राजा प्रयातः सन्, तस्य राजकीयतेजसा दीप्तैः प्रासादशिखरस्थैः जनैः सह महती घोषध्वनिः समुत्पन्ना। तत्र स्त्रियः तं वीरं, स्वयंसंपन्नयशसं, शत्रुसंयमिनं, गजेन्द्रनिग्रहे दक्षं, इन्द्रतुल्यं च दृष्ट्वा विस्मयं जग्मुः। तं निरीक्ष्य, स्त्रीसमूहाः तमिव वज्रपाणिम् अमन्यन्त—"एष स पुरुषव्याघ्रः, रणभूमौ वासुतुल्यबलवान्" इति। "यस्मिन्बाहुवीर्यं प्राप्य शत्रवः न शत्रवः शेषन्ते" इति च ताः नृपतिम् अनुकम्पया वदन्त्यः। तं स्तुवन्त्यः, तस्य शिरसि पुष्पवृष्टिं च अकुर्वन्; चतुर्दिशं ब्राह्मणश्रेष्ठैः सः स्तूयमानः आसीत्। स राजा, देवराजतुल्यः, महोत्साहेन मृगयायां वनं प्रति प्रययौ, मदोन्मत्तगजमारूढः। तं निर्गच्छन्तं ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यशूद्राः अनुययुः; तं पश्यन्तः, जयमस्य कामयमानाः, शुभाशीर्वादान् ददुः। नगरवासिनः ग्राम्यजनाश्च तं दीर्घमध्वानं यावत् अन्वगच्छन्; पश्चात्, राज्ञा अनुमताः, प्रतिनिवृत्ताः। तदा पृथिवीपतिः गरुडसमचक्ररथेन भूमिं नभश्च घोषेण पूर्णम् अकरोत्। स राजा मार्गमणः, नन्दनसदृशं वनं ददर्श, यत्र बिल्वार्कखदिराः, कपित्थधवसमाकीर्णाः वृक्षाः आसन्। तत् वनं पर्वतशिखरच्छन्नं, सूर्यरश्मिभिः आच्छादितम्, निर्जलम्, निरजनम्, बहुयोजनविस्तीर्णम् आसीत्। तत्र तद्वनं भीममृगसिंहाद्याख्यपशुसम्पूर्णं, स पुरुषव्याघ्रः स्वसेवकबलवाहनैः सह प्रविवेश। तत्र दुष्यन्तः नानाविधान् मृगान् हत्वा विचचार; ये व्याघ्राः तस्य बाणपथं प्राप्ताः, तान् बाणैः विद्ध्वा अपातयत्; ये च दूरस्थाः आसन्, तानपि बाणैः व्यधित्। केचित् समीपागतान् खड्गेन निपात्य, शूलविद्यामध्ये श्रेष्ठः सन्, केचित् मृगान् शस्त्रेण अपातयत्। गदायुद्धे निपुणः सन्, सः शस्त्रगदादीन् प्रहरंश्च, अविरतवीर्येण विचचार। सः तत्र मृगपक्षिणः, युद्धरतान् सैनिकांश्च, स्वबलसमेतः निपातयन् विचरन् आसीत्। तदा महद्वनं व्याकुलं जातम्; पशुपतयो हताः, गणाः दिशो दिशः पलायन्ते स्म। मृगसमूहाः त्रासात् क्वचित् क्वचिद् निनादं कुर्वन्तः, शुष्कनदीं गताः, तृष्णया कृशाः। श्रमात् क्लान्तहृदयाः भूमौ पतित्वा मुषितप्रज्ञाः, क्षुधातृषार्ताः, क्षीणाः, भूमौ पतिताः। केचित् तत्र पुरुषव्याघ्रैः क्षुधार्तैः उपभुज्यन्ते स्म; अन्ये, अग्निं मन्थनकृत्य, वने जीवितुम् अशक्नुवन्। तदा तत्र, यथाविधि पक्त्वा, मांसं भक्षयन्ति स्म; तत्र केचित् मदोन्मत्तबलिनः गजाः शस्त्रविद्धाः—भयाकुलाः, स्रवत्कृमित्राणि मूत्रं च विसृज्य, रक्तं बहु स्रवत्सु, शीघ्रं पलायन्ते स्म। तत्र वन्यगजाः बहून् नरान् अपि हन्ति स्म; तद्वनं शरवर्षेण मेघमण्डलवद् आच्छादितं, पशुसम्पूर्णं, पशुपतिना नृपेण हतेन शोभते स्म। एवं सहस्रशः मृगान् हत्वा, सेनया वाहनैः च सहितः, सिद्धचारणसेवितं मेघसङ्काशं वनं तत्र ददर्श। सः नगरात् द्वियोजनदूरे, मृगान्विचरन्, स्वयम् अपि श्रान्तः, तद्वनं निरीक्ष्य। मृगान् अनुधावन्, राजा अश्वान् शीघ्रं प्रचोदयन्, मृगयायाः प्रयत्नेन अन्यत् वनं प्रविवेश। स एकाकी, महाबलः, क्षुधातृष्णाश्रमपीडितः, तद्वनान्तं गतः, विस्तीर्णं रिक्तदेशं प्राप्तवान्। ततः अपि परं गत्वा, राजा रम्याश्रमशोभितं, मनोहरं, मनःप्रह्लादकरं, दृष्टिमनोहरं च देशं प्राप्तवान्। शीतलसमीरसंयुक्तः, सः अन्यत् महान् वनं प्रविवेश; यत्र पुष्पितवृक्षैः, रम्यतृणाङ्कुरैः च समन्वितम् आसीत्। तद्वनं विस्तीर्णम्, मधुरपक्षिस्वरेण, कोकिलरवेन, पतङ्गसमूहनिनादेन च प्रतिशुभ्रं निनादितम्। तत्र प्रसारितशाखैः, शीतलच्छायावृक्षैः, मधुकरसमूहचालितभूमिना, परमशोभायुक्तं वनम् आसीत्। न तत्र कश्चिद् वृक्षः अपुष्पः, न अफलः, न अथ शूलरहितः; न अपि कश्चिद् वृक्षः मधुकरसमूहैः आवृतः तत्रासीत्। पक्षिस्वरैः प्रतिनादितम्, पुष्पसमृद्ध्या भूषितं, सर्वर्तुपुष्पितवृक्षैः छायाम् उपशोभितं च तद्वनम्। स महाबाहुः, तस्मिन् रम्ये प्रवरवने प्रविवेश, यत्र वातः पुष्पभारवृक्षशाखासु चलति स्म। तत्र वृक्षाः पुनः पुनः अद्भुतां पुष्पवृष्टिं कुर्वन्ति स्म; तेषां शिखराणि दिवं स्पृशन्ति, पक्षिस्वरैः प्रतिनादितानि। तत्र वृक्षाः नानारम्यपुष्पवसना इव शोभन्ते स्म; तेषां नवपल्लवेषु, पुष्पभारनमितेषु, पक्षिणः समागता आसन्। मधुकामाः मधुपाः तत्र मधुरस्वरं कुर्वन्ति स्म, पुष्पभारनमितेषु नवपल्लवेषु। सः महातेजाः, पुष्पराशिसंकीर्णानि, लतानिकुञ्जैः परिवेष्टितानि, मनोहारीणि स्थलानि दृष्ट्वा हृष्टः अभवत्। तत् वनं पुष्पशाखासंकीर्णैः वृक्षैः शोभते स्म, येषां शाखाः परस्परं संलग्नाः, इन्द्रध्वजवद् आसीन्।