एषा कथा महात्मनाम् भारतानाम् सम्पूर्णा, यत्र सम्भवपर्वणि राज्ञां विविधाः उत्पत्तयः कीर्त्यन्ते। अन्येषां च वीराणां, द्वैपायनस्य च महर्षेः, देवतानां चावतरणम् अत्र सम्यग् वर्ण्यते। दैत्यदानवयक्षाणां बलिनां नागपन्नगगन्धर्वद्विजानां च जन्मानि विस्तरेणोक्तानि। तथा अन्येषां भूतानां महर्षेः कण्वस्य तपोवन आश्रमे विविधाः जन्मप्रसङ्गाः कथ्यन्ते। दुष्यन्तशकुन्तलयोः भारतो नाम पुत्रः अजायत, यस्य नाम लोकेषु भारतवंशः प्रसिद्धः अभवत्। पुनः भगीरथ्यां महात्मानां वसूनां जन्म, शान्तनुके कुलं च, तदनन्तरं तेषां स्वर्गारोहणं वर्ण्यते। तेजांसि अंशशः संयोजनं, भीष्मस्य च जन्म, तस्य राज्यत्यागः ब्रह्मचर्यव्रते स्थितिः च अत्र प्रकट्यते। तेन प्रतिज्ञायाः पालनं, चित्राङ्गदस्य रक्षणं, तस्य निधनानन्तरं अनुजस्य रक्षणं च विवृणोति। तथैव विचित्रवीर्यस्य अभिषेकः, अनिमाण्डव्यशापसम्भूतं धर्मस्य मनुष्येषु जन्म, कृष्णद्वैपायनप्रसादात् धृतराष्ट्रपाण्डुपाण्डवानां च जन्म वर्ण्यते। वाराणवतं प्रति गमनं, दुर्योधनस्य कपटयोजना, पाण्डवान् प्रति धृतराष्ट्रपुत्रेण प्रेषितं मायामिश्रं दूतकार्यं च अत्र निरूप्यते। मार्गे धर्मराजाय विदुरेण हिताय म्लेच्छभाषया दत्तं बुद्धिसूत्रं कथ्यते। विदुरवाक्येन सुरङ्गानिर्माणस्य प्रवृत्तिः, निष्ठादस्त्रीपुत्राणां पञ्चानां लाक्षागृहे शयनं च उच्यते। अत्रैव पुरोचनस्य दाहः, भीषणे वने पाण्डवानां हिडिम्बया सह संगमश्च वर्ण्यते। तत्र बलिनाभीमेन हिडिम्बस्य वधः, घटोत्कचस्य जन्म च निवेद्यते। महर्षेः व्यासस्य अनन्ततेजसः साक्षात् दर्शनं, तस्याज्ञया एकचक्रायां ब्राह्मणगृहे वासः च अभवत्। तत्र गूढवेशेन निवासः, बकस्य वधः, नगरवासिनां विस्मयश्च कीर्त्यते। कृष्णायाः (द्रौपद्याः) तथा धृष्टद्युम्नस्य जन्म, ब्राह्मणेन व्यासवाक्यप्रेरितः श्रुत्वा, अत्रोच्यते। स्वयंवरदर्शनकाङ्क्षया पाञ्चालदेशं प्रति द्रौपदीं द्रष्टुम् उत्सुकाः पाण्डवाः जग्मुः। ततः गङ्गातटे अङ्गारपर्णं जित्वा अर्जुनः तेन सख्यम् अकरोत्, तस्मात् किञ्चिद् श्रुतवान्। ततः वसिष्ठौरवयोः वंशकथां श्रुत्वा, भ्रातृभिः सहितः पाञ्चालदेशं प्रति प्रस्थितवान्। पाञ्चालनगर्यां धनञ्जयः लक्ष्यवेधने विजित्य, सर्वेषां नृपाणां मध्ये द्रौपदीं अवाप्तवान्। तत्र भीमसेनार्जुनौ महायुद्धे क्रुद्धान् पृथिव्यां नृपतीन्, शीघ्रं शल्यकर्णौ च निर्जित्य, विजयं प्राप्नुतः। तयोः अतिमानुषं विक्रमे दृष्ट्वा, रामकृष्णौ महाबुद्धी, पाण्डवत्वं संशशंकतुः। तौ भार्गवगृहे सभां गतवन्तौ, तत्र द्रौपद्याः पञ्चभर्तृत्वे च, द्रुपदसम्बन्धे च चर्चा अभवत्। अत्र पञ्चेन्द्रकथां, दैवीं अतिमानुषीं द्रौपद्याः विवाहकथां च अद्भुतां वर्णयन्ति। धृतराष्ट्रेण क्षत्तारं पाण्डवान् प्रति प्रेषयित्वा, विदुरस्य आगमनं, केशवेन सह मिलनं चोक्तम्। खाण्डवप्रस्थे वासः, राज्यार्धपरित्यागः, नारदाज्ञया द्रौपदीसंविदः स्थापना च निरूप्यते। सुन्दोपसुन्दयोः कथा, ततो युधिष्ठिरस्य द्रौपद्यया सहोपवेशनं दृष्टम्। ततः अर्जुनः ब्राह्मणस्य कार्याय प्रविश्य शस्त्रग्रहणं कृत्वा, ब्राह्मणस्य धनं विमोच्य, प्रतिज्ञां पूरयित्वा गृहं प्रत्यागच्छत्। प्रतिज्ञां पाल्य, वीरः वनं गतः; पार्थस्य प्रवासे उलूपीया सह मार्गे संगमः अभूत्। तीर्थयात्रायाः, बभ्रुवाहनस्य जन्म, तत्रैव पञ्चाप्सरसां मोचनं च वर्ण्यते। शापवशात् ब्राह्मणतपस्वी ग्राहः अभवत्; प्रभासतीर्थे पार्थस्य केशवेन सह संगमः अभवत्। द्वारकायां सुभद्रा अर्जुनं वाञ्छन्ती, वासुदेवसंमत्या किरीटीना लब्धा। कृष्णेन देवकीपुत्रेण हरणे कृत्यम्, ततः सुभद्रायां परमतेजाः अभिमन्युः अजायत्। द्रौपद्याः पुत्राणां जन्म, द्वयोः कृष्णयोः यमुनातटे विहारयात्रा च अत्रोक्तम्। चक्रधनुषोः प्राप्तिः, खाण्डवदाहः, वह्नेः मायायाः मोचनं, सर्पस्य विमोचनं च वर्ण्यते। मण्डपालयाः महर्षेः शार्ङ्ग्यां पुत्रस्य जन्म च कीर्त्यते। एवं विस्तरेण आदिपर्वणि प्रथमं काण्डं वर्णितम्। परमर्षिः द्विशतं अध्यायान् गणितवान्; महातेजाः व्यासः सप्तविंशतिं अध्यायान् रचितवान्। महात्मा मुनिः अष्टसहस्राणि अष्टशतानि च श्लोकान्, चत्वारिंशदधिकानि च, प्रतिपादितवान्।