नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्। महाभारतस्य प्रथमे पर्वणि, सर्वेषां श्रोतृणां हिताय महर्षिः सञ्जयति—भारताख्यानस्य विभागाः श्राव्याः। आदौ विभागानां संक्षिप्तानां नामानि, ततः द्वितीयः विभागसंग्रहः श्राव्यः। तत्र प्रथमतः पौष्य, पौलोम, आस्तीक, आदि, अश्वतरक, एवं च अद्भुतं रोमाञ्चकरं सम्भवपर्व कथ्यते। अस्मिन्नेव लाक्षागृहदाहस्य वृत्तान्तः, ततः हिडिम्बोपाख्यानं, अनन्तरं बकवधः, चित्ररथसंवादश्च वर्ण्यते। अनन्तरं राज्ञः द्रौपद्याः स्वयंवरकथनं यत्र वीरधर्मेण सा विजिता, तदनन्तरं विवाहवृत्तान्तः स्मर्यते। विदुरागमनं, राज्यप्राप्तिश्च, अर्जुनस्य वनवासनं, ततः सुभद्राहरणं च प्रवर्तते। सुभद्राहरणानन्तरं 'हरणहरण' नामाख्यानं ज्ञेयम्; ततः खाण्डववनदाहः, तत्र मायासाक्षात्कारः च। ततः सभापर्व, मन्त्रपर्व च, जरासन्धवधः, दिग्विजयश्च प्रवर्तन्ते। दिग्विजयानन्तरं राजसूययज्ञकथनं, तदनन्तरं अर्घ्यदानं, ततः शिशुपालवधः श्राव्यः। ततः द्यूतकथानकं, द्यूतानन्तरं प्रवृत्तमुपाख्यानं, आरण्यकपर्व, कीर्मिरवधः च वर्ण्यते। तत्पश्चात् अर्जुनस्य निर्गमनाख्यानं, ईश्वरार्जुनयोः युद्धं 'कैऱातपर्व' इति प्रसिद्धम्। ततः अर्जुनस्य दिव्यलोकगमनं, नलोपाख्यानं धर्मयुक्तं, दयावर्धनं च श्राव्यं। ततश्च पाण्डूनां धर्मज्ञस्य तीर्थयात्रोपाख्यानं, जातसुरवधः, ततः यक्षयुद्धं च प्रवर्तते। निवातकवचैः संग्रामः, ततः सर्पोपाख्यानं, अनन्तरं मार्कण्डेयसंवादः श्राव्यः। ततः द्रौपदीसत्यभामयोः संवादः, ततः घोषयात्रा, अनशनव्रतं, मन्त्रनिश्चयः, मृगस्वप्नोत्पत्तिश्च। व्रीहिद्रौनिकाख्यानं, इन्द्रद्युम्नकथनं, द्रौपदाहरणं, जयद्रथमोचनं च कथ्यते। अत्रैव रामकथानं, पतिव्रत्यमहात्म्यं, अद्भुतं सावित्र्याख्यानं च श्राव्यं। कुण्डलाहरणं, ततोऽरण्यकपर्व, ततः विराटपर्व, पाण्डवानां प्रवेशः, प्रतिज्ञापालनं च संकीर्त्यते। कीचकवधः, गोहरणं, अभिमन्योर्यथामत्स्यदेशे विवाहः चोत्तरं श्राव्यं। उद्योगपर्व अद्भुतं, ततः सञ्जययानाख्यानं ज्ञेयम्। ततो धृतराष्ट्रस्य चिन्ताजनितजागरः, सानत्सुजातोपाख्यानं, गूढात्मविद्यावचनं च प्रवर्तते। ततः यानसन्धिपर्व, दिव्याख्यानं, मातलिकथनं, गालवकृत्यम् च श्राव्यं। सावित्रपर्व, वामदेवपर्व, वेण्याख्यानं, जामदग्न्यकथनं, षोडशराजकपर्व चोत्तरं वर्ण्यते। कृष्णस्य सभाप्रवेशः, विदुलापुत्राज्ञा, उद्योगपर्व, सेनानिर्गमनं, विश्वकथनं च। अत्र विवादपर्व, महात्मनः कर्णस्य पर्व, मन्त्रनिश्चयानन्तरं कर्मोपाख्यानं च ज्ञेयम्। वासुदेववर्णितं श्वेतोपाख्यानं, यत्र बहूनि आख्यानानि, ततः कुरुपाण्डवसेनानिर्गमनपर्व। तत्र रथीसूत्तानां गणना, उलूकदूतोपाख्यानं, कोपवर्धनं च। अत्राम्बोपाख्यानं, ततः भीष्माभिषेकपर्व, अद्भुताख्यानं च श्राव्यं। जम्बूद्वीपनिर्माणपर्व, ततः भूमिपर्व, यत्र द्वीपविस्तारवर्णनं। तत्रैव महर्षिणा सञ्जयाय दिव्यदृष्टिदानं, भगवद्गीताख्यानं, ततः भीष्मवधः, द्रोणाभिषेकः, संशप्तकवधः च। अभिमन्युवधपर्व, प्रतिज्ञापर्व, जयद्रथवधः, ततः घटोत्कचवधः। ततः द्रोणवधपर्व, रोमाञ्चकारणं, ततः नारायणास्त्रमोचनं। ततः कर्णपर्व, शल्यपर्व, जलप्रवेशपर्व, गदायुद्धं च। ततः सारस्वतपर्व, तीर्थवंशकथनं, सूप्तिकपर्व भीषणं चोत्तरं। ऐषीकपर्व, सुदारुणपर्व, जलदानपर्व, स्त्रीणां विलापः च श्राव्यः। ततः श्राद्धपर्व, कुरूणां प्रेतक्रिया, चार्वाकराक्षसो ब्राह्मणरूपधारी निग्रहः च। ततः अभिषेचनिकपर्व, धर्मराजस्य राजसूययज्ञः, ततः गृहविभागवर्णनं च। ततः शान्तिपर्व, यत्र राजधर्मोपदेशः, आपद्धर्मपर्व, मोक्षधर्मपर्व च। शुकस्य आगमनं, तस्य प्रश्नाः, ब्रह्मप्रश्नोपदेशः, दुर्वाससः आगमनं, मायासंवादः च। ततः अनुशासनिकपर्व, श्रेष्ठोपदेशपर्व, ततः स्वर्गारोहणिकपर्व, भीष्मवृत्तान्तः च श्राव्यः। आश्रमवासपर्व, यत्र वने वासः, पुत्रदर्शनं, ततः नारदागमनपर्व चोत्तरं कीर्त्यते। एवं महर्षिः व्यासः सर्वेषां धर्मार्थकाममोक्षोपदेशरूपं महाभारतविस्तरं विभागशः श्रावयति, यः श्रोतृणां कल्याणाय, मोक्षाय च प्रवर्तते।