पौरवकुलेषु एकः महाबलवान् नाम दुष्यन्तः आसीत्, स भूमण्डलस्य चतुर्दिशं रक्षिता बभूव, हे भरतश्रेष्ठ। स नृपः सर्वस्य भूमण्डलस्य चतुर्थांशं भुङ्क्ते स्म, सागरेण परिवृतान् देशांश्च अपि स्वाधीनं कृतवान्, हे विजिगीषो। स शत्रून् निगृह्य, म्लेच्छसीमान्तदेशान् पर्यन्तं, सागरपर्यन्तान् प्रदेशांश्च, चतुर्वर्णजनसंयुक्तान्, शासनं चकार। तस्य राज्ये वर्णसंकरः नासीत्, कृषिकर्मा न कश्चन उपेक्षितः, कश्चन च दुष्कृत्यं न अकरोत्। जनाः धर्मे रममाणाः, स्वकर्मसु निष्ठिताः, धर्मार्थौ च प्राप्नुवन्, तस्य राज्ये, हे पुरुषव्याघ्र। तत्र न चौरभीतः, न क्षुधाभयं किञ्चित्, न रोगभीः अपि, तस्य राज्ये। वर्णाः स्वधर्मे तुष्टाः, भाग्यनियतेषु कर्मसु अनासक्ताः, तं महाप्रतापिनं राजानं शरणं गत्वा, सर्वतः निर्भयम् अवसन्। मेघाः काले वर्षन्ति स्म, धान्यं स्वादुपूर्णम्, पृथिवी सर्वरत्नसमृद्धा, पशुभिश्च समृद्धा आसीत्। ब्राह्मणाः स्वधर्मे रताः, तेषु मिथ्यावचनं नासीत्। स च दुष्यन्तः अद्भुतबलसम्पन्नः, युवान्, वज्रसन्निभगात्रः आसीत्। स हस्ताभ्यां मन्दरगिरिं उद्धर्तुं शक्तः, वनानि उपवनानि च विचरन् वहितुं समर्थः, समरे च सर्वशस्त्रविद्यायाम् निपुणः। गजाश्वारोहणे च स सिद्धः, बलतः विष्णुसमः, तेजसा दिनकरोपमः। धैर्ये सागरसदृशः, क्षमायां पृथिवीसमानः, स राजा सुसम्पन्ननगरपत्तनसम्पन्नः, सर्वैः पूजितः। स च प्रजाः धर्ममूलाचाराय प्रवर्तितवान्। अथ जनमेजयः उवाच— "बुद्धेः श्रेष्ठ, भरतस्य जन्मकर्म च शाकुन्तलायाश्च उत्पत्तिं यथार्थतः श्रोतुमिच्छामि। शूरस्य दुष्यन्तस्य शाकुन्तलां कथं प्राप्तवान्, तन्मम विस्तारतः श्रोतुमिच्छामि, नरसिंहस्य चरितम्। सर्वमेतत् श्रोतुमिच्छामि, सत्यम् आख्यातु, हे विद्वन्।" एवं उक्त्वा, दुष्यन्तः महाराजः, शतशः अश्वगजैः परिवृतः, चतुर्विधेन चमूना सहितः, वनं प्रविवेश। तत्र शूरवीराः, खड्गशक्तिधारिणः, गदामुसलपाणयः, तोमरपट्टिशधारिणश्च, शतशः सैनिकैः परिवृताः तं अन्वयुः। तत्र रणरङ्गे सिंहनिनादैः, शङ्खदुन्दुभिस्वनैः, रथचक्रघोषैः, गजरुतैश्च, शब्दः अभवत्। विविधायुधधारिणः, विविधवस्त्रधराः, अश्वनिःस्वनैः, शिञ्जानकण्ठैः, तत्र शब्दसमाकुलता जाता। राजा यदा निर्गच्छन्, तदा राजप्रासादशिखरस्थाः, तेजसा दीप्ताः, उच्चैः तं निरीक्ष्य, शब्दं कुर्वन्ति स्म। तत्र नार्यः वीर्यवन्तं, स्वयशसां प्रतिमानं, इन्द्रसमं, रिपुसूदनं, द्विपद्विप्रमर्दनं, दृष्ट्वा विस्मयं ययुः। तं दृष्ट्वा स्त्रीगणाः, "एष वज्रधारी इव, एष पुरुषव्याघ्रः, युद्धे वसुसमबलः," इति मन्यन्ते स्म। "यस्य बाहुवीर्यं प्राप्ताः शत्रवः न जीवन्ति," इति तं स्त्रियः स्नेहात् वदन्ति स्म। तं स्तुवन्त्यः, पुष्पवर्षं शीर्षे अकुर्वन्; सर्वतः ब्राह्मणश्रेष्ठैः कीर्त्यते स्म। स राजा परमसुखेन मृगयायै वनं प्रस्थितवान्, इन्द्रसमः, मदोन्मत्तगजेन युक्तः। ब्राह्मणाः, क्षत्रियाः, वैश्याः, शूद्राश्च, तं अनुगम्य, तं पश्यन्तः, शुभकामनाः, विजयाशिषः चक्रुः। नगरजनपदाः च तं दीर्घमार्गं अन्वयुः; राजा अनुमत्य, ते प्रत्यागताः। ततः स भूमिपति, गरुडसदृशेन रथेन, भूमिं च व्योम च शब्देन पूरयन्, प्रस्थितवान्। स राजा मार्गे गच्छन्, नन्दनसदृशं वनं ददर्श, बिल्वार्कखदिरवृक्षैः पूरितम्, कपित्थधवसंघैः च। तद् वनं कर्कशं, पर्वतपृष्ठैः, सूर्यरश्मिभिः च छन्नम्, निर्जलम्, निरजनं, बहुयोजनविस्तीर्णम् आसीत्। तत् वनं, मृगराजैः, सिंहैः, अन्यैः च मृगैः पूरितम्, स पुरुषसिंहः, सेवकसैन्ययानैः सह प्रविवेश। तत्र दुष्यन्तः विचरन्, नानाविधमृगान् हत्वा, ये व्याघ्राः बाणपथं आगतान्, तान् निपात्य, तान् शरैः विद्ध्वा, ये दूरस्थाः तानपि बाणैः अभ्यघ्नोत्। ये च समीपं आगच्छन्, तान् खड्गेन निपात्य, शूलविद्यायां श्रेष्ठः स, मृगान् शस्त्रैः अपातयत्। गदायुद्धे च पारंगतः, अनिशं साहसं कृत्वा, तोमरखड्गगदामुसलैः विचरन्, मृगपक्षिणः च हत्वा, युद्धरता वीरैः सह विचरन्। एवं तस्मिन् महावने विक्षोभे जाते, मृगराजाः तद् वनं परित्यज्य, सङ्घशः पलायन्ते स्म, तेषां मुख्याः हताः। व्याघ्रात्, मृगगणाः विविधं शब्दं कुर्वन्तः, शुष्कनदीषु गताः, तृष्णया कृशाः अभवन्। श्रमक्लान्तहृदयाः, भूमौ पतित्वा, क्षुधातृषार्ताः, शीर्णाः अभवन्। एवं स महाबलवान् दुष्यन्तः, धर्मे स्थितः, प्रजाहिते प्रवृत्तः, वनं प्रविश्य, मृगयायां रतः, स्वबलवीर्यं प्रादर्शयत्।