कण्वः सर्वदमनं पुत्रवत्सलः सम्बोध्य तं पुरुवंशजं समुपदिश्य एवं प्रोवाच—"वत्स, त्वं शक्तः सन्तः तां मातरं वह, मुनिभिः सह पुनः प्रत्यागन्तुं समर्थः।" इत्युक्त्वा कण्वः शिष्यांश्च सम्बोध्य शीघ्रं शाकुन्तलीं पुत्रं चाश्रमात् नेतुमादेशयत्। "सर्वलक्षणैः सुशोभितां तां स्वपतेः समीपं नयत, यतो हि स्त्रीभ्यः स्वबान्धवेषु दीर्घकालं वासः न रोचते।" पुनः स धर्मशीलः कण्वः प्रोवाच—"यशः, आचारः, धर्मश्च हेतवः, अतः विलम्बं मा कुरुत, शीघ्रं नयतैनां।" तत्र धर्मात्मनः कश्यपस्य वचः श्रुत्वा, तेन च अनुमतिः लब्धा, शाकुन्तला हृष्टा बभूव। कण्वस्य वचः श्रुत्वा, पुनः पुनः प्रस्थानाय प्रेरिता, सः पुरुवंशजः कण्वं मातरं च उवाच—"माते, किमर्थं विलम्बः? गच्छामः राजगृहं।" इत्युक्त्वा सः दुश्यन्तपत्नीं तां महाभागां प्रणम्य मुनिपादौ गन्तुम् उद्यतवान्। शाकुन्तला अपि कृताञ्जलिः पितरं प्रणम्य, प्रदक्षिणं कृत्वा इदं वचनमब्रवीत्—"यदि कदाचिदज्ञानात् अहं 'न स मे पिता' इति उक्तवती, अथवा कटुवचनं, मिथ्यावचनं, अनुचितं, अप्रियम् वा उक्तवती, तदस्तु मे क्षन्तव्यम्।" तस्याः वचनं श्रुत्वा, मुनिः शिरसि नम्रः मौनं स्थितः; कण्वः अपि महर्षिः सन् मानवभावात् अश्रूणि मुमोच। ततः सः तपस्विनः जलाशनाः, वायुभक्षाः, पत्राहाराः, फलमूलभक्ष्याः, संयताश्च, कृशाः, स्फिग्दमनीदृश्याः, तान् सर्वान् आहूतवान्। व्रतानि चरन्तः, जटिलाः, मुण्डिताः, वल्कलाजिनवाससश्च तान् सर्वान् करुणया कण्वः प्रोवाच—"एषा मे सुता वनजाता, सदा मया पालिता, न चास्याः लोकव्यवहारज्ञानम् अस्ति। सर्वैः यूयं एतां तपोवनात् क्षत्रियगृहं यावत् अनुगम्यत। द्वितीययोजनान्तरे प्रतिष्ठाना नाम पुरी, ब्राह्मणाः, तत्र स्थितम्।" "प्रतिष्ठाने नगरे शाकुन्तलायाः पितामहः राजा पूर्वं दीर्घकालं उर्वश्यया सह वसति स्म। सा पुरी गङ्गायमुनयोः संगमे स्थिताऽस्ति, बहुता टडागवनैः, धनधान्यसमृद्धया च शोभिता। तत्र संगमं प्राप्य, स्नात्वा, अग्नौ हविः दत्त्वा, शाकुन्तलां नीत्वा, मूलफलाहारं कृत्वा, तपस्विनः प्रत्यागच्छन्तु; अन्यथा श्रान्तिः भविष्यति।" "एवं भवतु" इति सर्वे तपस्विनः प्रतिज्ञाय, शाकुन्तलां दुश्यन्तपुरद्वारं प्रति निन्युः। तं कमललोचनं बालं यक्षपुच्छोपमतेजसं गृहित्वा, तं वनात् सुशोभनां पुरीं