एवं पृष्टा अहं महर्षये जन्मनः कथा उक्तवती, राजन्, कन्वस्य पुत्रीति मां विद्धि। सा हि, स्वजनकं न जानन्ती, कन्वमेव पितरं मन्यते; अतः, राजन्, यथातथं श्रुतं मया तत्त्वं ते निगदितं। तदा स राजा तस्याः वचनेन राजकन्येति स्पष्टं ज्ञात्वा, “शुभे, त्वं मम भार्या भव, सुश्रोणि, यत्किमपि ते कर्तव्यं तद्वद,” इति प्रार्थयामास। “हे सुन्दरी, सुवर्णमालां, वस्त्राणि, कुण्डलानि, कङ्कणानि, नगरनगरान्तरेभ्यः विविधरत्नानि ते आनयिष्यामि। अद्यैव ते हारांश्च मृगचर्माणि च दास्यामि; अद्य प्रभृत्य राज्यं तव भवतु, रम्ये, मम भार्यां भव।” “आगच्छ, भीरु, गन्धर्वविधिना विवाहं कुरु; सर्वेषु विवाहेषु गन्धर्वो श्रेष्ठतमः इति कथ्यते, तन्वी।” सापि उक्तवती, “मम पिता, राजन्, फलानि संग्रहीतुं तपोवनं गतः; क्षणमेकं प्रतीक्षस्व, स तव दास्यति मां। स हि सदा मम स्वामी, परमदैवतम्; यस्मै पिता मां ददाति, स मे पतिः भविष्यति। बाल्ये पिता रक्षति, यौवने पतिः, वृद्धावस्थायां पुत्रः; स्त्री स्वातन्त्र्याय योग्यैव न। तपस्विनं पितरं पूज्य, धर्मपरायणायाः मम, राजन्, अधर्मतः पतिं कथं प्रार्थयेयम्?” “ब्राह्मणाः क्रोधं शस्त्रं धारयन्ति, न शस्त्राणि हस्ते; ते क्रोधेन शत्रून्सन्ताडयन्ति, यथा इन्द्रः वज्रेण दैत्यान्; अग्निः तेजसा, सूर्यः रश्मिभिः दहति। राजा दण्डेन दण्डयति, ब्राह्मणः क्रोधेन दहति; कोपिताः तं क्रोधेन नाशयन्ति, यथा वज्रधारी दैत्यान्। अहं तं महर्षिं जानामि, स कोपहीनः; सुश्रोणि, निर्दोषे, त्वं मम काम्या, अहं तव काम्यः। मम मनः त्वयि स्थितम्, त्वदर्थमेव अत्र आगतः।” “आत्मा आत्मनः मित्रम्, आत्मनः शरणम्; आत्मनैव आत्मा दातव्यः धर्मेण। संक्षेपेण, अष्टविधाः विवाहाः धर्म्याः स्मृताः—ब्राह्म, दैव, आर्ष, प्राजापत्य, असुर। गन्धर्व, राक्षस, पैशाचश्च अष्टमः; एषां विषये मनुः स्वयंभूवः पूर्वं धर्म्यम् उक्तवान्। चत्वारः प्रथमाः ब्राह्मणाय प्रशस्याः; क्षत्रियाय षट् धर्म्याः निर्दोषाः। राज्ञां राक्षसः अपि विधीयते; वैश्यशूद्रयोः असुरः स्मृतः। पञ्चसु त्रयः धर्म्याः, द्वौ अधर्म्यौ। पैशाचः असुरश्च न कदाचित् आचर्यौ; एतद्विधिना धर्ममार्गः अनुगन्तव्यः। गन्धर्वराक्षसौ क्षत्रियाय धर्म्यौ—न सन्देहः; पृथक् वा संयुक्तौ वा कर्तव्यौ—नात्र किञ्चित् सन्देहः।” “तस्मात्, त्वं मम काम्या यथा अहं तव काम्यः, रम्ये, गन्धर्वविधिना विवाहाय योग्याऽसि। यदि धर्ममार्गः मम, आत्मा स्वामी, शृणु, पुरुषश्रेष्ठ, मम विवाहे शर्तम्। सत्यं शपस्व, यथा रहसि वक्ष्यामि—मम गर्भात् यो पुत्रः स तव त्वरितं राज्यम् अधिगमिष्यति। स एव युवराजः, महराजन्—एतत् सत्यं तव कथयामि; यदि एवं, दुष्यन्त, तदा विवाहः भवतु।” तस्याः सर्वं वचनं समनुज्ञाय, जनाधिपः दुष्यन्तः पुनः उक्तवान्—“यत्किमपि अन्यत् इच्छसि तद्वद।” “एषा विवाहः शास्त्रसम्मतः, लोकप्रसिद्धः; बुद्धिमन्तः विवाहविधिं लोकहिताय प्रशंसन्ति। जनसम्भ्रमनिवारणाय विवाहं विधिना कुरु; अत्र यज्ञपात्राणि, कुशाः, पुष्पाणि, अक्षतानि च। यथा विवाहः सम्यक् कृतः, तथा सन्ततिः अपि सम्यक्; तस्मात् घृतं, अक्षतान्, बालुकां च अर्पय, ब्राह्मणाय। अन्ये विवाहविधयः अत्र सन्ति, राजन्; धर्माय कष्टवचनानि अपि क्षन्तव्यानि।” राजा उक्तवान्—“एवं भवतु”—न विलम्बं कृतवान्; किन्तु, “शुद्धस्मिते, त्वां नगरे न नयिष्ये।” यथा त्वं योग्याऽसि, सुश्रोणि, तथा उक्तवान्; एवं उक्त्वा, राजर्षिः ताम्, निर्दोषचारिणीं, सम्बोध्य, पुरोहितम् आह्वयन्, यथोचितं वचनं उक्तवान्—“यत् राजकन्या उक्तवती, तद् अहं न त्यक्तुं शक्नोमि। मम तेजस्वी पुत्रः विधिविना न भवेत्; तस्मात् विवाहः शास्त्रानुसारः क्रियताम्—न विलम्बः।” राजस्य वचनेन द्विजः, बाढं बाध्य, शास्त्रानुसारं राजविवाहं सम्यक् आचरितवान्। ब्राह्मणश्रेष्ठस्य आज्ञया, शुभैः संस्कारैः उत्सवैर् सम्पन्ने, स तस्याः हस्तं गृहीत्वा, विधिनुसारं, सह तया वासं कृतवान्। विश्वास्य तां, राजा प्रस्थितः, पुनः पुनः उक्तवान्—“त्वदर्थं चतुर्विधं सैन्यं प्रेषयिष्यामि। त्रैवेद्यविद् वृद्धैः, नानाराजजनैः, सह सहस्रपलङ्ककैः, स्वजनैः आगमिष्यामः। मूकाः, किराताः, कुब्जाः, वामनाः, उत्तमवासाः च, सैन्ये रथिपाः सूता च संगमिष्यन्ति। शङ्खध्वनिभिः, मृदङ्गनिनादैः, वनं यात्रायिष्यति; एवं, शुद्धस्मिते, त्वां नगरे आनयिष्यामि।