देवाः समवेत्य चतुर्थांशं स्वशक्तेः प्रदास्यामः, तेन तेजसा तव पुत्रो यथाकामं जातो भविष्यति इति प्रतिजज्ञुः। स च मृत्युलोके पुनः सन्तानं न करिष्यति; तस्मात् तव पुत्रः बलवान् भविष्यति, सन्तानवर्जितश्च। ततः सततं सर्वभूतहिते रतः प्रतिपो नाम नृपतिः गङ्गायाः तीरे वर्षाणि बहूनि उपविश्य जपपरायणः आसीत्। तस्य समक्षं गङ्गा, रूपगुणसम्पन्ना, स्त्रीरूपं धारयित्वा जलात् समुत्तस्थौ, लोचनानन्ददायिनी, सर्वाङ्गसुन्दरी च। स राजा तपस्वी वेदाध्ययनपरः आसीत्। तस्य दक्षिणजंघायाम् उपविष्टा सा दिव्या कन्या, शोभायाम् सालवृक्षसमा, तं समुपवेश्य विराजमानाऽभूत्। प्रतिपः धर्मज्ञः, वाक्पटुतमः, स तां कन्यां प्राञ्जलिः उवाच—"भगवति, किमहं ते प्रियम् इच्छितं वा करोमि?" तदा सा कन्या उवाच—"राजन्, त्वां कामये; त्वया सह संयोगं वाञ्छामि। याः स्त्रियः प्रेम्णा सम्प्राप्ताः, ताः परित्यज्यते इति साधुभिः न निन्द्यते।" राजा प्रत्युवाच—"सुश्रोणि, अन्यायां स्त्रियं न कामये, न च वर्णभिन्नां; एष धर्मव्रतं मम। स्वपत्न्याः परित्यागेन यः परस्त्रीं सेवते, स लोकक्षये पर्यन्तं नरकात् न मुच्यते। नाहं भोक्तुं त्वां युक्तः, न च त्वां स्प्रष्टुं, न च त्वां एवं वक्तुं। दिव्ये, त्वं मां याचसे, तस्मात् त्वां पत्नीत्वेन न स्वीक्ष्यामि।" "यत् त्वया प्रियम् इच्छ्यते, तत् त्वयैव निवर्तितम्; अन्यथा कृतं धर्मभङ्गाय स्यात्। सुश्रोणि, त्वया दक्षिणजंघायाम् उपविष्टा; अयं भागः स्नुषाणां पौत्राणां च। वामजंघा स्त्रीभोगाय कल्पिता, सा त्वया वर्जिता; तस्मात् त्वां न कामये।" "मम स्नुषा भव, सुश्रोणि; पुत्रार्थं त्वां वृणे। त्वया मां सम्प्राप्य स्नुषापक्षः उपगृहीतः।" सा कन्या उवाच—"एवं भवतु, धर्मज्ञ; तव पुत्रेण सह संयोगं मे अस्तु। तव भक्तिरेव मम कारणं; प्रसिद्धं भारतवंशं पूजयिष्यामि। त्वं सर्वभूपानां शरणं; तव गुणाः शतसंवत्सरेण अपि मया वर्णयितुं न शक्याः। तव वंशस्य कीर्तिः धर्मश्च विख्यातः; धर्मज्ञ, प्रतिज्ञां पालनं करिष्यामि। तव पुत्रः कदापि मयि संशयं न कर्तव्यः; तत्र स्थिता स्नेहं तस्य स्थापयिष्यामि।" एवं उक्त्वा सा ततः तत्रैव अन्तर्धानं गता; प्रतिपस्य पश्यतः सा दृश्यातीताऽभवत्। राजा प्रतिपः पुत्रोत्पत्त्यै मनसा तद् धृत्वा स्थितवान्। स च प्रतिपः भार्यया सह पुत्रकाम्यया तपः अतीवानुष्ठितवान्। तस्य भार्यायां तेजस्वी गर्भः स्थितः। दशमे मासि, शरत्पूर्णचन्द्रसमप्रभः पुत्रः जातः, सवितृसमानवर्णः। तदा प्रतिपस्य भार्यायां देवसमानः पुत्रः जातः, वृद्धयोः तयोः पितरौ पुत्रं प्राप्तवन्तौ, स च महौषधी अभवत्। तस्मात् शान्तनोर् वंशः उत्पन्नः; तस्माद् एव स शान्तनुः इति नाम्ना प्रसिद्धः। जातमात्रे प्रतिपेन सर्वकर्माणि कृतानि। तदा ब्राह्मणैः वेदविहिताः जातकर्मादयः संस्काराः क्रियमानाः, नामकरणं च महता सत्कार्येण कृतम्। शान्तनुः पृथिवीपः वेदविधिना पालयमानः, धर्मनिष्ठेन वृत्तेन सम्पोषितः। स धर्मे, धनुर्विद्यायां, वेदेषु च परमं शिखरं प्राप्तवान्। यदा स कुमारः, श्रेष्ठो वक्तृणां, यौवनं प्राप्तवान्, तदा स्वकृतैः अमरपदं स्मरन्, स कुरुषु श्रेष्ठः शान्तनुः धर्मकर्माणि अकुर्वन्। तदा प्रतिपः पुत्रं शान्तनुं, युवानं सम्प्राप्तम्, उपदिदेश। "एकदा कन्यया मया सम्प्राप्तं त्वदर्थं, हे शान्तनु; यदि सा सुन्दरी रहसि त्वां आगच्छेत्, त्वं तां न प्रश्नीयाः—'का त्वं, कस्य कन्या?' इति। या सा दिव्यरूपिणी पुत्रकाम्या, सा यद्यपि किंचिद् आचरिष्यति, त्वं तस्याः किञ्चन न पृच्छेयाः; यथारूपां तां त्वं स्वीकुरुष्व।" एवं पुत्रं शिक्षयित्वा प्रतिपः शान्तनुं राज्ये अभिषिच्य, स्वयम् वनं प्रविवेश। स राजा शान्तनुः बुद्धिमान्, तेजस्वी, देवराजोपमः, सत्यवाग् सर्वेषु प्रसिद्धः। स बृहद्भुजः, महाबाहुः, मदोन्मत्तगजसामर्थ्ययुक्तः, सर्वलक्षणसम्पन्नः, सर्वविद्यावान् च। मन्त्रिणां गुणैः युक्तः, क्षत्रियधर्मेषु कुशलः, स एवैकः पृथिवीं विजित्य सर्वान् नृपतीन् अधितिष्ठत्। स वेदाध्ययनं, राजधर्मपालनं, बहून्यग्निहोत्रादिकानि च कृत्वा, विप्रेषु बहुदानं दत्तवान्। स वेदविद्भ्यः ब्राह्मणेभ्यः रत्नानि, गावः, ग्रामाः, अश्वान्, धनानि च वितरति स्म। स आयुष्मान्, रूपवान्, पुरुषे, बले, धने, ऐश्वर्ये, शौर्ये, सौम्ये च अतीव उत्कृष्टः। धर्मनिष्ठः, सत्यवाग्, सर्वधर्मविद्, स राजा राज्ञां राजा अभवत्।