सूतपुत्रेण रोमहर्षणेन नैमिषारण्ये महाभारतस्य अष्टादशपर्वाणि यथायथं कथितानि। ततः महर्षिः व्यासः महात्मा शतपर्वाणि संपूर्णतया उद्घोषयति, तत्र मौसलपर्वं, तदनन्तरं भयंकरे महाप्रस्थानिकपर्वे, पश्चात् स्वर्गारोहणिकपर्वे च घोरतमं वर्ण्यते। तदनन्तरं हरिवंशपर्वं पुराणानुशङ्गं, विष्णुपर्वं, बालकस्य अद्भुतकृत्यं, तथा विष्णुना कंसवधः अपि कथ्यते। भव्यपर्वे अपि अनुपूर्यते, भव्यं महदाश्चर्यं तत्र, एवं शतपर्वाणि महात्मना व्यासेन सम्यक् उद्घोषितानि। एवं नैमिषारण्ये सूतपुत्रेण यथावत् अष्टादशपर्वाणि श्रावितानि। तत्र भारतसङ्ग्रहः पर्वसङ्ग्रहः कथ्यते—पौष्यपर्व, पौलोमपर्व, आस्तिकपर्व, आदिपर्व, अंशावतरणपर्व च। आदौ, लाक्षागृहस्य उत्पत्तिः तद्वद् दाहः, हिडिम्बस्य बकस्य च वधः, चित्ररथकथा, पञ्चालीस्वयंवरः च वर्ण्यते। क्षात्रधर्मेण विजित्य, वैवाहिकपर्वं, विदुरागमनं, राज्यलाभः च आगच्छति। अर्जुनस्य वनवासः, ततः सुभद्राहरणं, गृहणं पुनः गृहणं, खाण्डवदाहः च वर्ण्यते। पौलोमपर्वे भृगुवंशः विस्तारतया कथ्यते; आस्तिकपर्वे सर्वसर्पाणां गरुडस्य च उत्पत्तिः। समुद्रमन्थनं, उच्चैःश्रवसो जन्म, पारिक्षितः नागयज्ञः च वर्ण्यते। एषा कथा महात्मनां भारतानां सम्पूर्णा; सम्भवपर्वे नृपाणां विविधोत्पत्तयः कथ्यन्ते। अन्येषां वीराणां, द्वैपायनस्य ऋषेः, देवावतरणस्य च वर्णनं भवति। दैत्यदानवानां, महायक्षाणां, नागानां, सर्पाणां, गन्धर्वपक्षिणां च उत्पत्तिः वर्ण्यते। अन्येषां प्राणिनां जन्मानि महान् तपस्वी कण्वाश्रमस्थले वर्ण्यन्ते। दुष्यन्तस्य शाकुन्तलायाः च भारतः पुत्रः अभवत्, यस्य नाम्ना भारतवंशः लोके प्रसिद्धः। पुनः, भगीरथ्यां, शान्तनुगृह्यां, वसुना जन्म, तेषां स्वर्गारोहणं च वर्ण्यते। तेजांसां संघातः, भीष्मस्य जन्म, तस्य राज्यत्यागः, ब्रह्मचर्यव्रते स्थितिः च वर्ण्यते। तस्य प्रतिज्ञापालनं, चित्राङ्गदस्य रक्षणं, चित्राङ्गदवधे अनन्तरं अनुजस्य रक्षणं च। विचित्रवीर्यस्य अभिषेकः, धर्मस्य मनुष्येषु जन्म, अणिमण्डव्यशापात् उद्भूतः च वर्ण्यते। कृष्णद्वैपायनस्य वरानुग्रहेण धृतराष्ट्रः, पाण्डुः, पाण्डवाः च जाताः। वाराणावतगमनं, दुर्योधनस्य युक्तिः, धृतराष्ट्रपुत्रस्य पाण्डवेषु कुटिलप्रेषणं च। मार्गे विदुरस्य धर्मराजाय हिताय म्लेच्छभाषया उपदेशः। विदुरवाक्येन गुप्तसुरंगनिर्माणं, निषादस्त्रीपुत्राणां पञ्चानां लाक्षागृहे शयनं च। पुरोचनदाहः, घोरवनस्थले पाण्डवैः हिडिम्बायाः साक्षात्कारः च। तत्र भीमेन हिडिम्बवधः, घटोत्कचस्य जन्मकथा च। अपरिमिततेजसः व्यासमहर्षेः साक्षात्कारः, तस्य आज्ञया एकचक्रे ब्राह्मणगृहे निवासः। तत्र पाण्डवाः वेषधारणया वसन्ति, बकवधः, नगरजनानां विस्मयः च। कृष्णायाः (द्रौपद्याः) धृष्टद्युम्नस्य च जन्म, ब्राह्मणात् श्रुत्वा, व्यासवचनानुग्रहात्। स्वयंवरद्रष्टुम् इच्छन्तः पञ्चालदेशं प्रति गच्छन्ति। गङ्गातटस्थले अङ्गारपर्णं पराजित्य, अर्जुनः तेन मित्रत्वं कृतवान्, तस्मात् किञ्चित् श्रुतवान्। वसिष्ठौरववंशस्य उत्तमकथा, भ्रातृभिः सह पञ्चालदेशं प्रति गमनं। पञ्चालपुरीमध्ये धनञ्जयः लक्ष्यं भित्त्वा, सर्वराजानां मध्ये द्रौपदीं विजितवान्। तत्र भीमसेनः अर्जुनः च, महान् युद्धे, भूम्याः क्रुद्धराजान् अधिगम्य, शल्यं कर्णं च शीघ्रं पराजितवन्तौ। तेषां अतुल्यपराक्रमं दृष्ट्वा रामः कृष्णः च, महाबुद्धी, पाण्डवत्वं शङ्कितवन्तौ। तौ भगर्वगृहसभायां मिलित्वा, द्रौपद्या पञ्चपुत्राणां पत्नीत्वे चर्चाः, द्रुपदसम्बन्धे च संवादः अभवत्। पञ्चेन्द्राणाम् अद्भुतकथा, दिव्यं अतिमानुषं द्रौपद्याः विवाहं वर्ण्यते। धृतराष्ट्रेण क्षत्तारं पाण्डवेषु प्रेषितं, विदुरागमनं, केशवसाक्षात्कारः च। खाण्डवप्रस्थे निवासः, राज्यार्धत्यागः, नारदाज्ञया द्रौपद्याः नियमस्थापनं च। सुन्दोपसुन्दयोः कथा, युधिष्ठिरः द्रौपद्यया सह उपविष्टः दृश्यते। ततः अर्जुनः ब्राह्मणार्थम् प्रविश्य शस्त्रग्रहणं कृत्वा, ब्राह्मणसंपत्तिं विमोच्य, स्वसंकल्पं सिद्ध्य, गृहं प्रत्यागतः।