स राजा दुष्यन्तः गजाश्वयोर् अभ्यस्तः, वीर्ये विष्णुसमः, तेजसा सूर्यसदृशः। धैर्ये समुद्रवत्, क्षमायां पृथिवीसमानः, तस्य राज्ञः नगराणि राज्यानि च समृद्धानि आसन्। सः स्वजनान् हर्षितान् धर्ममूलाचार्येषु प्रवर्तयामास। ततः शौनकः सत्यवृत्तं बुद्धिमन्तं भरतस्य जन्म कर्म च शाकुन्तलायाः उत्पत्तिं च श्रोतुम् इच्छति स्म; वीर्यवान् दुष्यन्तः कथं शाकुन्तलां प्राप्तवान् इति विस्तरेण श्रोतुम् अभिलषति स्म। सर्वं तद् श्रोतुम् आर्तः, सत्यम् एव ब्रूहि, इति सः विद्वान् सूतम् प्रार्थयामास। ततः दुष्यन्तः घनं वनं प्रविष्टः, अश्वगजशतैः परिवृतः, चतुर्वर्गसेनया सह। तं शूराः शस्त्रधराः खड्गशूलगदादण्डधारिणः, शतशः सैनिकैः सहितं अन्वयन्। सिंहनादैः, शङ्खदुन्दुभिस्वनैः, रथचक्रघोषैः, गजानां निनादैः च, विविधायुधधारिणः, विविधवस्त्रधारिणः, अश्वानां ह्रेषितैः, श्वसितताडितैः च, राजा प्रस्थितः। तदा राजप्रासादेषु स्थितैः, तेजस्विभिः, उच्चस्थानेषु स्थितैः, घोषः अभूत्। तं वीरं, स्वकीर्तिप्रसिद्धं, इन्द्रसमं, शत्रुसंहारिणम्, गजशत्रून् निग्राहयन्तम्, स्त्रियः दृष्ट्वा, 'इयं वज्रधारिणः', इति चिन्तयन्त्यः, 'अयं पुरुषसिंहः, युद्धे वसुसमः', इति मेनिरे। तस्य बाहुबलस्य स्पर्शं प्राप्ताः शत्रवः शत्रवः न भवन्ति, इति ताः स्त्रियः स्नेहात् उक्तवन्त्यः। तं स्त्रियः पुष्पैः शिरसि अभ्यवर्षन्, ब्राह्मणश्रेष्ठैः सर्वतः प्रशंसितः। स राजा परमप्रहर्षेण वनाय याय, गजेन्द्रेण आरोहितः, इन्द्रसमः। ब्राह्मणाः, क्षत्रियाः, वैश्याः, शूद्राः च तं अनुगच्छन्, शुभकामनया विजयं प्रार्थयन्तः। नगरवासिनः, ग्रामजनाः च दीर्घं मार्गं अन्वयन्; तेन अनुमताः, तदनन्तरं प्रत्यागताः। स भूमिपतिः, गरुडसदृशे रथे, भूमिं दिवं च घोषैः पूरयन् याय। स राजा मार्गे नन्दनवनसदृशं वनं दृष्टवान्, बिल्वार्कखदिरैः, कपित्थधवैः च पूर्णम्। तद् दुर्गं, पर्वतान्तरैः, सूर्यरश्मिभिः च आच्छन्नम्, निर्जलम्, निर्जनम्, बहुयोजनविस्तीर्णम्। तस्मिन्नेव वनं, मृगसिंहादिभिः, अन्यैः च वन्यजीवैः पूर्णम्, स पुरुषसिंहः सेवकैः, सैन्यैः, यानैः सह प्रविष्टः। दुष्यन्तः तत्र विचरन्, विविधान् मृगान् वधयन्, बहून् सिंहान् च शरैः निपातितवान्। दूरस्थान् अपि शरैः विद्ध्वान्; समीपागतान् खड्गेन वधयन्; शूलविद्यायां श्रेष्ठः, मृगान् शूलैः पतितवान्। गदायां तत्त्वविद्, जवलिनखड्गगदादण्डैः चासकृत् विचरन्, वन्यपक्षिप्राणिनः च वधयन्, युद्धरम्यैः सैनिकैः सह, अद्भुतबलः राजा विचरन्। वनं महान् विक्षिप्तम्, पशुपतयः तत्र त्यक्तवन्तः, गणाः तत्र पलायिताः, नायकाः हताः। मृगगणाः उद्विग्नाः, निर्जलनदीषु गताः, तृषार्ताः, कृशाः अभवन्। श्रमात् क्लान्ताः, भूमौ पतिताः, क्षुधातृषार्ताः, शिथिलाः अभूवन्। केचन तत्र सिंहसदृशैः पुरुषैः भक्षिताः; अन्ये अग्निं मन्थनात् प्रज्वाल्य, वनं जीवितवन्तः। तदा तत्र मांसं सम्यक् पक्त्वा भक्षयन्तः; मदोत्कटाः गजाः शस्त्रैः विद्धाः, भयात् शुण्डां आकृष्य, शीघ्रं पलायिताः, मलमूत्रं विसृज्य, रक्तं च स्रवत्। तत्र वन्यगजाः बहून् पुरुषान् हत्वा, वनं मेघसमूहैः शरवर्षेण आच्छन्नम्, पशुभिः पूर्णम्, पशुपतिः राज्ञा हतः। ततः सह सैन्ययानैः सह, सहस्राणि पशूनां हत्वा, सिद्धचरनिषेवितं मेघसदृशं वनं दृष्टवान्। नगरात् द्वयोजनदूरं वनं दृष्ट्वा, मृगान् अन्वियाय, स्वयं श्रान्तः। मृगान् अन्वियाय, अश्वान् शीघ्रं प्रोत्साहितवान्; मृगान्वेषणेन अन्यं वनं प्रविष्टः। एकाकी, महाबलः, क्षुधातृषार्तः, श्रान्तः, वनस्य अन्तं प्राप्तः, विशालं शून्यं देशं दृष्टवान्। ततः तदपि अतिक्रम्य, उत्तमाश्रमैः भूषितं, मनःप्रहर्षजनकं, दृष्टिसुखदं स्थलं प्राप्तः। शीतलवातान्वितः, अन्यं महान् वनं गतः, पुष्पितवृक्षैः, रम्यतृणयुतं, अतीव रम्यं दृष्टवान्।