यत्र दुश्यन्तः तिष्ठति, आगमन्। धर्मनिष्ठाः ते तपस्विनः शाकुन्तलां नीत्वा, वनानि, नदीनदीः, गिरिप्रपातान्, पर्वतात्यन्तानि च अतिक्रम्य ययुः। गिरिप्रदेशान्, तटवनानि, जनपदान्, नगराणि, पुण्याश्रमांश्च गत्वा, तानां श्रान्तिः नाशिता, ते शनैः मध्याह्ने प्रतिष्ठानां प्रापुर्यः, या पुरी पुरुहुतस्य पुत्राय निर्मिता। सा पुरी सुदृढद्वारशृङ्गकवाटयुक्ता, शतशः व्यवस्थाभिः रक्षिता, शिलास्तम्भयन्त्रैः, प्रतिरोधयन्त्रैः च समुपेता, शत्रूणां दुरत्यया आसीत्। सर्ववस्तुशोभितैः प्रासादैः, भवनैः, रम्यशालाभिः, तोरणैः, सभाभिः, जलयानैः च परिवृता। विशालराजपथेन, सुविन्यस्तेन, शोभमानम्, कैलासशृङ्गसदृशैः तोरणैः भूषिता। शुभतोरणार्कनिर्गमैः, उपवनैः, आम्रवाटिकाभिः, सालवृक्षपाश्रयेण च भूषिता। सर्वविधपद्मवनैः, उपवनैः, वर्णाश्रमनिवासिभिः, स्वधर्मनिष्ठैः, उत्सवपरैः जनैः च पूरिता। धनधान्यसमृद्धा, तुष्टजनैः, रत्नसम्मानिता, यज्ञकृत्स्नातकैः, अग्निहोत्रपरैः च नित्यं व्याप्ता। दुष्टजनरहिताः, दानशीलाः, दयालवः, अधर्मद्वेषिणः, स्वर्गलाभकामिनश्च तत्र वसन्ति। एवंजनसमाकीर्णा सा पुरी इन्द्रपुरीमिव बभासे; तस्यां मध्ये राजभवनम् आसीत्। तदिन्द्रभवनसदृशं, धनराशिभिः पूर्णम्, मध्यभागे दिव्यसभा नानारत्नविभूषिता। तस्मिन्सभामध्ये राजा राजर्षिः सर्वाभरणभूषितः, ब्राह्मणैः, क्षत्रियैः, मन्त्रिभिश्च परिवृतः स्थितः। सूतैः, मागधैः, बन्दिभिः स्तूयमानः, राजा आगतान् कार्यार्थिनः प्रत्यर्च्य, तेषां कार्यसिद्धौ विसृज्य, स्वस्तिरूपेण उपविवेश। तस्मिन् समये, पक्षिविलापं श्रुत्वा, तदशकुनज्ञाः महर्षयः, शाकुन्तलायाः शकुनाः पश्यन्तः, प्रोचुः—"शकुन्तलायाः शकुनाः शुभाः, कार्यसिद्धिलक्षणानि दृश्यन्ते। निश्चितं त्वं महाराज्ञी भविष्यसि, अद्यैव तव पुत्रः युवराजः भविष्यति।" वर्धमानपुरद्वारे वाद्यध्वनिसमाकुलस्य मध्ये, महर्षयः शकुन्तलां पुरतः स्थापयित्वा प्रविविशुः। पुरुवंशजः सः कुमारः प्रविशन्, जनैः स्तूयमानः, वर्धमानपुरद्वारं प्रविवेश। सः हृष्टः आत्मानं स्वयमिव इन्द्रपुरीस्थं मेने। तदा सर्वे नगरवासिनः संमिल्य, कुमारदर्शनकामाः अभवन्। सा शाकुन्तला जनसमूहे समुपस्थिताऽभूत्, देवीव लक्ष्मीः साक्षादिव आगता, यथा पौलोमी इन्द्रलोकात् जयन्तेन सह प्रत्यागताऽभूत्।