तदा स दुश्यन्तः पुरुषर्षभः स्वसेनया सहायैः सारथिभिश्च सह दुर्गमे गिरिपर्वतशृङ्गसंछन्ने तपा्त्यर्करश्मिभिर्दग्धे निर्जले जनरहिते च बहुयोजनविस्तीर्णे वनप्रदेशे प्रविवेश। तस्मिन्नेव घोरे मृगसिंहाद्यनेकविपिने सः पुरुषव्याघ्रः शस्त्रबलेन समन्वितः प्रविश्य विविधान् मृगान् व्याघ्रांश्च बाणपातवशं नीतवान्। ये तु बाणपथं प्राप्ताः तान् निशितैः शरैः विदार्य निपातितवान्; ये च दूरस्थाः, तानपि नरपतिः शरैः प्राहरत्। ये चाभिमुखं समागच्छन्ति, तान् खड्गेन छित्त्वा, शूलविद्याम् अधिगम्य, केचन हरिणान् शूलप्रहारैः अपातयत्। गदायुद्धविद्यायाम् अपि निपुणः सः अनवरतवीर्येण प्रहरन् शूलखड्गगदादीन् विक्षिपन् विचरति स्म। तत्र स राजा सह सेनया रणरसज्ञैः सह बलवता च स्वयम्, मृगपक्षिणः च निघ्नन् विचरन् वनं विक्षोभयामास। तद्वने मृगपतयः निहताः, तेषां गणाः व्यथिताः पलायमानाः दिशो जग्मुः। हरणगणाः भयविस्फारितहृदया इह च तत्र च शब्दान् कृतवन्तः, शुष्कसरित्प्रदेशेषु गताः जलाभावेन कृशाङ्गाः जाताः। क्लान्तहृदयाः ते भूमौ पतित्वा मूर्च्छिताः, क्षुधातृषार्ताः श्रान्ताः भूमौ विपेतुः। केचिदत्र तृष्णया पीडिता मनुष्यव्याघ्रैः भुक्ताः, अन्येऽपि अग्निं मन्थनकृतं प्रज्वाल्य वनान्तरे जीवितवन्तः। तत्र केचिद् यथाविधि पक्त्वा मांसं भक्षयन्ति स्म; तत्र च मत्तबलिनः हस्तिनः शस्त्रपीडिताः, भीताः शुण्डां संकुच्य शीघ्रं पलायितवन्तः, विह्वलाः रक्तमूत्रपुरीषं विसृज्य। तत्र वन्यगजाः बहून् नरान् निहत्य, तद्वनं बाणधाराभिरिव मेघपटलैः आच्छादितम्, पशुसंकुलं, तत्र पशुपतिराज्ञा निहतः। एवं स राजा सह सैन्ययानैः सह सहस्रशः पशून् निहत्य, तत्र सिद्धचारणसेवितं घनसन्निभं वनं ददर्श। स च नगरद्वययोजनदूरं वनं पशून् अन्वधावत्, स्वयं च श्रमेण क्लान्तः अभवत्। मृगान् अन्विच्छन् अश्वान् शीघ्रं प्रेरयन्, स राजा अन्यदपि वनं प्रविवेश। एकाकी महाबलः क्षुधातृषाश्रमेण पीडितः, वनोपान्ते विशालं रिक्तं प्रदेशं प्राप्तवान्। तदपि अतिक्रम्य, स राजा रम्याश्रमशोभितं, मनोहरं चक्षुषोऽतिसुखदं प्रदेशं जगाम। शीतलमारुतसंयुक्तं, पुष्पितवृक्षसमाकीर्णं, मनोहारीणि तृणानि यत्र, तत्रान्यदपि महद्वनं प्रविवेश। तद्वनं विस्तीर्णं मधुरद्विजस्वनयुतं, कोकिलरवसंपूर्णं, शलभगणध्वनिनिर्भरं च आसीत्। विस्तीर्णशाखिनां छायायुतानां वृक्षाणां समन्तात् भ्रमरगणविलोलितभूम्ना परमशोभायुक्तं तद्वनं ददर्श। न तत्र पुष्पहीनो वृक्षः, न फलहीनः, न कंटकहीनः, न च भ्रमरगणसंछन्नः। पक्षिस्वनैः प्रतिध्वनितं, पुष्पसमृद्ध्या भूषितं, सर्वकालेषु पुष्पितवृक्षैः छायायुतं तद्वनं आसीत्। स महाबाहुः तं रमणीयं वनं प्रविश्य, यत्र वातः पुष्पशाखासु लीलया विचरति, तत्र प्रविवेश। तत्र वृक्षाः पुनः पुनः अद्भुतं पुष्पवृष्टिं कृतवन्तः, शिखराणि दिवं स्पृशन्ति, पक्षिवृन्दगानैः प्रतिध्वनितानि। विविधपुष्पवस्रधारिणः ते वृक्षाः शोभन्ते स्म; नवमृदुलशाखासु पुष्पभारनमितासु पक्षिगणाः संश्रिताः। मधुवाञ्छया भ्रमराः मधुरध्वनिं कुर्वन्ति स्म, पुष्पभारनमितेषु शाखासु। स पुष्पपुञ्जैरलङ्कृतानि, लतागृहैः मनोहराणि स्थलानि दृष्ट्वा प्रमुदितचित्तः अभवत्। तद्वनं पुष्पशाखासंहतिभिः शोभितं, इन्द्रध्वजोपमं, सर्वतः विराजते स्म। तद्वनं सिद्धचारणगणैः, गन्धर्वाप्सरसां समूहैः, मत्तवानरकिन्नरैश्च सेवितम्। शीतलसुगन्धिपवनः पुष्परजः वहन्, वृक्षेषु कामरूपिणीव विचरति स्म। स राजा तद्वनं तादृशगुणसमन्वितं, रम्यतीरं, ध्वजोपमं, दृष्ट्वा विस्मितः अभवत्। पक्षिसंघैः कूजन्तं, हृष्टैः पक्षिभिः पूरितं, तत्र रम्यं प्रवीणाश्रमं ददर्श। नानावृक्षसमाकीर्णं, ज्वलिताग्निकुण्डयुतं, तदनुत्तमं शोभनं चाश्रमं स आदरात् पूजयामास। तत्र तापसैर्युतं, वालखिल्यैः सहितं, मुनिगणैश्च संछन्नं, पुष्पशय्योपशोभितैः वह्निकुण्डैः समलङ्कृतम्। महत्भिः उच्छ्रितवृक्षैः शोभितं, सर्वतः माल्यभूषितं, समीपे पुण्यसलिलया रम्यया नदीया सिञ्चितम्। तदाश्रमं नानापक्षिसंकुलं, मृगगणैः रमणीयं दृष्ट्वा स राजा हृष्टः अभवत्। तदनुत्तमं शोभनं चाश्रमं, देवलोकसदृशं, सर्वथा मनोहरं, समीपं जगाम। तत्र नदीं अपि ददर्श, या तदाश्रमस्य समीपे पुण्यसलिलयुता, सर्वभूतानां जननीव स्थित्वा विराजते स्म।