुभं वा, तत्र त्वं मां न वारय, न च कदाचित् अशुभं वचनं वद।' 'यद्यहं तव संगमे वर्जिता वा अशुभवाक्येन उपदिष्टा, तदा निःसन्देहं त्वां त्यजामि।' 'एष मे शर्तः, राजन्; यथेष्टं मां स्वीकरोतु। तव पिता मम प्रति याचितवान्; इदानीं, प्रभो, पतित्वं स्वीकरोतु।' एवं सा उक्तवती, हे भरतश्रेष्ठ, राजा अतुलं हर्षं प्राप्य, तां उत्तमस्त्रीं लब्धवान्। तस्य प्रतिज्ञां कृत्वा, 'एवमस्तु,' इति, नरपतिः तां स्त्रीं रथारूढां कृत्वा, तया सह निर्जगाम। सा श्रीसदृशी शान्तनुं उपगच्छत्; शान्तनुः कामजित्, तया यथेष्टं रममाणः। शर्तं स्मृत्वा, तस्य कर्मणि न किमपि पप्रच्छ; तस्य आचार्य, स्वभावे, रूपे, गुणेषु च तुष्टः। तस्य तया गुप्तस्नेहेन, सेवया च, भूमिपतिः गाढं तुष्टः, प्रियया सर्वेभ्यः अधिकं ललितः। सा त्रिधारा गङ्गा, दिव्यरूपधारिणी, मानवशरीरं धारयित्वा, दीप्तिमती, सुन्दरी च अभवत्। सा शान्तनुं, सिंहं राजानां, इन्द्रसदृशतेजसा, भाग्यकामाभ्यां संयुक्ता, पत्नीत्वं स्वीकरोत्। संगमे, स्नेहे, कौशलान्, ललितस्मितैः, स राजा केवलं रम्यं सुखं अनुभवति। नरपतिः तया सह रममाणः, कालस्य गमनं, वर्षाणि, ऋतवः, मासान् वा न ज्ञातवान्। स महात्मा शान्तनुः, तां उत्तमस्त्रीं लब्ध्वा, मानुषदिव्यसुखानि अनुभवन्।