सदा धर्मात्मभिः पुरतः पूजनीयः, पृष्ठतः च रक्षितव्यः स धर्मात्मा। स दुर्जनानामतिवादान् सहनं यथाशक्ति कुर्वन्, सत्पथं चरित्वा साधूनामाचरणं समाचरेत्। वाक्शराः इव वाण्याः निर्गच्छन्ति, येन तैः स्पृष्टः स जनः अहोरात्रं शोकं प्राप्नोति। ये परस्य प्राणेषु पतन्ति, तादृशाः वाक्याः पण्डितेन न कदापि परेषु प्रयुज्यन्ते। त्रिषु लोकेषु न तादृशी संहति: यथा दया, भूतानां मैत्री, दानं, मृदु वचनानि च। तस्मात् सर्वत्र सदा प्रियं वदेत्, न कदापि कटुवचनं ब्रूयात्। पूज्यान् पूजयेत्, दद्यात्, न कदापि किञ्चिद् याचेत्। एवं सर्वाणि धर्मकार्याणि सम्पाद्य, राजन्, त्वं गृहमुत्सृज्य वने प्रविष्टः। अहं त्वां पृच्छामि, नहुषस्य सुत, येन तपसा त्वं ययातिना तुल्यः। देवानां मनुष्याणां गन्धर्वाणां महर्षीणां च मध्ये, मया तुल्यः तपसा न कश्चन दृश्यते, हे वासव। येन त्वया स्वसमांश्चोत्तमान्श्चाधमान्श्च, येषां बलं न ज्ञातं, तानवज्ञाय, तस्मात् तव लोकाः नष्टाः, पुण्यक्षये त्वमद्य पतितोऽसि, राजन्। मम स्वर्गलोकाः येषां देवर्षिगन्धर्वमानवानां अवमानात् नष्टाः, तस्मात् अहं स्वर्गात् पतितः सन्, साधुषु पतितुमिच्छामि, देवेश। त्वं साधुषु पतितः, राजन्, यत्र पुनः प्रतिष्ठां लब्धवान्। एतद् ज्ञात्वा, ययाते, न कदापि स्वसमांश्चोत्तमान्श्चावमानय। अथ यदा ययातिः दिव्यलोकात् पतन् दृष्टः, तदा धर्मपालकः राजर्षिः अष्टकः तमुवाच। कोऽसि त्वं, युवान्, वासवसमरूपधारी, स्वतेजसा दीप्तिमान्, वह्निवद्भासमानः? त्वं मेघान्धकारात् पतसि, दिविसदामुत्तमः, सूर्य इव। सूर्यपथात् पतन्तं त्वां दृष्ट्वा, अग्निसूर्यसमप्रभं, वयं सर्वे विमूढाः, किं पतति इति चिन्तयामः। देवयानपथे स्थितं त्वां दृष्ट्वा, इन्द्रसूर्यविष्णुसमप्रभं, वयं सर्वे त्वत्प्रत्यागताः, तव पतनस्य कारणं ज्ञातुम् इच्छामः। न च वयं त्वां पूर्वं पृच्छितुं धृष्णुमः, न त्वं अस्मान् पृच्छसि। तस्मात् त्वां पृच्छामि, कामरूपिन्, कस्य त्वं, किमर्थं वा आगतः? त्यज भीतिं, त्यज शोकमोहौ, इन्द्रसमीप्रभ, क्षिप्रमेव। इन्द्रोऽपि बलवान् सन्, त्वां साधुषु स्थितं न सहते। साधवः दुःखितानां शरणं, सदा साधुषु इन्द्रवत्। स्थावरजङ्गमेषु संगच्छन्तः, त्वं समांश्च साधुषु प्रतिष्ठितः। वह्नेः दाहने, पृथिव्याः धारणे, सूर्यस्य दीप्तौ, साधुषु अतिथिः सर्वोत्तमः। अहं ययातिः, नहुषस्य सुतः, पुरोः पिता, स्वर्गसिद्धर्षिलोकात् पतितः, सर्वभूतावमानात्, पुण्यक्षये पतन्नस्मि। अहं तव वयोऽधिकः, तस्मात् न ते नमः करोमि; द्विजातीनां ज्ञानतपोजन्मना ज्येष्ठः पूजनीयः। त्वया उक्तं, वृद्धः श्रेष्ठः; परन्तु द्विजातीनां