एवं स राजा महाभिषः सहस्राश्वमेधयज्ञैः शतसंख्यैर् राजसूयैश्च देवानां प्रभुं तुष्ट्वा स्वर्गलोकमवाप्तवान्। कदाचित् तु देवाः ब्रह्माणमर्चन्तः तत्र राजर्षयः संनिविष्टाः आसन्, तेषु महाभिषोऽपि राजा बभूव। तस्मिन्नेव समये गङ्गा, सर्वनदीषु प्रमुखा, प्रजापतिं समुपेत्य, तस्याः वसनं वातेन समुत्क्षिप्तं चन्द्रप्रभया दीप्तिमद् अभवत्। तदा देवानां समूहाः मुखानि अपसारयन्, परन्तु राजर्षिः महाभिषः निःशङ्कः तां गङ्गाम् अपश्यत्। तं दृष्ट्वा भगवाँल्लोकपितामहः ब्रह्मा अप्रसन्नः सञ्जग्राह—‘त्वं पुनः मर्त्यलोके जन्म प्राप्स्यसि; ततः पश्चात् एव लोकान् लप्स्यसे।’ ‘यतो हि तव मनः गङ्गायाम् आकृष्टम्, मूढात्मन्, सा गङ्गा मर्त्यलोके तव दुःखहेतुर्भविष्यति।’ ‘यदा ते कोपः जायते, तदा शापस्य प्रभावेन त्वं विमुक्तो भविष्यसि’ इति। एवं शप्तः स राजा महाभिषः अग्निसमप्रभः, धैर्यभ्रष्टश्च, गङ्गया दृष्टः। सा गङ्गा तम् आलोक्य प्रत्यपद्यत प्रातिपं तं तस्य पितरं काम्यं पतिं कर्तुम्। सा मनसा तं चिन्तयन्ती, दुःखार्ता भग्नरूपा, राजानं प्रातिपमुपागच्छत्। सा पन्थानम् अनुसरन्ती दिविस्थान् वसून् अपश्यत्, तान् दीनावस्थायुक्तान् दृष्ट्वा पृष्टवती—‘किमिदं दुरवस्थानं? किम् देवेषु कुशलम् अस्ति?’ वसवः देवाः तां प्राहुः—‘महानद्यः, वयं वसिष्ठेन महात्मना तिरस्कृताः शप्ताः स्मः।’ ‘सर्वे वयं मूढभावेन सन्तं वसिष्ठं गुह्यं कृत्वा लघुदोषात् कोपितेन तेन ब्राह्मणेन शप्ताः स्मः।’ ‘पूर्वं सायं समासीनं वसिष्ठं गत्वा, सः क्रुद्धः अवदत्—“मर्त्ययोषितां गर्भे जन्म लप्स्यध्वम्” इति।’ ‘यद् ब्रह्मविदा उक्तं, तद् न निवर्तयितुं शक्यते; त्वं मर्त्यलोके स्त्री भूत्वा अस्मान् पुत्ररूपेण जन्मय।’ ‘शुभे, न वयं मानुषस्त्रीणां गर्भं प्रविष्टुम् अर्हामः।’ तद् वसुभिः उक्ता सा गङ्गा ‘एवं अस्तु’ इति प्रतिजज्ञे, ततः पुनः वाक्यम् अवदत्। ‘राजा प्रातिपस्य पुत्रः शान्तनुः नाम, लोके विख्यातः, मर्त्येषु जायते; स एव अस्माकं निमित्तं भविष्यति।’ ‘एष मेऽपि मतम्, यथा यूयं उक्तवन्तः; यद् इष्टं तस्य करिष्यामि, यदि एष वः संकल्पः।’ ‘यदा पुत्राः जायन्ते, तदा तान् सलिले क्षिप्य, यथा त्रिषु लोकेषु अस्माकं विमोचनं न विलम्बते।’ ‘वयं सर्वे, विवेकाभावात्, सुरभिं हर्तुम् इच्छन्तः ब्रह्मर्षिणा शप्ताः स्मः; तस्मात् शीघ्रं अस्मान् शापात् मोचय।’ ‘एवं करिष्यामि; राज्ञः पुत्रः अपि जातः भवतु, यथा सः मम संयोगः न व्यर्थः भवेत्।’ ‘वयं सर्वे चतुर्थांशं तेजसः दास्यामः; तेन तेजसा तव पुत्रः तस्य इच्छया जायेत।’ ‘मर्त्येषु तस्मात् अन्यः वंशः न भविष्यति; तस्मात् तव पुत्रः बलवान्, अपुत्रश्च भविष्यति।’ ततः राजा प्रातिपः, सर्वभूतहिते सदा रतः, गङ्गातटे दीर्घकालम् उपविष्टः, जपपरायणः बभूव। तस्य समीपे गङ्गा, रूपगुणसमन्विता, स्त्रीरूपं धारयित्वा, सलिलात् उत्पत्य, मनोहररूपा आसीत्। तं राजर्षिं स्वाध्यायपरं सती, दिव्या सती, मनस्विनी कन्या, प्रभामयी, दक्षिणोरुं उपविश्य, शालवृक्षसमा बभूव। स तु प्रातिपः, वाक्पतिः, धर्मज्ञः, तां उवाच—‘किं ते प्रियम्, किं काम्यम्, किं ते अहं करवानि, भद्रे?’ इति। सा उवाच—‘त्वां कामये राजन्; मां भज। प्रियतमा स्त्री त्यक्ता धर्मज्ञैः निन्द्यते।’ स उवाच—‘न अहं परदारां, न च जातिविपरीतां, भद्रे, कामात् उपगच्छामि; एष मम धर्मव्रतः।’ ‘यः स्वदारं परित्यज्य अन्यां स्त्रीं इच्छति, सः यावत् लोकक्षयः, तावत् नरकात् न मुच्यते।’ ‘नाहं भोग्यः, न च उपगम्यः, न च कदापि एवं वक्तव्यः; त्वं मां भज, दिव्ये, स्त्रीषु श्रेष्ठे।’ ‘यद् त्वं मां प्रियम् इच्छसि, तत् त्वयैव परिहृतं; अन्यथा आचरन् धर्मनाशः स्यात्।’ ‘शुभाङ्गि, दक्षिणोरुं उपविष्टा त्वम्; एष स्थानं स्नुषायाः, पौत्र्याः च; वामोरुं स्त्रीभोगाय, तं त्वं न उपागता; अतः त्वां कामेन न उपगमिष्यामि।’ ‘मम स्नुषा भव, सुश्रोणि; पुत्रार्थं त्वां वृष्णिपते वरणे; त्वं यत् मम समीपमागता, स्नुषाभावं स्वीकरोषि।’ सा उवाच—‘एवं भवतु, धर्मज्ञ; तव पुत्रेण सह संयोगः मे अस्तु; तव भक्त्या अहं भारतवंशं पूजयिष्यामि।’ ‘त्वं सर्वभूमिपालानां शरणं; तव गुणाः शतवर्षेण अपि मया न वर्णनीयाः।’ ‘तव वंशस्य कीर्तिः, श्रेयश्च लोके प्रसिद्धम्; धर्मज्ञ, अत्र यथासंविदं करिष्यामि।’ ‘तव पुत्रः कदापि मयि संशयं न करोतु; अत्र स्थित्वा तव पुत्रे स्नेहं जनयिष्यामि।’ एवमुक्त्वा सा ‘एवं भवतु’ इत्युक्त्वा तत्रैव अन्तर्धानं गता, स सिंह amongst राजानां तं दृष्ट्वा अपि अदृश्याम् अभवत्। राजा तु प्रातिपः, एतद् मनसि निधाय, पुत्रजननकाले प्रतीक्षां चकार; तस्मिन् काले प्रातिपः क्षत्रियर्षभः आसीत्।