ज्ञानतपसा वृद्धः एव पूज्यः। धर्मविरुद्धं कर्म पापं स्मृतम्; तादृशं नरकाय नयति; साधवः दुष्टानां मार्गं न गच्छन्ति, सत्पथमेव चरन्ति। पूर्वं मम महान् विभवः आसीत्, स हतः; यत्नेनापि न पुनर्लभ्यते; तस्मात् स्वहिते स्थितः तदनुसारं कर्म कुर्वन्, स जीवितं वेत्ति। यो महायज्ञैः बहुधनैः, सर्वशास्त्रेषु नियमितचित्तः, वेदाध्यायी, तपसे देहं समर्पयन्, स मोहविनिर्मुक्तः स्वर्गं गच्छति। दैवबलं चिन्तयन्, युक्त्या कर्म कुर्यात्। सुखं वा दुःखं वा, प्राणी दैवेन अनुभवति, न स्वबलात्; तस्मात् दैवबलं ज्ञात्वा, नातिशोचेत्, नातिसन्दुष्येत्। न दुःखेन संतप्येत, न सुखे प्रमोदेत; पण्डितः सदा समचित्तः, दैवबलं ज्ञात्वा, न शोक्येत, न हृष्येत। नाहं कदापि भयेन मुह्ये, न च मे मनसि क्लेशः; यथा कर्त्रा नियतं, तथा भविष्यामि, इति मत्वा। स्वेदजाण्डजौद्भिजसर्पकिटमीनाः, अश्मतृणकाष्ठानि च, सर्वे समये समाप्ते स्वभावं प्रतिपद्यन्ते। सुखदुःखयोः अनित्यता ज्ञात्वा, अष्टक, किमर्थं शोक्येयम्? किं कुर्वेयं, किं वा न कुर्वेयं, येन दुःखं स्यान्मम? तस्मात् शोकं त्यक्त्वा, सदा प्रबुद्धः अस्मि। एवं ययातिना उक्ते, अष्टकः पुनः पप्रच्छ—"पितामह, सर्वगुणसम्पन्न, स्वर्गे स्थित्वा, यथातथ्यं ब्रूहि।" राजन्, सर्वान् तान् लोकान्, ये त्वया भोक्ताः, चिरं वा, यथार्हं, तान् सर्वान् वद, धर्मज्ञ, क्षेत्रविदिव। अहं किलैकचक्रवर्ती आसीं, ततः महालोकान् जित्वा, तत्र सहस्रवर्षं स्थित्वा, ततः परं उच्चतरं लोकं प्राप्तवान्। ततः इन्द्रस्य रम्ये पुरी, सहस्रद्वारायां, शतयोजनविस्तृतायां, सहस्रवर्षाणि स्थित्वा, ततः परं उच्चतरं लोकं प्राप्तवान्। ततः प्रजापतेः दिव्ये जरारहिते लोके, यं लोकपतिरपि दुराप्नोति, तत्र सहस्रवर्षं स्थित्वा, ततः परं उच्चतरं लोकं प्राप्तवान्। तत्र देवदेवस्य धाम्नि, यथेष्टं लोकान् भोक्तुं, सर्वैः देवैः पूज्यमानः, तेजसा बलवांश्च देवेश्वराणां समः। एवमिन्द्रस्य नन्दने, कामरूपधारी, लक्षवर्षाणि, अप्सरोगणैः सह रममाणः, सुरभिपुष्पितवृक्षान् निरीक्ष्य सुखम् अवसन्। तत्र चिरकालं रममाणः, कामेषु सङ्गिनः सन्, तदा देवदूतः घोरः, महता शब्देन त्रिवारं मम प्रति "पत" इति उच्चैः आक्रोशत्। तावदहं जानामि, नृसिंह, नन्दनात् पतितः पुण्यक्षये, दिवि देवस्वराः दयालवः मम शोकं प्रगायत तदा। हा कष्टम्! पुण्यकर्मा, कीर्तिमान् ययातिः पुण्यक्षये पतति। पतन्तं मां दृष्ट्वा, अहं चिन्तयामास—"कथमहम् साधुषु मध्ये पतामि?" ते मे यज्ञस्थलं न्यवेदयन्, तद् दृष्ट्वा अहम् अत्र शीघ्रं प्राप्तः। हविसुगन्धं, वेदिस्मोकं च ज्ञात्वा, निश्चयेन अत्र उपस्थितः।